เมี่ยงกับวัฒนธรรมล้านนา

วัฒนธรรมการกินเมี่ยงของชาวล้านนายังปรากฏอยู่ในงานบุญต่างๆ ของหมู่บ้านทางภาคเหนือของไทย ตราบจนทุกวันนี้

           เมี่ยง เป็นอาหารว่างของชาวล้านนาในอดีต   ทุกบ้านจะมีเมี่ยงไว้เป็นของกิน และใช้ต้อนรับแขกหรือญาติที่มาเยี่ยมเยือน โดยมีห่อเมี่ยงคู่กับขันหมากและโป้ยาขื่น(กระป๋องยาสูบ)  โดยแขกจะแกะห่อเมี่ยงแล้วกินเมี่ยงที่เจ้าของบ้านต้อนรับแล้วจึงพูดคุยปรึกษาเรื่องราวต่างๆ

           ชาวล้านนาจะกินเมี่ยง คู่กับสูบปูรี(บุหรี่)หลังอาหาร บางคนที่ไม่สูบบุหรี่ก็กินเมี่ยงอย่างเดียว  วิธีกินเมี่ยงคือแกะห่อเมี่ยงออก  นำใบเมี่ยงมาแผ่ใส่เกลือเม็ดและขิง ม้วนเป็นคำแล้วใช้อม ที่เรียกกันว่าอมเมี้ยง แล้วจึงออกไปทำงานในสวนหรือไร่นา

         ปัจจุบันเมี่ยงยังมีความสำคัญในการจัดงานบุญหรือพิธีกรรมทางพุทธศาสนาทุกอย่างในภาคเหนือ เช่นงานทำบุญขึ้นบ้านใหม่ งานบวช งานฉลององค์ผ้าป่าและ กฐิน  หรืองานศพ ชาวบ้านที่ไปช่วยงานนอกจากช่วยเตรียมสถานที่  เตรียมดอกไม้ในพิธีสงฆ์ เตรียมอาหาร ฯลฯแล้ว ที่ขาดไม่ได้คือช่วยกันแป๋งเมี่ยง(ทำเมี่ยง) สำหรับต้อนรับแขกที่มาร่วมงาน ...

โดยมีขั้นตอนคือ

            

                   ซื้อเมี่ยงเป็นกำจากตลาด

        

       เตรียมเมี่ยงพร้อมทั้งน้ำเมี่ยงและขิงดอง

                        ก่อนปรุงรส

            

     _{แกะเมี่ยงออกและปรุงรสด้วยน้ำมะนาว น้ำตาล เกลือป่น}

                                 _{แบ่งใส่ถาดเพื่อห่อ}

           

      เมี่ยงที่ห่อแล้ว พร้อมสำหรับจัดใส่จาน

            วางบนโต๊ะ เพื่อต้อนรับแขก

                    

                จานเมี่ยงที่ใช้ต้อนรับแขก

             ที่งานบุญทุกงานจะขาดไม่ได้

       จะเห็นว่าวัฒนธรรมการกินเมี่ยงของชาวล้านนายังคงมีปรากฏอยู่งานบุญต่างๆของหมู่บ้านทางภาคเหนือของไทย ตราบจนทุกวันนี้  แม้ว่าเยาวชนรุ่นใหม่จะไม่รู้จักคุ้นเคยกับคำว่า"เมี่ยง" และการกินเมี่ยง   แต่กลับไปรู้จักในรูปแบบของ"ชา" และให้คุณค่าของ"ชา"สูงกว่าเมี่ยงก็ตาม

      เมี่ยง หรือ ชา 

 ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Clamellia sinensis   (o.Kuntz วงค์ Theaceae)

ในใบเมี่ยงหรือชา มีคาเฟอีน 3-4%  แทนนิน 7-15% และมีน้ำมันหอมระเหย

ลักษณะลำต้น   เป็นไม้พุ่มขนาดใหญ่ (หรือไม้ยืนต้นขนาดเล็ก)  ดอกสีขาวมีกลิ่นหอมอ่อนๆ  ออกดอกเป็นช่อคล้ายดอกส้ม

ถิ่นที่ปลูก     ปลูกตามป่าดิบเชิงเขาทางภาคเหนือ เช่นที่ จ.เชียงราย เชียงใหม่ และน่าน 

                             

ผลิตภัณฑ์จากเมี่ยงอีกอย่างหนึ่ง  เป็นอาหารในขันโตกที่คนเมืองหากินได้ยากที่นิยมกินคู่กับแคบหมู คือ "น้ำเมี่ยง" ใส่ขิงและตะไคร้ซอย...เคยชิมหรือยังคะ

                                      

                         

              ขอบคุณภาพจากอินเทอร์เน็ต 

             ศึกษาเพิ่มเติมที่ http://forums.212cafe.com/konmuang/board-3/topic-6.html

[คิม นพวรรณ]

สวัสดีค่ะ

รู้จักค่ะ  แต่ยังไม่เคยทานค่ะ

เพราะเคยอยู่เชียงใหม่มาระยะหนึ่งเจ้า

วันนี้เห็นข้าวกั้นจิ้น และแกงกระด้าง  อยากทานจังค่ะ  หาสูตรมาแนะนำบ้างได้ไหมคะ  ขอขอบคุณค่ะ

[sr]

อยากกินเมี่ยงอีกแล้ว แถวบ้าน หายาก เสียด้วย ;-)

[KRUDALA]

สวัสดีค่ะ พี่ครูคิม

• ขอบคุณค่ะ  ที่เข้ามามอบดอกไม้ให้กำลังใจเป็นคนแรก
• ของกิ๋นลำของคนเมืองทั้งนั้น ข้าวกั้นจิ้น แกงกระด้าง น้ำเมี้ยง ล้วนลำขนาดเน้อเจ้า
• ตกลงค่ะ...ครูดาหลาจะหาสูตรเจ้าอร่อยมาฝากนะคะ

                         

                                 ขอบคุณภาพจากอินเทอร์เน็ต

[KRUDALA]

 สวัสดีค่ะ คุณ Sr.

•   อยากกินเมี้ยงอีกแล้ว  แถวบ้าน หายาก เสียด้วย ;-)
•   อยู่ในเมืองไทยไหมคะ 
•   ถ้าอยู่ในเมืองไทยจะส่งไปให้ค่ะ
•  
• 

[กิติยา เตชะวรรณวุฒิ]

สวัสดีค่ะ KRUDALA

*** เคยอยู่เชียงใหม่หลายปี

*** งานศพเกือบทุกงานจะมีเมี่ยง กินเมี่ยงจนเพื่อนเรียก....ยัยขี้เมี่ยง

*** เป็นบันทึกของชอบเลยค่ะ ขอขอบคุณ

[สนั่น]

  สวัสดีครับ คุณครูดาหลา

• เป๋นวัฒนธรรมที่น่าฮักของปี้น้องจาวล้านนา น้อครับ
• กล๋ายเป๋นประเพณีนิยม ในด้านการจัดก๋ารทำบุญสุนตาน ต้องมี เมี่ยง มูรี
• ก๋ารต้อนฮับแขก จะต้องมีบ่ได้ขาด (เป๋นมารยาทของเจ้าบ้าน) ว่าอี้เต๊อะ

       ขอชื่นชมคุณครูดาหลาแต๊ๆ  ไหว้สา เน้อ...หมู่เฮา...

[หนูรี]

ขอบคุณน่ะค่ะ คนปักษ์ใต้อย่างหนูยังเคยได้สัมผัสค่ะ รสชาติเป็นอย่างไร?ต่างจากโอเอชิมั๊ย^__^

[สิงห์ ป่าสัก]

• สวัสดีครับ
• ผมก็ชอบทานเมื่ยงครับ
• ทำให้หายง่วง และราคาไม่แพงเหมือนชาญี่ปุ่น
• แต่เมี่ยงคงจะลดความนิยมลง เพราะคนรุ่นใหม่ๆ ไม่นิยม
• รวมไปถึงอาชีพคนปลูกเมี่ยงก็ลดลง
• ทั้งๆ ที่ป่าเมี่ยงคือสุดยอดของการปลูกพืชแบบผสมผสาน
• ไม่ทำลายป่า ยังคงความหลากหลายทางชีวภาพไว้ได้
• คนอยู่กับธรรมชาติได้ พึ่งพากันได้
• ขอบคุณครับที่ทำให้ระลึกถึงวัฒนธรรมที่ดีๆ ของเรา

[KRUDALA]

สวัสดีค่ะ คุณกิติยา

•   เคยอยู่เชียงใหม่หลายปี ต้องรู้จักเมี่ยงเป็นอย่างดี
•   สมัยนี้เมี่ยงพัฒนาจากเดิมปรุงรสจิ๊ดจ้าด เห็นแล้วชวนหยิบใส่ปากลองลิ้มชิมรสค่ะ
•   อีกคนแล้วหรือนี่  หลงเสน่ห์รสชาดเมี่ยงเข้าแล้ว
•   ครูดาหลาก็อีกคน เห็นห่อเล็กๆวางมาในจานละก้อ  คว้าหมับเลยค่ะ 
•   ขอบคุณที่มาแวะคุยเรื่องเมี่ยงๆค่ะ
•                      

[KRUDALA]

สวัสดีเจ้า ป้อครูสนั่น

•  ขอบคุณตี้มามอบดอกไม้ให้กำลังใจเน้อเจ้า
•  อยู่แม่ออนดินแดนป่าเมี่ยง  จนรวยเพราะโฮมเสตย์ เนาะเจ้า
•  ครูดาหลาเกยไปแอ่ว  หันหมู่บ้านเปิ้นพัฒนาม่วนแต้ๆ  เปิงตี้นักท่องเที่ยวชอบมา พัก  แอ่วสวนเมี่ยง...เมืองในภูเขาเหมือน สวิสเซอร์แลนด์ เมืองเหนือเลยเจ้า
•  ทำฮื้อสวนเมี่ยงพัฒนาสู่สากลเพราะเหตุนี้ตวย..อี้เตอะเนาะ 
•  แต่วัฒนธรรมตางบ้านเฮา ถ้ามีก๋านมีงาน ก็นั่งกั๋นเป๋นหมู่ๆจ้วยกันแป๋งเมี่ยง  แป๋งคนเดียวก็บ่ลุก..  กว่าจะได้เมี่ยงเป็นห่อก็ผ่านหลายขั้นต๋อน
•  ว่าแต่ป้อครูสนั่นอยู่แม่ออน เกยกิ๋นเมี่ยงก่อเจ้า 
•                              
• 

[KRUDALA]

สวัสดีค่ะ คุณหนูรี

•  ขอบคุณที่มอบดอกไม้ให้กำลังใจครูดาหลานะคะ
•  คนปักษ์ใต้อยากชิมไหมคะ จะส่งไปให้ชิมจะกล้าชิมไหมคะ
•  รสชาดของเมี่ยงที่ยังไม่ได้ปรุงจะออกรสเปรี้ยวและฝาดนิดๆค่ะ
•  คนในสมัยก่อนกินแบบไม่ปรุงรส คือซื้อมาก็ใส่เกลือม้วนๆแล้วกินเลย
•  สมัยนี้มีแบบใส่ไส้เหมือนไส้ขนมเทียนไส้หวาน โดยใช้มะพร้าวและถั่วลิสงคั่วกับน้ำตาล
•  โดยขายแยกไส้เมี่ยงให้ต่างหาก เมื่อจะกินก็เอาใบเมี่ยงมาห่อไส้เอาเอง
•  อร่อยตรงไส้เมี่ยงนี่แหละค่ะ 
•  ส่วนชานั้นใช้ยอดเมี่ยงใบที่ถัดจากยอดอ่อน เอามาอบให้แห้งแล้วชงกับน้ำร้อน รสชาดต่างกับเมี่ยงค่ะ
•  เมี่ยงเก็บใบขนาดกลางที่ไม่แก่จนเกินไป เอามามัดเป็นกำๆ นึ่งแล้วนำไปหมักประมาณ 2-3เดือนจึงนำมาจำหน่ายค่ะ
• 
• 
•  ขอบคุณภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต

[KRUDALA]

สวัสดีค่ะ คุณสิงห์ป่าสัก

•   วัฒนธรรมการกินเมี่ยงนับวันจะลดลง น่าเสียดายนะคะ
•   ป่าเมี่ยงเปลี่ยนรูปแบบเป็นการท่องเที่ยว โฮมเสตย์
•   คนเก็บเมี่ยงก็หายาก เมื่อก่อนเด็กที่ครูดาหลาสอนมักจะบอกว่ามาจากป่าเมี่ยง
•  เดี๋ยวนี้พื้นที่เหล่านั้น เจริญมากไม่มีใครย้ายออกมาจากพื้นที่แล้วค่ะ      
• ทั้งๆ ที่ป่าเมี่ยงคือสุดยอดของการปลูกพืชแบบผสมผสาน
• ไม่ทำลายป่า ยังคงความหลากหลายทางชีวภาพไว้ได้
• คนอยู่กับธรรมชาติได้ พึ่งพากันได้
• น่าเสียดายนะคะ
•      
• 
• ขอบคุณที่แวะทักทายค่ะ

[สันติสุข]

สวัสดีครับ KRUDALA

• เมี่ยงภาคเหนือ กับ เมี่ยงภาคกลาง มีลักษณะแตกต่างกันมาก แต่คงจะอร่อยไปคนละแบบ เมี่ยงของภาคกลางมีเครื่องเยอะและยุ่งยากกว่าเมี่ยงของภาคเหนือ
• เมี่ยงของภาคกลางไม่ใช่ของว่างสำหรับรับรองแขก และไม่ค่อยปรากฏว่าเป็นส่วนประกอบในพิธีกรรมใดๆ
• มีสำนวนเกี่ยวกับเมี่ยง ว่า เอาลูกเขาเลี้ยงเอาเมี่ยงเขามาอม สะท้อนให้เห็นว่าเมี่ยงเป็นของใช้จำเป็นที่ทุกบ้านต้องมีเป็นของตัวเอง ไม่ควรหยิบยืมมาจากบ้านคนอื่น
• ขอบคุณที่นำเรื่องราวดีๆมาเป็นประเด็นแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ครับ

[ลำดวน]

• เมี่ยง...รู้จัก เคยเห็น แต่ไม่เคยทานค่ะ
• อยากลองทาน แต่พอหยิบมาครั้งใดจะนึกถึงหมากที่เป็นคำๆ ที่คนแก่ชอบเคี้ยวจนปากแดง ลำดวนเคยเคี้ยวแล้วปูนกัดปาก พอเห็นเมื่ยงรูปร่างคล้ายเลยไม่กล้าทานค่ะ

[นาย ฐานิศวร์ ผลเจริญ]

• สวัสดีครับ ครูDALA
• เคยได้ยินชื่อ แต่เพิ่งเคยเห็นครับ
• ยังไม่เคยทานเลยครับ รสชาติเป็นอย่างไรบ้างครับผม

[Pojana Yeamnaiyana Ed.D.]

สวัสดีค่ะ'KRUDALA'

แวะมาอ่านบันทึกดีๆ'เมี่ยงกับวัฒนธรรมล้านนา' ค่ะ

เคยกินเมี่ยงบ้านเพื่อนเป็น'คนกำแพงเพชร'

เขาจะใส่ขวดโหลตั้งไว้ที่โต๊ะรับแขกเวลานั่งคุยกันก็จะหยิบกินเล่นเหมือนขนม

เป็นห่อเล็กๆเกือบกลมสีค่อนข้างดำ ...ไม่รู้ว่าเป็น'เมี่ยง'อย่างเดียวกันหรือเปล่า...

 

 

[AnthroCat-Thailand]

สม้ย ที่พระราชชายาเจ้าดารารัศมี เข้ารับราชการในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕

เจ้าดาราฯ ท่านก็สั่งให้ เจ้าพ่อ ส่งเมี่ยง ไปที่ สยาม เพื่อ เสวย อยู่เป็นประจำ อีกทั้ง ยังแจกจ่ายไปให้ บรรดาเจ้าจอมองค์อื่น ๆ ได้ ลิ้มลอง กัน

แต่ .. อาหารเมนูนนี้ กลับได้รับการตีตราว่า "สกปรก" เลยไม่ค่อยมีเจ้าจอมหม่อมห้ามองค์ใด คนใด รับไปบริโภคนัก

แต่ พระสวามี กลับโปรดปรานอยู่ไม่น้อย

- - ในวิถี เมี่ยง หมาก ปูลี เป็น สำรับต้องรับขับสู้แขกบ้านแขกเมือง ของ คนในล้านนาประเทศ หากเมี่ยงบ้านใครหวานหอม ก็จะได้รับการร่ำลือไป ที่สำคัญต้องจัดเอาไว้ให้ เหลือกิน ห้ามหมดก่อนแขกกลับ

เมี่ยงหวาน เติมน้ำเชื่อมน้ำหวามลงไป มีขิง หวาน - เผ็ดขิง

เมี่ยงส้ม (เปรี้ยว) หมักธรรมดา เวลากิน ก็ใส่เม็ดเกลือ และ ขิง ไปนิดหน่อย เค็ม ..เปรี้ยว .. เผ็ดขิง

[sr]

Thank you kindly Krudala,

I live in Dreamland, some 4 hour ahead of Thailand's Time Zone.

You know the land of the Rainbow Serpent.

Nowadays, it is a land full of mining holes ;-)

[KRUDALA]

สวัสดีค่ะ คุณสันติสุข

•   ขอบคุณที่มอบดอกไม้ให้กำลังใจครูดาหลานะคะ
•   ใช่ค่ะ เมี่ยงภาคเหนือกับเมี่ยงภาคกลางแตกต่างกันมาก
•   "เมี่ยง" ของภาคเหนือ หมายถึงใบเมี่ยงที่เอามานึ่งแล้วหมัก แล้วปรุงรสด้วยน้ำเชื่อม เรียกว่าเมี่ยงหวาน  ถ้าปรุงรสด้วยน้ำส้ม เรียกว่าเมี่ยงส้ม แต่แม่อุ้ยพ่ออุ้ยส่วนมากจะชอบกินเมี่ยงธรรมดาที่ไม่ปรุงรส  กินกับเกลือและขิงหลังอาหารค่ะ
•  ส่วน"เมี่ยง" ของภาคกลางหมายถึง  อาหารว่างชนิดหนึ่งที่นำมะพร้าวคั่ว ถั่วคั่ว หอม  พริก ขิง น้ำกะปิกวนเข้มข้น มีผักแค(นึกชื่อภาษากลางไม่ออกค่ะ)ห่อไส้ราดด้วยน้ำเชื่อม 
•   
• ขอบคุณที่ร่วมแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ "เมี่ยง" นะคะ   

[KRUDALA]

สวัดีค่ะ ศน.ลำดวน

• ขอบคุณที่มอบดอกไม้ให้กำลังใจค่ะ
•  ใช่ค่ะ เมี่ยงที่เคยเห็นคนแก่กินนั้นเป็นเมี่ยงแท้ๆ ของจริงไม่ได้ปรุงลักษณะเป็นใบๆอยู่ในห่อที่มิดชิดเพราะไม่ให้ถูกอากาศค่ะ ครูดาหลาขอเอามาลองชิมรสฝาดๆอมเปรี้ยว ก็ไม่ชอบค่ะ
• สมัยหลังๆคนขายเมี่ยงเขาจะมีไส้เมี่ยงที่ทำจากมะพร้าวคั่ว ถั่วคั่วกวนกับน้ำตาลแถมให้ด้วย  เมื่อมีงานต่างๆก็มีการปรุงรสเป็นเมี่ยงหวานห่อเป็นคำเล็กๆ บางงานจะพิถีพิถันเรื่องการห่อเมี่ยงมาก ต้องห่อเล็กๆ สวยๆ...เป็นของฝากได้ด้วยค่ะ
•