ปริญญา กับใบปริญญา

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ตอนนี้เป็นฤดูกาลรับใบปริญญา ผมจึงขอถือโอกาสนำเรื่องใบปริญญามาพูดคุย ในรูปแบบติเพื่อก่อนะครับ ไม่มีเจตนาอื่น</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมเคยเขียนไว้แล้วว่า ระบบการศึกษาไทยปัจจุบันได้ถดถอยจาก “การศึกษา” มาเป็น “การเลียนแบบ” มี “การสอนและบอกหนังสือ” ให้ “ท่อง” ไปสอบกันเป็นจำนวนมาก </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">โดยทั่วไป และ “ผู้สอน” ยังอ้างว่านั่นคือ “การสอน” เพื่อพัฒนาการเรียนรู้ </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และทั้งอาจารย์และนักศึกษาก็ยังไม่ได้คิดปรับตัวเพื่อพัฒนาการศึกษาให้เป็นการเรียนรู้ทั้งในปัจจุบันและตลอดชีวิต ทำให้ระบบการสอนยังเป็นการ “แจกเอกสาร” ที่ใช้ประโยชน์ได้บ้าง ไม่ได้บ้าง และ/หรือ “บอกจด” ในนามของ “บรรยาย” ในห้องสี่เหลี่ยม ที่จำกัดการจินตนการและการเรียนรู้ของผู้เรียนและนักศึกษา จนในที่สุดบุคคลที่ถูกขนานนามว่า “นักศึกษา” ก็ถูกลดระดับลงมาเป็น “นักเลียน”“นักท่อง” หนังสือตำราและถ่ายเอกสารต่างๆไปสอบ ใครท่องเก่งเดาเก่งก็ได้เกียรตินิยมกันไป ใครท่องไม่เก่งเดาไม่เก่งก็ลดลงมาตามส่วน โดยแทบไม่เกี่ยวกับระดับความรู้ความสามารถของผู้เรียน</p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">มาวันนี้ บุคคลในคราบของ “นักศึกษา” ก็ได้ “สอบ”“ผ่าน”“การท่องไปสอบ” และสมมติว่าพร้อมที่จะ “ออกไปหางานทำ” โดยจะได้รับ “กระดาษเปื้อนหมึกอาญาสิทธิ์” แล้วท่านลองคิดดูซิว่า คนที่เอาแต่ “ท่องตำราไปสอบ” นั้น จะทำ “งาน” อะไรเป็นบ้าง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นี่ยังโชคดีนะมีหลายสาขา เช่น แพทย์ พยาบาล ฯลฯ ที่ยังมีการสอบวัดความรู้ ความสามารถ วัดความสามารถในเชิงทักษะก่อนการแจกใบปริญญา ไม่งั้นพวกเราทั้งหลายคงได้เป็น “หนูลองยา” หรือ “หมูลองมีด” กันแน่นอน  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ใจผมอยากจะขออวยพรให้ท่านผู้ที่จะรับ “ใบปริญญา” ทุกท่าน เป็นผู้มี “ปริญญา” อยู่ในใจ ในชีวิต และจิตวิญญาณ แต่กลัวท่านทั้งหลายจะไม่รับ แต่จะขอรับแค่กระดาษเปื้อนหมึกไปติดข้างฝาบ้านเป็นยันต์กันผีกันเท่านั้น</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่ “ปริญญา” ที่ควรมีนั้น คือ “ความอุดมสมบูรณ์ในความสามารถ” มีความพร้อมทั้งร่างกายและจิตใจ มีความรู้ มีทักษะ มีอุดมการณ์ ที่จะทำงาน เสียสละ เพื่อพัฒนาตนเอง สังคม และประเทศชาติ อย่างทุ่มเท โดยไม่เห็นแก่ตัวเอง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">วันนี้ มีคนกี่คนที่มี “ปริญญา” และกี่คนมี “ศักดิ์และสิทธิ์” แห่งปริญญา และมีกี่คนที่พร้อมจะรับ “ปริญญา”</p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และกี่คนที่ไม่สนใจอะไรทั้งนั้น ขอแค่กระดาษเปื้อนหมึกไปอวดพ่อแม่ ญาติพี่น้อง เพื่อจะได้มีข้ออ้างไปรับประทานอาหารด้วยกันอย่างฟุ่มเฟือยเกินตัว</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">หรือเราก็เป็นเพียง “ปูเสฉวนในกระดองเต่า” อีกตัวหนึ่งเท่านั้น</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมเคยคิดเรื่องนี้เมื่อปี ๒๕๑๖ และ ๒๕๑๙ แล้วอายตัวเอง และ”ละอาย” เลยตัดสินใจไม่เข้าร่วมพิธี “พระราชทานปริญญา” ทั้งสองครั้ง แม้หลังจากจบปริญญาเอกก็ไม่ได้รับเช่นกัน มีแต่เขายัดเยียดส่งมาให้ถึงบ้าน ตอนนี้ “ใบปริญญาเอก” ก็ยังอยู่ในซองจดหมายในตู้เก็บเอกสารอยู่เลย </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมไม่ทราบว่าจะเอาออกมาให้ใครดูไปทำไม เพราะ ผมไม่แน่ใจว่า ผมมี “ศักดิ์”  พอที่จะทำให้ “ใบปริญญา” เป็นการรับรอง “ปริญญา” ของผมจริงๆ หรือเป็นแค่ “กระดาษเปื้อนหมึก”“รกฝาบ้าน” เปล่าๆ</p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ให้คนอื่นตัดสินจากการกระทำและการแสดงออกของผมจะดีกว่า</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ขนาดสมัยที่ผมกำลังเรียนปริญญาเอกที่ออสเตรเลีย เมื่อ ๒๕ ปีมาแล้ว ก็มีการคุยในกลุ่มนักเรียนไทยว่า เรามาเรียนปริญญาเอกทำไม หลายคนตอบและเห็นพ้องกันอย่างเป็นเอกฉันท์ว่า “กันหมากัด” หรือ “กันหมาเห่า” ผมก็เลยมีจินตนาการว่า คงต้องเอาใบปริญญาไปพันขาไว้มั้ง จึงกันได้ </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แล้วก็มีคนปากคันถามต่อว่า “แล้วเมื่อได้ปริญญาเอกแล้ว จะไปทำอะไร”  (เพราะหมาคงไม่กล้าเห่า หรือกล้ากัดแล้ว) ก็มีการนั่งคิดหาคำตอบกันใหญ่ แต่คำตอบที่ถูกใจทุกคนมากที่สุดก็คือ “จะไปกัดกับหมา” ผมเลยไม่รู้ว่าใครเป็นใคร ใครเป็นคน หรือเป็นหมา ใครจะกัดกับใคร เพราะอะไร</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ยิ่งเรียนยิ่งงงครับ </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เห็นไหมครับ แค่คำอวยพรง่ายๆ ผมก็ยังพูดไม่ถูกเลย ขอโทษนะครับ บังเอิญผมบังเอิญถือว่าผมไม่มีใบปริญญานะครับ คนมีใบปริญญาติดโชว์ข้างฝาอาจจะพูดได้ครับ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  เชิญอัด เอ้ย…….. แสดงความคิดเห็น ได้เต็มที่ครับ

[ขจิต ฝอยทอง]

• ผมไม่ได้ไปรับปริญญาโทครับ ปริญญาตรีก็ไม่อยากไปแต่อยากทำให้แม่สบายใจ ผมมีแม่คนเดียวครับ
• ระบบการศึกษาเราในหลายอย่างยังเลียนแบบต่างประเทศ คงต้องมีการปรับและบูรณาการให้เข้ากับบริบทของไทย
• ผมไม่ได้ใส่ใจปริญญามากนัก ความรู้อยู่ในสมอง ไม่ได้อยู่ในปริญญานะครับ
• ขอบคุณมากครับ

[คุณแว้บ]

เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นทั้งโลกครับอาจารย์

นิตยสาร Time ฉบับอาทิตย์ที่แล้วก็เปิดประเด็นการศึกษาในอเมริกา --How To Build a Student For the 21st Century-- (เขาใช้คำว่า build ครับ แปลกดีไหม?) ผมชอบที่เขาขึ้นต้นบทความโดยการสมมติเหตุการณ์ว่าถ้าคนยุคก่อนเกิดตื่นขึ้นมาในยุคนี้ คงตกใจกับสิ่งที่เขาเห็น ไม่ว่าจะเป็นคนเดินตามถนนพูดกับกล่องเหล็กเล็กๆ ข้างหู ใช้อุปกรณ์เล็กๆ จ่อที่กล่องสี่เหลี่ยมแล้วส่งเสียงเล่นกันสนุกสนาน... เขาคงรู้สึกมึนงง จนกระทั่งเดินเข้าไปในที่แห่งหนึ่ง เห็นเด็กนั่งกันเต็มห้อง มีคนยืนพูดปาวๆ อยู่หน้าห้อง เขารู้ทันที่ว่านั่นคือโรงเรียน

สังคมเปลี่ยนไปเยอะครับ แต่การเรียนการสอนไม่เปลี่ยนแปลง แล้วเราจะเปลี่ยนการเรียนการสอนอย่างไร?

ผมขอเริ่มด้วยการ "เปลี่ยน" ก่อนนะครับ อัตชีวประวัติของบุคคลสำคัญหลายคน ชี้ให้เราเห็นว่าคนเราจะเปลี่ยนได้ ต้องผ่านเหตุการณ์สำคัญ หัวเลี้ยวหัวต่อของชีวิต เช่นสูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก ทำให้รู้ว่าชีวิตไม่ได้ยั่งยืน จึงเริ่มขวนขวาย ทำในสิ่งที่ตัวเองอยากทำ หรือเริ่มค้นหาว่าอยากทำอะไร มีอีกข้อคิดที่ต้องเอามาอ้างครับ ของคุณ McAdam จากหนังสือชื่อ The Stories We Live เขาบอกว่า คนเราไม่สามารถก้าวไปได้มากกว่าทรัพยากรที่มีอยู่ได้ ซึ่งถ้าจะโยงกลับมาถึงตรงนี้ก็หมายความว่าคนธรรมดาไม่สามารถจะเป็นยอดครูได้ อย่างนั้นหรือเปล่า? ทรัพยากรอะไรที่ทำให้คนเดินดินกลายเป็นยอดครูได้? ผมว่า "คนจะเป็นครูดีต้องมีครูดี และต้องมีความกล้า"

คนที่ขวนขวายหาความรู้เพิ่มเติมด้านการเรียนการสอนมามีไม่น้อยครับ ถ้าโชคดีได้เจอครูดี แล้วตัวเองมีทัศนคติที่ดี ก็จะรักในวิชาชีพนี้ แต่แค่นั้นคงไม่พอ เพราะรู้แล้วจะเอามาปฏิบัติได้หรือไม่ ก็ต้องลองผิดลองถูก แล้วจะกล้าลองไหม? ถ้าไอ้ที่ทำอยู่ทุกวันมันก็โอเค มีรายได้พอมีพอกิน จะหาเรื่องใส่ตัวทำไม ลองแล้วคนอื่นหาว่าเพี้ยน หรือว่าไม่ตรงกับนโยบาย จะไปขวางได้ไหม? ไม่ตามกระแส แล้วจะอยู่ได้หรือเปล่า?

ถ้าครูไม่กล้า แล้วนักเรียนจะกล้าไหมครับ?
ถ้าครูไม่นำ แล้วเด็กจะตามใคร?

เริ่มจะนอกเรื่องไปไกล ผมขอวกกลับมาอีกนิดครับ ถ้าคนจบด๊อกเตอร์เองตอบได้แต่ว่าเรียนมากันหมาเห่าหมากัดก็คงจะวนกันอยู่อย่างนี้ เด็กเองก็ต้องเรียนให้จบปริญญาตรี เพราะเป็นการศึกษาขั้นต่ำของทุกวันนี้ (กลัวจะไม่ได้งานดีๆ) ต้องเรียนโท ถ้าอยากได้เงินเดือนเพิ่ม (กลัวจะไม่พอกิน กลัวจะน้อยหน้าเพื่อน) ต้องเรียนเอกเพื่อกันหมาเห่าหมากัด (กลัวจะมีปัญหาในการทำงาน ถูกโอนย้ายเพราะคุณวุฒิไม่ถึง) แบบนี้แล้วใครมันจะกล้าทำอะไรแหกคอกละครับ? ผมไม่พูดไปไกลถึงนโยบายหรือการเปลี่ยนแปลงของระบบนะครับ ขอเน้นแค่ที่ตัวบุคคล...

พูดไปพูดมา ผมนึกถึงรายการ "กล้าหรือเปล่า" ที่เขาให้คนไปทำประหลาดๆ ในที่สาธารณะ แล้วให้เงินตอบแทน

ก็คงต้องถามแบบนี้แหละครับ กล้าหรือเปล่า?

[พรหมลิขิต]

อาจารย์อธิบายจนเห็นภาพหมากัดกันเลยนะครับ (เฮ้ย!!!ไม่ใช่)  การศึกษาของบ้านเราหน่ะ  ผมเห็นคนเรียนปริญญาโท ทุกวันนี้แล้วเหนื่อยใจแทนจริงๆนะครับ ไม่ใช่เหนื่อยแทนเพราะเค้าเรียนจบยากนะครับ แต่เหนื่อยแทนพ่อแม่เค้าต่างหากที่ต้องลำบาก หาเงินค่าเทอม ค่าลงทะเบียนมาให้ลูกหลายหมื่นบาท เรียนจบได้ปริญญามาแล้ว (ไง) ????  …….หางาน…..ได้งาน….ไม่พอใจ…..โดนลูกพี่ดุ……..ทำงานไม่เข้าเป้า…… โอ๊ยยยยยทนไม่ไหว……….ลาออก!!!!!……เรียน ป.เอก ต่อดีกว่า……………เข้าวังวนเดิม       สุดท้ายชีวิตนี้อยู่ที่ลูกพี่ทั้งหมดหรือเปล่า???  หรืออยู่ที่เรากำหนดเองกันแน่ 

[NongNew]

ขอเรียนอย่างนี้คะอาจารย์

ใบปริญญา เป็นส่วนที่แสดงว่าบุคคลคนนั้น "น่าที่จะมีความรู้ หรือความสามารถ" ในเรื่องนั้น ๆ  แต่ใครจะมีความรู้หรือความสามารถเพียงใด  อันนี้ก็ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล

แต่ ...!! ถ้าหากมองประเด็น "แล้วเมื่อได้ปริญญาเอกแล้ว จะไปทำอะไร”  จริง ๆ แล้วไม่ว่าคุณจะจบเพียงแค่ ป.4 หรือ ป.6  คุณก็สามารถทำอะไร ๆ ได้ทั้งหมด ขึ้นอยู่กับว่าคุณคิดที่จะทำอะไร   แต่การที่เราไปเรียน   มันคงช่วยทำให้เราได้วิธีคิดที่เป็นระบบ และเป็นระเบียบมากขึ้นมากกว่า   จริงอยู่ที่ว่า  ความรู้บางอย่างไม่จำเป็นต้องเรียนให้ห้องเรียน  แต่การที่คุณลองผิด-ลองถูก  มันทำให้เสียเวลา  ซึ่งในขณะเดียวกัน !!  ถ้าเราไปเรียน เราจะรู้ว่าเราควรจะต้องทำอะไร  เริ่มด้วยอะไร  และจบด้วยสิ่งใด  !! 

อาจารย์จบปริญญาเอก  อาจารย์อาจกล่าวได้ว่า ใบปริญญาไม่สำคัญ  แล้วทำไมอาจารย์ถึงร่ำเรียนมาตั้งมากมาย  เรียนมาตั้ง 3 ใบ...

ในสังคมยังให้ความสำคัญกับสิ่งเหล่านี้อยู่ !!  แล้วนักศึกษาตาดำ ๆ จะต้องทำอย่างไรเพื่อให้คนในสังคมยอมรับในตัวพวกเค้า..!!..ซึ่งมันก็คงจะเป็นใบปริญญา กระดาษที่อาจารย์เรียกว่าเป็น กระดาษเปื้อนหมึกอาญาสิทธิ์ 

ขอกราบเรียนด้วยความเคารพคะ

[ดร. แสวง รวยสูงเนิน]

อาจารย์วสะ ครับ

ผมน่ะกล้า ครับ ถ้าอาจารย์ตามดูการเขียนของผม แต่คนอื่นไม่ค่อยกล้าครับ และนั่งคอยดูว่า ผมจะตายตอนไหน จะได้ไชโย และสมน้ำหน้า ครับ ผมถึงออกมาประกาศตัวหาพรรคพวก ผู้กล้าทั้งหลาย เพื่อแสดงให้เห็นว่า เรากล้า แต่ไม่ตายครับ เราไม่ใช่หน่วยกล้าตายครับ แต่เราเป็นหน่วยกล้าไม่ตาย ครับ อาจารย์พร้อมหรือยังครับ ถ้าพร้อมแล้ว เชิญเลยนะครับ รอของดี ๆ 10 ปียังไม่สาย ครับ

ผมมีปณิธาน จะแน่วแก้ไขในสิ่งผิดอยู่แล้วครับ อ่านข้าง ๆ กล่องนี้ ด้านขวามือนะครับ นั่นคือชีวิตผมครับ...ขอบคุณครับ

[ดร. แสวง รวยสูงเนิน]

คุณขจิต ครับ

ผมพึ่งรู้ว่า ผมมีแนวร่วมแล้ว ผมสามารถจะร้องเพลง "ปูไข่ไก่หลง" ได้อย่างภาคภูมิใจ เรามาร้องด้วยกันครับ ขอบคุณครับ

[ดร. แสวง รวยสูงเนิน]

คุณอิทธิพล ครับ

ผมยังไม่รู้ว่า ผมเป็นหมา หรือผมถูกหมากัดครับ ตอนนี้นัวเนียอยู่เลยครับ เพื่อนผมที่ออสเตรเลียบอกว่า กลับไปแล้วเราจะไปกัดกับหมา ตอนนี้ผมงุ่นง่านหาหมาตัวไหนกัดไม่ได้เลยครับ มีแต่เขาวิ่งหนีผมหมด สงสัยเขาคิดว่าผมเป็นหมาบ้าก็เลยไม่มีใครมากัดกับผม ผมเลยอยู่สบายครับ แต่ใครอย่าเข้ามานะครับ โดนกัดเป็นบ้าไปเลยครับ โดยเฉพาะคนที่เข้ามาในบล็อกนี้ครับ เริ่มติดเชื้อหมาบ้าผมไปแล้วครับ ไม่เชื่อลองไปอ่านดูสิครับ

[ดร. แสวง รวยสูงเนิน]

น้องนิว ครับ

ผมไม่ได้หมายความว่าเราไม่ควรหาปริญญานะครับ แต่เราอย่าหลุดประเด็นว่า ใบปริญญาคือสรณะ แต่ควรถือว่าปริญญา (ไม่ใช่ใบนะครับ) เป็นสรณะ ต่างหาก เมื่อเรามีปริญญาแล้ว เราจะมีหรือไม่มีใบปริญญา ก็ไม่สำคัญ เพราะปริญญา คือเพื่อนของปัญญา กลับไปกลับมาครับ แต่ใบปริญญา เอาไว้ติดข้างฝาครับ ผมไม่ติดครับ รกบ้านเปล่า ๆ

ผมไม่มีใบปริญญานะครับ แต่ผมจบปริญญาคนละเรื่อง ครับ เพราะฉะนั้น ที่ว่าผมมีสามใบนั้น ไม่จริงครับ ผมมีอยู่ใบเดียวอยู่ในตู้เก็บของผมนี่แหล่ะครับ เขาอุตส่าห์ส่งมาให้ก็เลยเก็บไว้ ที่เหลือผมไม่ได้ไปรับ ครับ

ณ วันนี้ ผมถือว่าผมไม่มีใบปริญญาครับ แต่ผมค่อนข้างจะมั่นใจว่า ผมน่าจะมีปริญญาอยู่ในใจระดับหนึ่งแล้วครับ (ขอหลงตัวเองนิดนึงนะครับ) ขอให้เข้าใจตามนี้นะครับ

ขอบคุณครับ

[คุณแว้บ]

คุณนิวครับ

ผมชอบที่คุณนิวบอกว่า "น่าที่จะมีความรู้ หรือความสามารถ" ครับ เพราะคำว่า "น่า" นี่แหละครับ ที่ทำให้นิสิตนักศึกษาหลงประเด็นว่าเขาเข้ามาแล้วเขา "น่า" จะมีความรู้ บางคนพาลคิดไปว่าได้เข้าเรียนแล้วก็น่าจะรู้แล้ว ยิ่งได้เรียนในมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงยิ่งน่าจะเก่งกว่ามหาวิทยาลัยธรรมดาๆ แต่ละมหาวิทยาลัยก็มีความ น่า ของมันอยู่ครับ

อีกประเด็นที่ผมชอบคือที่คุณบอกว่า "มันคงช่วยทำให้เราได้วิธีคิดที่เป็นระบบ และเป็นระเบียบมากขึ้นมากกว่า" ก็คำว่า "คง" นี่แหละครับ ที่ทำให้เราไม่ยอมเรียนกันเอง ไม่เชื่อว่าเราเรียนเองได้ ปรัชญาการสอนเขาเชื่อกันว่าการเรียนที่ดีที่สุดคือการสอน ผมถึงชอบเสนอหน้าสอนวิชาที่ผมอยากจะรู้

นิสิตนักศึกษาไทยมีสัดส่วนเท่าไหร่ที่ทำงานตรงสาขาครับ? หลายคนที่ประสบความสำเร็จ ไม่ได้จบสาขานั้นมา แล้วที่ตลกคือพวกที่ยอมทนทำงานในสาขาที่จบมาแล้วไม่ชอบงานที่ตัวทำมีเยอะเหลือเกิน คนไทยถึงทำงานกันไม่มีความสุข ไม่ชอบ แต่ไม่เปลี่ยนครับ เพราะอะไร? ผมอยู่ในสังคมชั้นกลางมาตลอด และได้เห็นเหตการณ์เหล่านี้มาตลอด น้องที่ดั้นด้นมาเรียนถึงเมืองนอกแต่ก็ไม่ยอมขวนขวายหาความรู้ใส่ตัว จับกลุ่มอยู่แต่กับคนไทยก็มีเยอะไป (เห็นแล้วมันน่าจริงๆ)

อยู่ในวงวิชาการ ผมยอมรับว่าผมให้ความสำคัญกับใบปริญญาและปริญญา (ในความหมายของ ดร.แสวง ซึ่งผมเข้าใจว่าคือความรู้ที่ได้จากการเรียนปริญญา) คือมันต้องมาทั้งคู่ครับ แรกๆ รู้ว่าเขามีใบอะไร ก็น่าเชื่อถือ คงจะมีความรู้ แต่พอทำงานด้วยกัน คุยกัน แล้วถึงรู้ว่าเขามีปริญญาจริงหรือเปล่า ผมชอบที่อาจารย์เสกสรรค์ ประเสริฐกุล เปรียบเทียบชีวิตกับการเรียนมหาวิทยาลัยมาก คนเราทำงาน ใช้ชีวิตก็เหมือนเก็บหน่วยกิตไปเรื่อยๆ เพียงแต่ว่ามหาวิทยาลัยชีวิตมันยากกว่าในสถาบันการศึกษามากนัก

เลี้ยงลูกที่พิการทางสมอง ต้องใช้ความพยายามมากกว่าเรียนปริญญาเอกสักกี่ร้อยเท่า ผมไม่ทราบครับ แต่แม่ที่เลี้ยงลูกพิการไม่เคยสำคัญตนว่าเก่งกล้ากว่าคนอื่น เลี้ยงไปด้วยความรัก ส่วนคนที่จบปริญญาเอกมาก็อาจจะหลงไปกับมายาคติของสังคม

ส่วนตัวผมเอง หวังทั้งสองอย่างครับ ขอทั้งกระดาษเพราะเห็นด้วยกับคุณนิว และความรู้เพราะเห็นด้วยกับ ดร.แสวงครับ

[คุณแว้บ]

เรียนอาจารย์ ดร.แสวงครับ

ผมรู้อยู่แก่ใจครับ ว่าอาจารย์กล้า ผมถึงได้มาสนุกเฮฮาร่วมวงกับอาจารย์ ติดตามความเคลื่อนไหวด้วยใจระทึกอยู่ตลอด ผมน่ะยินดีที่ได้ค้นพบแหล่งความรู้และมิตรภาพแห่งนี้มากครับ

ปล. ผมไม่ได้เอาปริญญาติดข้างฝา แต่เอาไว้สมัครงานครับ แหะๆ

[ดร. แสวง รวยสูงเนิน]

ผมก็เห็นด้วยว่าต้องมีทั้งสองอย่างครับ

ใบปริญญาเป็นใบเบิกทาง

แต่ปริญญาเป็นเคื่องมือในการทำงาน

ผมเห็นคนประเภท ที่มีใบปริญญา แต่ไม่มีความสามารถบางคนพยายามเก็บซ่อนตัวเองอย่างน่าสงสาร ไม่กล้าคุยกับใครลึกๆ กลัวปล่อยไก่

หรือคุยก็คุยทับมุมเดียวแล้วเลิกไปเลย กลัวคนอื่นรู้ไต๋

หรือเอาใบปริญญาไปอ้างทำงานอื่นที่ไม่ต้องใช้ความรู้จากการเรียน เพื่ออำพรางตัวเองไม่ให้คนอื่นรู้

มีหลายแบบครับ

วันหลังได้จังหวะดีๆ จะรวบรวมมาเขียนอีกครั้งหนึ่งครับ

ขอบคุณอาจารย์วสะ และน้องนิวที่มาให้ความเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติมากๆ

ผมดูดีๆ มีแต่ได้ ใครมองว่าไม่ดี ก็คงเป็นพวกวาสนาน้อย ปล่อยเขาไปก่อน

วันหลังเขาก็เข้าใจเองนั่นแหละ

[จ๊ะจ๋า]

ขอแลกเปลี่ยนด้วยคนคะ

• เห็นจากหัวข้อข้างต้น  เมื่ออ่านแล้วก็มีแนวคิดปิ้งแว๊บมาคะ...จากคำถามที่อ. แสวง หยอดถามชาวG2K ก็มีการแลกเปลี่ยนกันพอสมควร และสำหรับจ๊ะจ๋าของมีแนวคิดอีกทางนะคะ
• กับคำถาม“แล้วเมื่อได้ปริญญาเอกแล้ว จะไปทำอะไร”  ต้องถามคนที่เรียนก่อนว่า ทำไมถึงดั้นด้นที่จะเรียนปริญญาเอก ? อะไรมีแรงบันดาลใจให้ไปเรียน? เป้าหมายหลังการเรียนเอกคืออะไร?  ถ้าย้อนไป 10 ปี คนเหล่านั้นจะบอกได้ว่า เรียนเพื่อไปประกอบวิชาชีพของตน และเพื่อให้รู้ลึกรู้จริงและนำไปต่อยอดได้ แต่กับสมัยนี้ไม่แน่ใจคะ...เพราะปัจจุบันมีเพื่อนกำลังเรียนเอกอยู่ 10 คน 3 คนจบแล้ว ที่เหลือกำลังขมักเขม้นเรียนอยู่ คาดว่าปี 2 ปีจะจบ...และคนที่จบส่วนใหญ่ก็มีงานรออยู่แล้ว 2ใน 3 คือ อาจารย์ในมหาลัยชื่อดังของไทย  ..อีก 1 ยังไม่แน่ ..นี่ก็พอตอบคำถามได้ว่าเป้าหมายหลังการจบปริญญาเอกทำอะไร...
• แต่ถ้าถามว่าทำงานเพื่อชาติไหม...ขอตอบว่าจากที่คุ้นเคยกับคนที่จบปริญญาเอกมาไม่ต่ำกว่า 10 คน ที่ได้รับทุนจากรัฐ ..ทำงานเพื่อชาติคะ...ทุ่มสุดตัวถวายหัวจริงๆ คะ. และทำด้วยความตั้งใจและสมัครใจมากๆ  ....แต่ถ้าถามต่อว่าแล้วที่จบเอกมาจากเงินทุนตัวเองจะทำงานเพื่อสังคม เพื่อชาติไหม... ขอบอกว่าทำและไม่ทำคะ..อยู่ที่มุมมองและสังคมของคนเหล่านั้น
• เรื่องใบปริญญา มีแนวความคิดว่ามันคือใบเบิกทาง    (ในการทำงาน).....เท่ากับว่าเราใช้ใบเบิกทางเพื่อให้เราได้โอกาสทำงาน....... สรุปก็คือปริญญาคือเส้นทางในการสร้างโอกาสมากกว่าคะ...และอยู่ที่ว่าเราจะนำโอกาสที่ได้รับ เรียนรู้ต่อไปได้อย่างไรให้ประสบความสำเร็จ...เดินตามทางฝันที่ตนตั้งใจ ......หลายคนมักมีแนวคิดว่า การเรียนแบบท่องจำไม่เหมาะสม......แต่ถ้าเราคิดอีกแนวทางหนึ่งว่า คงต้องเรียนพื้นฐานเพื่อให้เราได้ประยุกต์ในสิ่งที่เรียนคงจะเหมาะกว่าคะ...เพราะบางสายวิชาชีพ คงต้องเรียนทฤษฏีก่อนปฏิบัติคะ...ซึ่งบางครั้งทฤษฏีก็ต้องท่องจำให้ขึ้นใจ บางครั้งการท่องจำก็มีประโยชน์นะคะ..เช่นท่องตารางธาตุเคมี...ถ้าเราไม่จำก็แย่คะ...ไม่รู้ว่าตัวไหนเป็นแบบไหน คุณสมบัติอย่างไร เหมาะสมหรือไม่ถ้าจะรวมตัวกัน..อะไรทำนองนี้...ดังนั้นการเรียนแบบท่องจำยังคงเป็นประโยชน์อยู่คะ.

[Som_O WAY]

แต่ “ปริญญา” ที่ควรมีนั้น คือ “ความอุดมสมบูรณ์ในความสามารถ” มีความพร้อมทั้งร่างกายและจิตใจ มีความรู้ มีทักษะ มีอุดมการณ์ ที่จะทำงาน เสียสละ เพื่อพัฒนาตนเอง สังคม และประเทศชาติ อย่างทุ่มเท โดยไม่เห็นแก่ตัวเอง

    วันนี้ มีคนกี่คนที่มี “ปริญญา” และกี่คนมี “ศักดิ์และสิทธิ์” แห่งปริญญา และมีกี่คนที่พร้อมจะรับ “ปริญญา”

โดนใจมากๆค่ะ  หนูเรียนมาด้านบริหารทรัพยากรมนุษย์  หัวใจของวิชานี้ก็คือ Put the right man on the right job  ที่สำคัญก็คือ ชื่อว่าคนคือมนุษย์ ...มีเหตุมีผล มีความสามารถ  พัฒนาได้  เนื่องจากมองว่ามนุษย์เป็นทรัพยากร ดังนั้นจึงจำเป็นที่จะต้องบำรุงรักษาไว้ให้อยู่เพื่อพัฒนาองค์กร  แต่พอพิจารณากับหน่วยงานส่วนใหญ่แล้ว มันก็เป็นแค่ทฤษฎีซะส่วนใหญ่  หน่วยงานมีทุกอย่างตามทฤษฎีการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในกระดาษ แต่เอาเข้าจริงๆ ก็ยังเป็นคนเหมือนเดิม ไม่ได้เป็นมนุษย์อะไรหรอก เป็นคนใช้แรงงานเหมือนเดิม แผนกบุคคลในหลายหน่วยงานเปลี่ยนชื่อเป็นแผนกพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ความแตกต่างมีอยู่แค่ป้ายหน้าห้องทำงาน  การทำงานแบบเดิม  มีความเชื่อแบบเดิม...เห็นแล้วก็เหนื่อยเพราะเรายึดติดชื่อ กับเครื่องมือในการจัดการ  แต่เราไม่ได้เห็นความสำคัญจริงๆ นอกจากการทำไปตามกระแส  ...แล้วพอเป็นแบบนี้  หนูไม่เห็นหนทางในการนำความรู้มาใช้ มาเปลี่ยนแนวคิด ปริญญาจะสำคัญอะไร...ถ้าไม่ได้เอาความรู้มาใช้เลย  (ไม่รู้จะใช้ยังไง)  ตอนแรกหนูมั่นใจว่าตัวเองมีศักดิ์และสิทธิ์ที่จะเข้ารับพระราชทานปริญญาบัตรแน่นอนค่ะ  แต่ตอนนี้ไม่มั่นใจแล้ว....

[ดร.อุทัย อันพิมพ์]

เรียน ผศ.ดร.แสวง และทุกท่านที่ร่วมแสดงความ

         คิดเห็นครับ

• การเรียนนั้นรู้นั้นเป็นสิ่งที่มีความสำคัญต่อการดำรงอยู่ของชีวิตตนเองและครอบครัว แต่วัตถุประสงค์ของการเรียนนั้นก็คงมีมากมายแตกต่างกันออกไป
• สำหรับการเรียนในระบบ หรือนอกระบบโดยที่มีการเรียนในสถานศึกษาทั่วไปนั้น หลังจากจบแล้วก็มีการให้ใบรับรองคุณวุฒิ หรือที่เราเรียกว่าใบปริญญาบัตรในระดับปริญญาตรี โท เอก  นั้น สำหรับผมขอมองอย่างนี้ครับ
• ความมุ่งหวังของการเรียน แน่นอนครับแต่ละคนที่เข้าไปเรียนนั้นผมคิดว่าคงมีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน แต่ที่ผมยังมีความเชื่ออยู่อย่างก็คือว่า กว่าร้อยละ 99 คงตอบว่าเรียนเพื่อเอาความรู้ แต่ในระดับการเข้ามารับรู้นั้อาจจะมีควาเข้มข้นที่แตกต่างกันเท่านนั้นเอง
• ผมยังมีความเชื่อว่าคนที่จบในระดับปริญญาทุกคนเป็นคนที่มีความรู้ แต่ระดับการรับรู้ก็จะแตกต่างกันออกไป ตามแต่จิตวิญญาณของแต่ละคน
• ผมมีความเชื่อว่าสถาบันการศึกษาทุกสถาบันต้องการผลิตบัณฑิตที่ดีมีคุณภาพ แต่คุณภาพของคนแตกต่างกันออกไป ทุกสถาบันมีมาตรฐานการอนุมัติให้จบการศึกษา หากว่านักศึกษาไม่มีความรู้ตามมาตรฐานของสถาบันการศึกษาก็คงไม่ได้รับใบปริญญา ซึ่งจะมีความเข้มข้นแตกต่างกันไป
• จากความหลากหลายบนความแตกต่างดังกล่าวจึงทำให้คุณค่าที่คนให้กับใบปริญญาแตกต่างกันออกไป 
• คงไม่ผิดหรอกครับที่นักศึกษานั้น ต้องการใบปริญญา เพราะสังคม และวัฒนธรรม ณ เวลานี้เป็นไปอย่างนั้นจริงๆ แต่เราจะทำอย่างไรต่างหากที่จะสร้างจิตสำนึกให้กับบัณฑิตเหล่านั้นสร้างคุณค่าให้กับใบปริญญา
• สุดท้ายก็คงกลับมาถึงอาจารย์ทุกท่าน ผู้ซึ่งมีส่วนร่วมในกระบวนการผลิตคนเพื่อไปรับใบปริญญา ว่าเราจะต้องแก้ไข ปรับปรุงกันอย่างไรเพื่อสร้างความตระหนักให้กับผู้ที่จะรับ และนำใบปริญญาไปใช้ประโยชน์ต่อไป

ขอเป็นกำลังใจให้อาจารย์สู้ต่อไปนะครับ 

ด้วยความเคารพ

อุทัย   อันพิมพ์

 

[จันทรรัตน์ เจริญสันติ]

ที่ผ่านมาใบปริญญามีไว้สำหรับซีร๊อกแนบขอต่ออายุสมาชิกภาพสภาวิชาชีพทุก 5 ปีค่ะ จะซีร๊อกทีหาแทบแย่จำไม่ได้ว่าเอาไว้ไหน

ตอนที่ไปเรียนปริญญาโทมีความคิดตื้นเขินนิดเดียวค่ะ ด้วยแรงสงสัยในใจนิดหน่อยว่าการทำงานพยาบาลนั้น จบปริญญาโททำงานแตกต่างจากจบปริญญาตรีตรงไหนอย่างไร ถามใครสังเกตคนจบมาแล้วก็มองไม่ออกเลยต้องไปหาประสบการณ์ตรงเอง

เรียนปริญญาเอกก็เพราะอยากรู้ว่าเรียนอะไรกันบ้าง ถามใครก็ได้คำตอบไม่แจ่มแจ้ง ไปเรียนเองซะเลยดีกว่า เรียนๆไป จิตใจแย่ลงๆ มองเห็นแต่ด้านลบทั้งๆที่สิ่งที่เห็นก็คือความจริงของสังคม จนวันหนึ่งกลั่นเลือด(เว่อร์เล็กน้อยค่ะ) ออกมาได้เป็นบันทึก http://gotoknow.org/blog/bridge/18468 นี้ค่ะ

ยิ่งเรียนยิ่งเห็นว่าที่ไม่รู้เยอะแยะไปหมด น่าจะรีบจบซะเร็วๆจะได้ไปทำอะไรๆอีกตั้งเยอะค่ะ..งานdissertation อยู่ระหว่างเขียนค่ะยังไม่เสร็จ แต่มีหัวข้อวิจัยที่อยากรู้อยากทำโปรแกรมต่อไปอีกหลายเรื่องค่ะ

ขอบคุณค่ะที่อาจารย์แหย่รังแตน ทำให้แตนตัวนี้ได้คิดทบทวนตัวเองด้วยค่ะ

[Handy]

ขอบพระคุณครับ อาจารย์ถอดหัวใจผมเขียนโดยไม่รู้ตัวแล้วล่ะครับ .. ผมเป็นพันธมิตรโดยไม่ได้ประกาศและจะขอประกาศตรงนี้ว่า ผมเชื่อและคิดเช่นเดียวกับที่อาจารย์นำเสนอ
ผมอยู่ในแวดวงการฝึกหัดครูมาร่วม 30 ปี รู้สึกเจ็บปวดแทนสังคมอยู่ตลอดมา เพราะมองเห็นการจัดการเรียนการสอน และกิจกรรมที่เรียกว่า การศึกษา ที่ทำๆกันอยู่นั้น ยังเป็นไสยศาสตร์ อยู่มากเหลือเกิน อึดอัดรำคาญกับหลายเรื่อง หลายประเด็น เรียนรู้วิธีการและจัดการเปลี่ยนแปลงอย่างนั้น อย่างนี้ โกลาหลไปทั้งเมืองไม่รู้กี่ครั้งกี่คราว ที่เห็นๆก็ได้แค่รูปแบบที่ลอกเลียนเขา โดยไม่ได้เอา จิตวิญญาณ ของการทำอย่างนั้นมาด้วย ภูมิใจกันแค่ได้ทำเหมือนเขาและ ครบขั้นตอน ตามที่ บิดา ว่าไว้ จะปรับเปลี่ยนอะไรออกนอกกรอบ เพื่อความสอดคล้องกับสภาพจริง เพื่อผลที่ดีกว่า แท้จริงกว่า ยั่งยืนกว่า ก็ไม่กล้าทำเพราะกลัวผิด ผมไม่ได้พูดเลื่อนลอย จะยกกรณีตัวอย่างประกอบก็ได้ไม่น้อย แต่ไม่ขอทำตรงนี้เพราะมันจะยาวจนน่ารำคาญครับ อาจารย์ และท่านอื่นๆ ที่เข้ามาตรงนี้คงพูดแทนผมได้ เพราะมันเกิดครอบคลุมพื้นที่ประเทศนี้ ชนิดที่เห็นกันอยู่ตำตาทั่ไป ..
ผม “เห่า” มากไปแล้ว ขอหยุดแค่นี้ สำหรับที่นี่ แต่ออกไปข้างนอกก็จะขอ “เห่า” ต่อ จนกว่าอะไรๆ มันจะเปลี่ยนแปลงไปแบบที่มีปัญญากำกับการเปลี่ยนแปลงนั่นแหละครับ.

ขออภัยครับ อยากทำ ตัวเน้น ตัวหนา ให้อ่านง่าย แต่ บรรดา Tools กลับหายไปจากจอโดยไม่ทราบสาเหตุ เลยทำไม่ได้ครับ

[NongNew]

 คือในการมองว่าระบบการศึกษาจะเป็นอย่างไรต่อไป ?? มันต้องเริ่มด้วยกระบวนการสอนของครูงั้นหรือ     นิวว่าไม่ใช่....และไม่ถูกต้อง..ทำไมเราถึงต้องเริ่มจากครู  เริ่มจากระบวนการสอนของครู  ทำไม และทำไม ???  จริงอยู่ที่ว่า..ในการสอนไม่น่าจะสอนให้เด็กท่องจำ  แต่การท่องจำ  มันเป็นจุดเริ่มต้นมิใช่หรือ  แต่นิวก็ยอมรับว่า  วิธีการสอนบางอย่างอาจไม่เหมาะสมกับการเรียนแบบท่องจำ   แต่การเรียนแบบท่องจำเช่น  การบวก ลบ คูณ  หาร   ต้องคิดด้วยวิธีการอย่างไร   สูตรมันเป็นอย่างไร  และโยงใยไปถึงการนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้อย่างไร  สิ่งเหล่านี้มันคือการเรียนรู้และท่องจำได้ว่า  เราจะต้องบวกอย่างไร  คูณอย่างไร  ลบอย่างไร  หารอย่างไร  แล้วถึงนำไปประยุกต์ใช้ได้อย่างไร ???

วันนี้ มีคนกี่คนที่มี “ปริญญา” และกี่คนมี “ศักดิ์และสิทธิ์” แห่งปริญญา และมีกี่คนที่พร้อมจะรับ “ปริญญา”

 

 

นิวคิดว่า นิวเป็นคนมีปริญญา  โดยมีศักดิ์และสิทธิ์แห่งปริญญา  และเมื่อนิวเรียนจบ  นิวก็พร้อมจะไปรับใบปริญญาเอก แน่นอน...เพราะใบปริญญามันเป็นความภาคภูมิใจที่เราเหนื่อยมาตลอดระยะเวลา 4 ปีที่เราเรียน  บางคนอาจมองว่า  มันก็แค่กระดาษเปื้อนน้ำหมึกอาญาสิทธิ์  แต่สำหรับนิว  มันไม่ใช่  มันเป็นแผ่นกระดาษที่มีความหมาย และมีคุณค่า  เป็นใบที่แสดงถึงความสำเร็จ  และเป็นความภาคภูมิใจที่เราฟันฝ่ามาได้  มันเป็นตัวที่บ่งบอกถึงความอดทน  ความอุตสาหะ  ต่าง ๆ มากมาย  มันจึงไม่ใช่เพียงแค่ใบปริญญาเปื้อนน้ำหมึกอาญาสิทธิ์ 

 

กราบเรียนด้วยความเคารพคะ

 

[ดร. แสวง รวยสูงเนิน]

ขอบคุณครับที่มาต่อยกันคับคั่ง มีแต่แตนระดับ heavy weight ทั้งนั้นเลยครับ

ผมขอตอบรวมนะครับ

โดยรวมเราเห็นปัญหาตรงกัน จะต่างก็มุมมองประสบการณ์เท่านั้น ใครที่ยังงงๆ ขอให้ไปอ่านเรื่อง "นักเลียน" ก่อนครับ ผมสร้าง link ไม่ได้ เครื่องมือไม่ทำงานให้หาเองนะครับ

ถ้าเรายังลอยคอยังไม่พ้นน้ำ เราจะยังมองไม่เห็นคลื่นบนผิวน้ำ วันหนึ่งน้องนิว และคุณอุทัยจะเข้าใจชัดกว่านี้ว่ามุมที่ผมเสนอนั้นเป็นการพูดคนละลำดับชั้นของปัญหา ทั้งในเชิงกว้างและลึก

เราต้องเอาตัวให้รอดก่อนจะมองว่าเราจะช่วยใครได้บ้าง อันนี้เป็นสัจธรรม ไม่ใช่ความเห็นแก่ตัว พระพุทธเจ้าก็ทำเช่นเดียวกัน  แต่ขณะที่เรายังเอาตัวไม่รอดนั้นเราก็จะมองแบบหนึ่ง พอรอดมาแล้วก็จะมองอีกแบบหนึ่ง ไม่ใช่การเปลี่ยนไป แต่จุดยืนคนละที่ ภาพที่เห็นจะต่างกัน

เช่นเดียวกับการแก้ปัญหาจราจร ทุกคนเห็นด้วยที่จะทำโน้นทำนี่ แต่ถ้าการทำนั้นกระทบเรารุนแรงจนลำบาก (เพื่อคนส่วนใหญ่) เราก็อาจจะเปลี่ยนมุมมองทันทีได้เหมือนกัน ว่าไม่เห็นด้วย ทั้งที่คนส่วนใหญ่เขาเห็นด้วย

นี่ก็เรื่องเดียวกันครับ

ดูกันไปสักพักแล้วจะเข้าใจสิ่งที่ผมพยายามอธิบาย

คำว่ากระดาษเปื้อนหมีก นั้นสื่อว่า คนที่รับไม่ได้มีความรู้ความสามารถตามนั้น คำอธิบายสรรพคุณใดๆ ก้มีค่าแค่กระดาษกับหมีกที่เปื้อนอยู่ ไม่มีมากกว่านั้น เพราะคนที่ไม่รู้เท่านั้นที่ยังนับถือ คนที่รู้เขาก็ไม่นับถือ

คงพอเข้าใจนะครับ

ใจเย็นๆ เราพวกเดียวกันอยู่แล้ว ขอให้คุณรอดแล้วผมเชื่อว่ามุมมองคุณจะเปลี่ยนทันที 

ไม่นานเกินรอครับ

ขอให้เป็นพันธมิตรกันต่อไปนะครับ

 

[Ka-Poom]

(^_____^)

คึกคักนะคะอาจารย์...

แวะมาแซว...แบบไม่ขอแจม...

ตีพิมพ์ไปตั้งแต่ตอนบ่าย...ไม่ผ่าน..

ก็เลยแวะมาอ่านดีกว่าคะ...

มีใบปริญญามากมายเลยคะ...ไม่ได้เอามาทำอะไรเลย..เพราะพิจารณาแล้วว่าไม่มีประโยชน์สำหรับตน...สิ่งที่อยากได้เรียนรู้ก็ได้เรียนรู้แล้ว...แต่ไม่ใช่สิ่งเรียนรู้ในตำราในสาขา...หากแต่เป็นบางสิ่งบางอย่าง...ที่กำหนดไว้..เพื่อพุ่งเป้าไปสู่การเรียนรู้ของตนเอง...เข้ามาอ่านบันทึกนี้ของอาจารย์...คิดว่าเฉียดๆคำตอบของกะปุ๋ม..อยู่บ้างนะคะแต่ไม่ทั้งหมด...

....

สักวันจะมาต่อยอด..คำตอบที่อาจารย์เคยถามไว้นะคะ..ว่าเรียนไปทำไมมากมาย...

Y___*

กะปุ๋ม

 

[ดร. แสวง รวยสูงเนิน]

ใช่ครับ

ผมนั่งเขียนอยู่ข้างรั้วบ้านคุณกะปุ๋มเลยละครับ

ยังหักเอารั้วบ้านบางส่วนมาขีดเป็นตัวหนังสือด้วยนะครับ เดี๋ยวจะหาว่าไม่บอก

ขอบคุณครับที่มาแสดงมุมมอง