วิพากษ์ยุทธศาสตร์การวิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ ๒๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๐ - ๒๕๗๙) ๑๑๑. ตำแหน่งวิขาการด้านนวัตกรรม

ตอนที่ ๑

ตอนที่ ๒

ตอนที่ ๓

ตอนที่ ๔

ตอนที่ ๕

ตอนที่ ๖

ตอนที่ ๗

ตอนที่ ๘

ตอนที่ ๙

ตอนที่ ๑๐

ตอนที่ ๑๑

ตอนที่ ๑๒

ตอนที่ ๑๓

ตอนที่ ๑๔

ตอนที่ ๑๕

ตอนที่ ๑๖

ตอนที่ ๑๗

ตอนที่ ๑๘

ตอนที่ ๑๙

ตอนที่ ๒๐

ตอนที่ ๒๑

ตอนที่ ๒๒

ตอนที่ ๒๓

ตอนที่ ๒๔

ตอนที่ ๒๕

ตอนที่ ๒๖

ตอนที่ ๒๗

ตอนที่ ๒๘

ตอนที่ ๒๙

ตอนที่ ๓๐

ตอนที่ ๓๑

ตอนที่ ๓๒

ตอนที่ ๓๓

ตอนที่ ๓๔

ตอนที่ ๓๕

ตอนที่ ๓๖

ตอนที่ ๓๗

ตอนที่ ๓๘

ตอนที่ ๓๙

ตอนที่ ๔๐

ตอนที่ ๔๑

ตอนที่ ๔๒

ตอนที่ ๔๓

ตอนที่ ๔๔

ตอนที่ ๔๕

ตอนที่ ๔๖

ตอนที่ ๔๗

ตอนที่ ๔๘

ตอนที่ ๔๙

ตอนที่ ๕๐

ตอนที่ ๕๑

ตอนที่ ๕๒

ตอนที่ ๕๓

ตอนที่ ๕๔

ตอนที่ ๕๕

ตอนที่ ๕๖

ตอนที่ ๔๗

ตอนที่ ๕๘

ตอนที่ ๕๙

ตอนที่ ๖๐

ตอนที่ ๖๑

ตอนที่ ๖๒

ตอนที่ ๖๓

ตอนที่ ๖๔

ตอนที่ ๖๕

ตอนที่ ๖๖

ตอนที่ ๖๗

ตอนที่ ๖๘

ตอนที่ ๖๙

ตอนที่ ๗๐

ตอนที่ ๗๑

ตอนที่ ๗๒

ตอนที่ ๗๓

ตอนที่ ๗๔

ตอนที่ ๗๕

ตอนที่ ๗๖

ตอนที่ ๗๗

ตอนที่ ๗๘

ตอนที่ ๗๙

ตอนที่ ๘๐

ตอนที่ ๘๑

ตอนที่ ๘๒

ตอนที่ ๘๓

ตอนที่ ๘๔

ตอนที่ ๘๕

ตอนที่ ๘๖

ตอนที่ ๘๗

ตอนที่ ๘๘

ตอนที่ ๘๙

ตอนที่ ๙๐

ตอนที่ ๙๑

ตอนที่ ๙๒

ตอนที่ ๙๓

ตอนที่ ๙๔

ตอนที่ ๙๕

ตอนที่ ๙๖

ตอนที่ ๙๗

ตอนที่ ๙๘

ตอนที่ ๙๙

ตอนที่ ๑๐๐

ตอนที่ ๑๐๑

ตอนที่ ๑๐๒

ตอนที่ ๑๐๓

ตอนที่ ๑๐๔

ตอนที่ ๑๐๕

ตอนที่ ๑๐๖

ตอนที่ ๑๐๗

ตอนที่ ๑๐๘

ตอนที่ ๑๐๙

ตอนที่ ๑๐๐

ก.พ.อ. ที่มี รมว.อว. เป็นประธาน ได้เห็นชอบการแต่งตั้ง คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจเพื่อพิจารณาเกณฑ์ในการกำหนดตำแหน่ง ศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ที่ไม่อาศัยงานตำราหรืองานวิจัย โดยมี ศ. ดร. บวรศักดิ์ อุวรรณโณ เป็นประธานอนุกรรมการฯ (๑)    ท่านประธาน อ. กพอ. ได้ตั้งคณะทำงานศึกษาเกณฑ์กำหนดตำแหน่งวิชาการจากผลงานด้านนวัตกรรม    มี ดร. กิติพงค์ พร้อมวงค์ ผอ. สอวช. เป็นประธาน    แล้ว สอวช. จึงแต่งตั้งคณะที่ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิจัดทำหลักเกณฑ์การขอตำแหน่งวิชาการด้วยผลงานด้านนวัตกรรม    ที่ผมมองว่า เป็นมาตรการส่งเสริมให้สถาบันอุดมศึกษา เข้าไปร่วมทำงาน ววน. เพื่อการพัฒนาประเทศ ที่ผมอยากเห็นมานานหลายปี    เป็นการริเริ่มที่น่าชื่นชมมาก   

ยิ่งคณะทำงานที่นำมาเสนอ ตีความว่า ผลงานนวัตกรรมที่เข้าข่าย จำแนกตามเป้าหมายการพัฒนาประเทศ ได้ ๔ ด้าน คือ  (๑) พัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและขจัดความยากจน  (๒) สร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของภาคการผลิตและบริการ  (๓) พัฒนาสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติ  (๔) พัฒนาการศึกษา สังคม สุขภาพ และบริการภาครัฐ  

เป็นการนิยามนวัตกรรมที่กว้าง    และรอบด้าน    ซึ่งผมคิดว่าดีมาก   

มองภาพใหญ่ คณะทำงานน่าจะทบทวนระบบการเข้าสู่ตำแหน่งวิชาการแบบต่างๆ    เปรียบเทียบความยากง่ายของงาน  ตรวจสอบความเชื่อมโยงของงานวิชาการแต่ละแบบกับงานวิชาการแบบอื่นๆ    ตรวจสอบแนวทางส่งเสริมหรือจัด enabling ecology   ให้เกิด synergy ระหว่างการทำงานวิชาการต่างแบบ    และให้เกิดความร่วมมือข้ามแดนสถาบัน  และข้ามแดน sector   เพื่อให้เกิดความร่วมมือระหว่าง academic sector กับ real sector     เพื่อนำไปสู่การสร้างผลงานเชิงนวัตกรรม หรือเชิงประกอบการ

ที่จริง อ. กพอ. จำแนกงานวิชาการที่น่าจะประเมินผลงานสู่ตำแหน่งวิชาการได้ ออกเป็น ๕ ด้านและมีคณะทำงานของแต่ละด้าน คือ ด้านรับใช้สังคม (ดร. ถนอม อินทรกำเนิด ประธาน)  ด้านการสอน (ศ. ดร. บุญเรียง ขจรศิลป์ ประธาน)  ด้านนวัตกรรม  ด้านศาสนาและปรัชญา (พระพรหมบัณฑิต ประธาน)  และด้านทัศนศิลป์ ศิลปะการแสดง การออกแบบ และดุริยางคศิลป์ (ศ. ปรีชา เถาทอง ประธาน) ที่เราประชุมกันในวันนี้เฉพาะด้านนวัตกรรม    ซึ่งผมเสนอว่าน่าจะมีการหารือกันระหว่าง ๕ ด้านนี้ด้วย เพราะมีส่วนเหลื่อมซ้อนกันหรืออาจมีผลงานที่ทำไปด้วยกันในต่างด้าน        

คำถามหนึ่งคือ เมื่อมีผลงานนวัตกรรม (innovation)  หรือประกอบการ (entrepreneur) แล้ว เจ้าของผลงานต้องอธิบายทฤษฎีที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จนั้นหรือไม่    ความก้าวหน้าในด้านการเข้าสู่ตำแหน่งทางวิชาการด้านศิลปกรรมในช่วงสิบกว่าปีที่ผ่านมา     ได้จากการยอมรับผลงานสร้างสรรค์ที่เป็นเลิศ ผนวกกับคำอธิบายว่า ผลงานนั้นมีความแปลกใหม่อย่างไร และสร้างสรรค์ขึ้นได้โดยอาศักหลักวิชาอะไร    ทำให้ศิลปินนักวิชาการได้เข้าสู่ตำแหน่งวิชาการจำนวนมาก       

ผมเห็นด้วยที่ สอวช. คิดสร้างหลักการกลางภาพใหญ่    ให้แต่ละสถาบันไปกำหนดรายละเอียดเอาเอง     แต่ก็มีคนทักว่า ระวังจะเปะปะไปคนละทิศละทาง   

คำถามสำหรับภาคปฏิบัติก็คือ    เมื่อมีการยื่นเสนอขอตำแหน่งทางวิชาการ    จะต้องมี peer review หรือไม่    หากมี ต้องเสนอข้อมูลหลักฐานอะไรบ้าง     เสนอข้อมูลผลงาน และการนำไปใช้ประโยชน์และผลกระทบที่เกิดขึ้น เพียงพอไหม    ต้องระบุกิจกรรมและขั้นตอน รวมทั้งผู้ร่วมงานหรือเกี่ยวข้องหรือไม่    ต้องมีคำอธิบายหลักการทางวิชาการ ของการดำเนินการและเกิดพัฒนาการเป็นระยะๆ หรือไม่    หากระบุ จะมีผลต่อประเด็นทรัพย์สินทางปัญญาอย่างไร   

ในวงประชุม เห็นพ้องกันว่า ที่ยากกว่าการยกร่างเกณฑ์คือการนำเกณฑ์ไปใช้    คณะทำงานจึงควรทำสองด้านนี้ไปพร้อมๆ กัน    โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาอาจารย์ที่ทำงานพัฒนานวัตกรรมอยู่แล้วให้ทำงานด้าน peer review ได้    และงานส่วนที่สามคือ การเสนอแนวทางพัฒนา enabling ecology    เพื่อการทำงานวิชาการด้านนวัตกรรม     

มีผู้เสนอว่า เพื่อช่วยเก็บหลักฐานไว้ใช้ในการขอตำแหน่งวิชาการสายนี้ มหาวิทยาลัยต้องมีระบบข้อมูลของงาน ววน. อย่างดี    เป็นอย่างครบถ้วนเป็นขั้นเป็นตอน    เพื่อเป็นหลักฐานผลงานของนักวิจัย              

ผมมีข้อสงสัยตลอดมา ว่าเรื่องตำแหน่งวิชาการในปัจจุบัน มีผลเชิงลบในด้านการส่งเสริมให้นักวิชาการมุ่งทำงานเพื่อสร้างผลงานส่วนตนคนเดียวหรือน้อยคน หรือไม่    จึงมีคำถามว่า จะให้เกณฑ์ที่กำลังยกร่างนี้ มีส่วนส่งเสริมการทำงานพัฒนานวัตกรรมเป็นทีม ได้อย่างไร    ยิ่งส่งเสริมความร่วมมือข้ามสถาบันได้ จะยิ่งมีคุณต่อบ้านเมือง     ยิ่งเป็นการรวมทีมกันทำงานที่มีความสำคัญและยาก รวมทั้งต้องใช้เวลา     ผลงานของทีมน่าจะสร้าง ผศ., รศ., และ ศ. เป็นกลุ่ม    และเมื่อเวลาผ่านไป ผลงานน่าจะสร้าง ศ. ในทีมจำนวนมากได้    โดยไม่ต้องแยกวง     จะมีหลักเกณฑ์ที่เอื้อหรือชักจูงไหม      

ทีมงานของ สอวช. ทำการบ้านมาดีมาก (อย่างเคย)    ตามร่างหลักการ ()      ผลการค้นคว้าพบว่าประเทศอื่นเขาก็มีการเคลื่อนไหวเพื่อหาวิธีให้คุณค่าผลงานร่วมสร้างนวัตกรรมของอาจารย์มหาวิทยาลัย    US NSF ถึงกับจัดตั้ง PTIE  (Promotion & Tenure and Innovation & Entrepreneurship)    มีคณะกรรมการนำโดย Oregon State University และมหาวิทยาลัยอื่นในสหรัฐอเมริกา ๖๕ สถาบัน  และ ๑๐ มหาวิทยาลัยในต่างประเทศ    ทีมงานของ สอวช. ได้นำรายงานของเขามาเป็นตัวอย่าง    รวมทั้งมหาวิทยาลัย Otago ในนิวซีแลนด์ (๓)  (๔)   

ผมเสนอว่า การมีตัวอย่างวิธีการของประเทศอื่นช่วยได้มาก    แต่ต้องเอามาปรับให้เข้ากับบริบทของเราซึ่งแตกต่างจากเขามากในหลากหลายด้าน    ทั้งด้านวัฒนธรรมความสัมพันธ์ระหว่างอุดมศึกษากับอุตสาหกรรม   ระดับพัฒนาการของระบบการให้ทุนสนับสนุนการวิจัย    และพัฒนาการด้านการวิจัย

วิจารณ์ พานิช        

๒๔ มี.ค. ๖๔ 

                        

Draftcriteria from Pattie Pattie

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน KMI Thailand



ความเห็น (0)