ในมุมมองของผม สังคม เป็นสิ่งมีชีวิต (organic being) ที่มีระนาบการดำรงอยู่ สูงขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง  ต่างระดับออกไปจากชีวิตคน เหมือนกับที่ เซลล์ มีระนาบชีวิตที่ต่ำกว่า และ DNA ก็มีระนาบที่ต่ำลงไปกว่้านั้น

สิ่งมีชีวิต เกิดได้ โตได้ เจ็บป่วยได้ ทุกข์ได้ และตายได้

สิ่งที่เกิดกับสังคม เราสัมผัสราง ๆ ในชีวิตจริง และจะเห็นชัดขึ้น เมื่อมองผ่านตัวเลขมหภาค

ผมไม่ได้บรรยายสังคมโดยทฤษฎีทางสังคม

ผมบรรยายสิ่งมีชีวิตที่ผมมองเห็น

 

ลองทำ 5ส บทความด้านสังคม พบว่า บางส่วน อาจซ้ำกับหมวดเรื่อง ระบบและการจัดการระบบ อยู่บ้าง แต่มาใส่ซ้ำไว้ที่นี้ เพื่อเห็นความเป็นภาพเต็ม 

ส่วน "มองไปข้างหน้า" ส่วนใหญ่ มองแง่ร้าย ตรงนี้ก็ต้องขอเตือน ว่าฐานคิด เป็นแบบ worst-case scenario ซึ่งคาดผิด อาจมากกว่า คาดถูก แม้ใจจริง อยากให้ผิดหมด ก็ตาม

ส่วน "มองในปัจจุบัน" เป็นมุมมองส่วนตัว ไม่ได้อิงทฤษฎีทางสังคมวิทยา ซึ่งจะมองว่าเป็นจุดแข็งก็ได้ จุดอ่อนก็ได้ โดยเป็นนำระบบอื่น มาเป็นหลักเทียบเคียง เช่น การนำเรื่องเซลล์ มาอธิบายสังคม หรือยกสังคมอื่น หรือสังคมยุคอื่น มาดูเทียบ เป็นการเรียนรู้จากคนอื่น

ภาพใหญ่ที่ผมมอง ว่าถึงขั้นสั่นคลอนความเป็นปรกติสุขของสังคมวันข้างหน้า มีหลายเรื่อง

เรื่องของคู่แฝด เศรษฐกิจ-การเมือง ที่ดู "แปลก ๆ", วิกฤติประชากรศาสตร์ (สังคมชราภาพ, สังคมที่ผู้ชายจะกลายเป็นพลเมืองคุณภาพต่ำเพราะโดนระบบการศึกษา "ถีบออกมา"), วิกฤติการเงินครัวเรือน (จะแตกประเด็นในพรวนบทความเรื่องถัด ๆ ไปครับ), เรื่องของการผูกขาดตลาดของห้างยักษ์โดยไม่มีอะไรต้านทานอยู่, แนวโน้มโรคที่เปลี่ยนแบบ "แปลก ๆ" (เช่น มะเร็ง), แนวโน้มการเกิด speciation ในสังคม (หนักหนายิ่งกว่าแตกความสามัคคี คือสังคมแตกเป็นเสี่ยง ราวกับอยู่ต่าง species เพราะพูดกันไม่รู้เรื่อง) เป็นต้น

หากเจอภาวะคุกคาม (น้ำมัน-สิ่งแวดล้อม-วิกฤติค่าเงินเก็งกำไรระดับโลก) ที่แรงผิดคาด ก็ชวนให้นึกถึง ยูโกสลาเวีย, ซิมบับเว, รวันดา อยู่รำไร

ถ้าสิ่งที่ผมมอง เป็นเหมือนภาพร่างดินสอ สิ่งที่ผมเขียน ก็เป็นเพียงการตกแต่งเพิ่มรายละเอียดให้ภาพใหญ่นี้

 

ทั่วไป 

 

มองไปข้างหน้า 

 

ปัจจุบัน