ป้ายต่อต้าน การเข้ามาก่อสร้าง เทสโก้ โลตัส และความติดเห็นของผู้เขียน ก็โดนกระทบต่อธุรกิจตนเองเช่นกัน

พี่น้องที่รักทุกท่านคะ ป้ายทุกป้าย ที่เกิดขึ้นเพื่อต่อต้านห้างยักษ์ ไม่ให้มาสร้างในอำเภอกระนวน มีติดตามถนนหนทางเข้าออก ทุกเส้นทาง ทุกสาย ติดตามหน้าร้านค้าทุกร้าน เต็มไปหมด  ซึ่งการต่อต้านห้างยักษ์นี้ได้มีการต่อต้านมาตลอด ใช้เวลานานถึง 3-4 ปีแล้ว ผ่านมาหลายยุคแล้ว  แต่ในที่สุด มาถึงยุคนี้ ท่านอ่าน ป้ายที่หนึ่งก็แล้วกัน มันหมายความว่าอย่างไร ใครเป็นคนอนุญาต และคนอนุญาตทุกวันนี้ยังอยู่ ในเขตเทศบาล เลือกตั้งครั้งหน้าจะได้ไหม ทีเดียวอาจจะจอด ถึงจุดจบ เวลามีงานขอความช่วยเหลือจากร้านค้าในเขตเทศบาล เพื่อขอการสนับสนุน ไม่รู้ว่าเขาจะร่วมมือหรือเปล่า เช่นงานวันเด็กที่ผ่านไป และงานอื่นๆจะตามมา

        การมีห้างใหญ่ในอำเภอกระนวน  มีทั้งข้อดีและข้อเสีย เรื่องข้อดี ไม่ต้องกล่าวถึง อาจจะได้ซื้อของถูก มีทางเลือกในการซื้อของ ของทันสมัยขึ้น    ส่วนข้อเสียจะทำให้ชาวกระนวนเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตแบบที่เคยพึ่งพาอาศัยกัน ที่เคยคุ้นเคยกันระหว่างลูกค้ากับพ่อค้า ที่เคยมีปฏิสัมพันธ์ต่อกัน คุ้นเคยรักใคร่ปรองดอง ช่วยเหลือกัน เชื่อกันได้เอาของไปใช้ก่อน เวลาไม่มีเงิน ก็จะห่างหายไป

       เมื่อมีห้างยักษ์เกิดขึ้น ความสัมพันธ์ปฏิพันธ์เหล่านี้หายไปแล้ว ไปหลงวัถุนิยม บริโภคนิยม  สังคมนิยม ความแปลกใหม่ในการบริการ มีทุกอย่างที่อยากได้ มีให้เลือกมากมาย  ชาวกระนวนรากหญ้า ข้าราชการ ผู้มีอันจะกิน จะใช้จ่ายมากขึ้น เพราะมีให้เลือก หลากหลาย ราคาไม่แพง และแสนสะดวกสบาย ได้รับการต้อนรับแบบให้เกียรติ เป็นกันเอง คนชอบแบบนี้กัน 

        ระบบเศรษฐกิจ ที่เคยพออยู่พอกิน กินที่ตนเองปลูก ตนเองทำ ตอนนี้สบายไม่ต้องทำ แพงขึ้นอีกนิดหน่อย แต่มีคนทำไว้บริการแล้ว ของในห้าง มีผักสด ไม่รู้ไปรับมาจากที่ไหน พวกรากหญ้าชาวบ้านที่เขาปลูกไว้ขาย จะได้ขายไหมนี่  และชาวบ้านอาจจะใช้เกินโต เพราะมาเห็นสินค้า มีแต่อยากได้อยากได้

    ความสงบ เมืองที่เคยสงบสุข ก็จะกลายเป็นเมืองจอแจ เพราะรถมากขึ้น เนื่องจาก ท้องถิ่นใกล้ไกล ก็จะเข้ามาที่ห้างกัน กระทบกระเทือนไปไกลเลย มิน่า ผู้เขียนเห็นป้ายต่อต้านห้างยักษ์ ไม่ใช่มีที่กระนวน ที่หนองกุ่ง อำเภอนำพอง ก็มีป้ายต้านเช่นกัน คงกระทบไปเป็นทอดๆ ไม่ว่าใกล้ว่าไกล

 วุ่นวายไม่ว่าจะเป็นการจราจร  ควันรถ จากที่เคยเมืองที่เคยสงบสุข  นักเรียนจะหนีเรียนมาเข้าห้าง หรือจับกลุ่มตามห้างสรรพสินค้า  วิถีชีวิตที่เคยสงบสุขของชาวอำเภอกระนวน จะเปลี่ยนแปลงไป ไม่ว่าวัฒนธรรม ในการกินการอยู่  ประเพณีเดิมแบบไทยๆจะเสื่อมสลายไปทีละเล็กละน้อย เพราะรสนิยมจะสูงขึ้น

         ข้อเสียอีกอย่างหนึ่ง ที่บรรดาร้านค้าในกระนวน ไม่ว่าร้านเล็กร้านน้อยกลัวกันนักกันหนา นั่นคือคนชาวกระนวนจะเลิกเข้าร้านตน และหันไปสนใจห้างยักษ์กัน เพราะเข้าไปที่เดียวมีทุกอย่าง แถมราคาก็ไม่แพง อาจจะถูกกว่าด้วยซ้ำ ซึ่งตามความจริงราคาก็ถูกเกินกันไม่เท่าไร  แต่ไปเดินดูสรรพสินค้าผ่านห้องเย็นๆดับความร้อน เดินชมของใหม่ๆ วางโชว์ล่อตา ตะบะแตกแน่ ๆ ว่าไม่ซื้อก็คงอดใจไม่ได้แน่นอน มีพนักงานต้อนรับ คอยเทคแคร์ เชียสินค้า ยิ้มหวานๆ

   แม้พ่อค้าชาวอำเภอกระนวน จะตั้งราคาแบบกันเองพออยู่ได้แล้วก็ตาม  ซึ่งราคาที่พออยู่ได้นี้  พ่อค้าเขาก็ปรับเปลี่ยนราคามานานแล้ว  เพราะเขาก็โดนกระทบจากตลาดนัดสินค้าราคาถูกที่มาเป็นขบวนกองคาราวานก็มาประจำตั้งขาย ทุกวันศุกร์ ทุกวันที่ 20 ของทุกเดือน ทุกวันที่ 6 เมื่อห้างยักษ์มาตั้ง คิดว่า กองคาราวานเหล่านี้ก็กระทบเช่นกัน จะมีแต่พ่อค้ามาตั้งแผง   ลูกค้าที่มาก็จะแวะขึ้นห้างหมดคะ เขาก็จะมีข้อเปรียบเทียบ ของโชวแล้วห่วย คือของโชวห่วย ของชาวคาราวาน ก็จะแพ้ราบคาบ โดนกระทบกระเทือนไปหมด

      เมื่อห้างมาตั้ง ความผูกพันปฏิสัมพันธ์ เมื่อห่างหายไป ทุนทางสังคม  เงินทอง รายได้ และเคยมีมิตรภาพต่อกันก็จะห่างหายไปด้วย  เคยมาซื้อส้มตำไก่ย่างในหมู่บ้านตนเอง แซบหลาย  ที่ห้างก็มีขาย นั่งห้องแอร์กินด้วย ที่เคย ได้พูดคุยถามทุกข์สุกดิบกัน เอื้ออาทรต่อกันในชุมชนหมู่บ้านเดียวกัน ก็จะไม่มีอีกแล้ว  ห้างยักษ์เข้ามา คนในห้างยักษ์ก็จะเป็นคนของเขาเอง  ไม่ใช่คนกระนวนไม่มีสิ่งผูกพันเหล่านี้ มีแต่โกยอย่างเดียว และอีกอย่างเป็นของต่างชาติ โกยเงินออกนอกประเทศ และนับวันจะขยายไปทั่วประเทศไทย การค้าขายจะตกอยู่ในเงื้อมมือคนต่างชาติ  คนไทยคงต้องหันมาดูแล ท้องไร่ท้องนา การเกษตรจะเหมาะกว่า หรือเป็นคนมารับใช้คนต่างชาติ  ตอนนี้ที่ขอนแก่น ก็มีห้างเซ็นทรัล แต่ยังดีที่เป็นของคนไทย ที่ใหญ่โต ไม่แพ้เทสโก โลตัส แต่สาขาน้อยกว่า ก็น่าจะมีห้างเซ็นทรัลมีทั่วประเทศไทยแข่งขันกับต่างชาติขนานกันไป

    แต่อาจจะมีคนแย้งมาว่า มาเปิดเถอะ ลูกหลานจะได้มีงานทำ ถ้าเป็นคนในอำเภอกระนวนได้เป็นคนทำงานในนนั้นก็ดีไป เกรงแต่ว่าเขาจะเอาคนถิ่นอื่นมาขายของให้ เพราะถ้าเอาถิ่นเดียวกัน ก็กลัวจะเกิดการยักยอก ให้คนกันเอง เอาคนถิ่นอื่น มาขายดีกว่า อย่างไรก็ตาม จะคอยดูว่า พนักงานในนั้นจะมีชาวกระนวนกี่คน  และนี่ไม่ใช่การแก้ปัญหาคนว่างงาน ของชาวกระนวน

   และจะดูว่า ในห้างยักษ์ จะมีโอท็อป ของชาวแภอกระนวน มาขึ้นห้างกัน ขายหรือไม่ เพราะอำเภอกระนวน มีสินค้าโอท็อปที่มีชื่อหลายอย่าง และได้ไปแสดงออกงานทุกที่ ที่สินค้าโอท็อป จัดแสดงและออกร้านที่ไหน ทั่วประเทศไทยที่มีงานโอท็อป

ตามจริง เมืองกระนวนอาจจะเจริญ สมควรมีห้างมาตั้ง แต่ถ้าความเจริญเกิดขึ้นแล้ว ทำลายความเป็นอยู่ของชาวกระนวนส่วนมาก ที่เป็นร้านขายของที่เปิดกิจการพึ่งพาอาศัยกันมาแต่ดึกดำบรรพ์ จะต้องปิดร้านตนเองลงไป เพราะทุกคนก็จะมุ่งหน้ามาซื้อที่ห้าง มาหอบเอาไปเก็บไว้ใช้ที่บ้าน เป็นเหตุให้ร้านค้าย่อยๆ ที่เปิดมานานแสนนาน แล้วต้องปิดตัวลง น่าสงสารชะตากรรม พ่อค้าชาวอำเภอกระนวน ที่จะต้องปิดตัวลง ทีละร้านสองร้าน เพราะขายของไม่ดี ตอนนี้ไปซื้อผงซักผ้า ผงชูรส คงต้องวิ่งมาซื้อที่ห้างแล้ว เพราะร้านค้าปิดตัวหมด แค่ผงชูรส 5 บาทต้องวิ่งมาห้าง เป็น 10 กิโล ก็น่าคิด

ภาพนี้นำมาจากบล็อคครูคิม เมื่อครามาเยี่ยมอำเภอกระนวน ถ่ายไว้ ขอบคุณมากนะคะ

   บรรยากาศที่เวลามาซื้อของ ชาวกระนวน ได้ทักทายพูดคุยกัน คงจะไม่มีอีกแล้ว ผงชูรส 5 บาทแต่ก่อนเดินมาซื้อไกล้ๆบ้านตนเอง  ยังได้พูดคุยกัน ดูแลทักทายกัน คงจะไม่มีอีกแล้ว

     และที่ต่างฝ่ายต่างเอื้ออาทรดูแลกัน ตามประสาคนชาวกระนวนด้วยกัน ห้างยักษ์ต่างชาติเข้ามาเพื่อกอบโกยผลประโยชน์ การเข้ามาทั่วประเทศไทย นาน 15 ปีมาแล้ว  และนับวันจะขยายสาขา ไม่ว่าสาขาย่อย สาขาใหญ่  ถ้าเป็นในเมืองไปตั้งก็ไม่ว่ากัน เพราะชุมชนใหญ่ มีประชาชนหนาแน่น แต่เมืองกระนวนไม่ใหญ่ พอที่จะให้ลูกค้าจำนวนนี้แบ่งกำลัง ในการซื้อกระจัดกระจายออกไป

  คนไทยก็ได้ประโยชน์จริง  คนกระนวนก็ได้ประโยชน์ เหมือนกัน แต่เมื่อนำมาเปรียบเทียบและชั่งกันแล้ว คนกระนวนได้รับผลประโยชน์น้อยกว่าที่เสียไป ต่างกันโดยสิ้นเชิง  เสียในเรื่องความคุ้นเคยผูกพันกันมา  วิถีชีวิตเปลี่ยนแปลง ความเป็นอยู่เปลี่ยนแปลงไป  ไม่ว่าสิ่งดีๆ หรือสิ่งไม่ดีเกิดขึ้นมา จะไปกระทบอะไรบ้างก็ต้องดูกันต่อไป ว่าผลเสียอะไรจะตามมาอีก

    ความเป็นปฐมภูมิแบบบรรพบุรุษ หายไป กลายเป็นต่างคนต่างอยู่ เพราะวิถีชีวิตเปลี่ยนไป ไร้การพึ่งพา ไปหลงบริโภคนิยม วัตถุนิยม สังคมนิยม ขัดหลักเศรษฐกิจพอเพียง เพราะพอขึ้นห้างที อดใจไม่ไหว นั่นก็อยากได้ นี่ก็อยากได้ ใช้จ่ายเกินโต หลักที่ว่าพอประมาณ สร้างภูมิคุ้มกัน เหตุและผล ลืมไปชั่วขณะ

เงินไม่พอ กด บัตร ATM บางคนมีบัตรเครดิต สนุกใช้กันจนพอใจ ใช้ง่ายๆ เวลาหา หายาก... ยากส์.. คนจะเป็นหนี้เป็นสิน ใช้เงินอนาคตสนุกสนาน คิดว่าธุรกิจหนึ่งจะเกิดขึ้น นั่นคือ ธุรกิจปล่อยเงินกู้นอกระบบจะเฟืองฟุ่ง และมีธุรกิจแปลกๆต่างๆ จะตามมา อย่าให้เด็กมาหาขายตัวก็แล้วกัน

นี่คะ รั้วสีเขียว เป็นรั้ว ที่ภายในกำลังก่อสร้าง เทสโกโลตัสที่กระนวนคะ  พ่อค้าชาวกระนวน ยังเงียบอยู่ ไม่รู้ว่าพอสร้างเสร็จ จะมีอะไรเกิดขึ้น โลตัสอาจจะไม่ได้ขาย หรือไม่ อาจจะได้ขายดี ติดตามต่อไป ให้สร้างเสร็จก่อน แล้วจะนำเรื่องเล่า มาเล่าสู่กันฟังอีกครั้งคะ

บริเวณก่อสร้างห้ามคนเข้าไปหรือถ่ายรูป ปิดอย่างดี มียามเฝ้าตลอด

    ผู้เขียน เขียนจบลง ยังไม่ได้ตรวจทาน ตัดหรือเพิ่มเติมอะไร ตอนนี้ดึกอีกแล้ว ง่วงนอนขอไปนอนก่อน แล้วพรุ่งนี้จะมาแก้ไข หรือเพิ่มเติมใหม่

    บทความนี้ ขอให้เป็นข้อคิด สำหรับคนไทย ในถิ่นอำเภอกระนวน  ชาวอำเภอกระนวนโดยเฉพาะอนุชนรุ่นลูกรุ่นหลาน ได้มาเรียนรู้ ความเป็นอยู่ จากปัจจุบัน จะกลายเป็นอดีต  อดีตที่ขมขื่นสำหรับพ่อค้าชาวอำเภอกระนวน ที่ต้องปิดตัวลง  อาจจะมาเปิดแล้ว กระนวนจะได้ถือว่าเป็นเมืองที่เจริญ ทันสมัย มีธนาคารมากมายมาตั้งรองรับ  ตู้ ATM มีทุกธนาคาร และคิดว่ามีในห้างด้วย กดง่ายใช้คล่อง

       กระนวนยังเป็นเมืองเล็ก ที่กำลังจะฟื้นฟูและพัฒนาในทุกเรื่อง เป็นเมืองทางผ่าน ที่หลายๆจังหวัดสามารถผ่านเข้ามาแวะ ไปได้หลายทาง หลายจังหวัด  คนที่มาชื้อของห้าง ไม่จำเป็นต้องเป็นคนกระนวนก็ได้ แต่อาจจะเป็นชุมชน หมู่บ้านตำบลใกล้เคียง ไม่ว่าท่าคันโท กาฬสินธุ์  ห้วยเม็กคำใหญ่ขึ้น  หนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ บ้านหนองกุ่ง อำเภอน้ำพอง  เพราะเขตติดต่อกัน ติดกับเขตอำเภอกระนวน เข้ามาใช้บริการได้มีถนนตัดผ่าน เข้ามา จับจ่ายใช้สอย  อาจจะทำให้มีกิจการ การบริการอย่างอื่น เฟื่องฟูเกิดขึ้นมาก็ได้ นะคะ  และอาจจะมีคนมาชมงูจงอาง ที่บ้านโคกสง่า ใกล้ๆกระนวน แล้วแวะมาเที่ยวห้างก็ได้  แล้วจะสังเกตการณ์มาเล่าสู่กันฟังคะ 

     ผู้เขียนคิดว่า สถานที่ท่องเที่ยว ในอำเภอกระนวน น่าจะฟื้นฟู หรือปรับปรุงให้ดีขึ้น ไม่ใช่แต่ให้เขาผ่านมาซื้อของแล้วก็จากไป ให้เขาได้แวะมาท่องเที่ยวด้วย เช่นในอำเภอกระนวน มีน้ำตกบ่าหลวง มีสระว่ายน้ำที่ใหญ่ ในปราสาทฮาวชาวรีสอต ที่ต้อนรับได้แม้แต่ชาวต่างชาติทุกภาษา มีวัดภูกระแต (วัดจันทรมณี) ที่มีการสร้างพระธาตุเจดีที่สวยงาม ทรงแบบอินเดีย    ทุกอย่างที่ผู้เขียนกล่าวมา จะนำมานำเสนอ ในครั้งต่อไป กระนวนมีอะไรดีอยู่หลายอย่าง เพื่อการท่องเที่ยว แต่ยังไม่มีการพัฒนา คนจะรู้จักแต่บ้านโคกสง่า โชว์งูเห่า ที่อยู่ไม่ไกลจากอำเภอกระนวน ต่อไปคนจะรู้จกแต่กระนวน มีห้างเทสโกโลตัส แค่นั้นหรือ  วันหลังจะนำวัดภูกระแต น้ำตกบ่าหลวง ปราสาทฮาวชาวรีสอต มาเล่าสู่กันฟังคะ

                                       

http://gotoknow.org/file/sumalee_2499/DSCI1101.jpghttp://gotoknow.org/file/sumalee_2499/DSCI1527.jpg

    -แม้แต่ธุรกิจส่วนตัวของผู้เขียน บริการรับทำ พรบ.พร้อมบริการต่อทะเบียน ก็พลอยโดนกระทบกระเทือนไปด้วย เพราะ การขาย พรบ. รถ  ประกันภัยภาคบังคับ ก็จะมีขายในเทสโกโลตัสเช่นกันเห็นไหมคะ มีโฆษณา ที่จะสื่อให้คนรู้ว่า ในเทสโก ก็มีขายเช่นกัน รวดเร็วทันใจด้วย   ที่ผู้เขียน ได้เขียนขึ้นมา เพราะมองเห็นว่า พ่อค้าย่อย ร้านค้ากระนวนไม่ว่าเล็กว่าใหญ่ แม้แต่ตัวผู้เขียนเอง  มีผลกระทบไปหมด เพราะลูกค้าได้ถูกแบ่งสันปันส่วน หรือฮุบเอาหมด ก็ไม่แน่คะ

- การเสียภาษีการค้า ในเขตเทศบาล  แต่ก่อนร้านค้าต่างๆ ในเขตอำเภอกระนวน จะต้องเสียภาษีการค้าให้กับท้องถิ่น ในเขตเทศบาล เทศบาลเป็นคนเก็บ  ส่วนในชุมชนหมู่บ้าน อบต.ก็เก็บ  คราวนี้เมื่อร้านค้าย่อย ร้านค้าใหญ่ ปิดร้านไป การเสียภาษีท้องถิ่น ก็คงขาดรายได้ไป ภาษีที่เคยได้รับแล้วนำมาพัฒนาท้องถิ่นตน ก็น้อยลง  จะมองเห็นว่าขาดรายได้ไป แล้วในที่สุดก็ไม่มีเงินมาบำรุงดูแล พัฒนาท้องถิ่น แล้วจะรู้สึก ด้วยร้านค้าไม่ว่าใหญ่ว่าย่อยก็หยุดชะงักและความอ่อนแอทางเศรษฐกิจก็จะตามมา  คงนั่งมองหน้ากัน และคิดว่าจะทำอะไรกันดี ค้าขายก็มีห้างยักษ์มาตัดกำลังแล้ว

-ส่วนภาษีจากเทสโก้โลตัสก็คงได้เช่นกัน แต่จะมาบำรุงท้องถิ่น แบบไหนนั้น ก็ไม่รู้จะว่าอย่างไร ไม่รู้ภาษีนี้นำไปไปให้ระดับที่ใหญ่กว่าท้องถิ่นหรือเปล่าเช่นให้องค์การบริหารส่วนจังหวัด นำไปพัฒนาแทน

-อย่างไรก็ตาม เมื่อมันได้เกิดขึ้นแล้ว สร้างกันแล้ว ก็คอยดูต่อไป ถ้าจะสู้ต่อไป ในการค้าขาย ก็จะต้องพัฒนากิจการของตนเอง คงจะต้องบริการดีเยี่ยม มีของแจกของแถม  ทุกอย่าง ต้องเรียนรู้และนำมาใช้เพื่อการต่อสู้กับห้างใหญ่ เอาใจแลกและวัดกัน เพื่อความอยู่รอด จะอยู่ถึงไหนนั้น ก็ต้องเตรียมสังเกตการณ์ต่อไปคะ  สู้ สู้นะคะ ชาวอำเภอกระนวน

-ถ้าหากว่า เมื่อห้างยักษ์มาอยู่แล้ว ผู้บริหารห้างยักษ์จงหันมามองดู พ่อค้า ชาว  กระนวนบ้าง และเมื่อคิดจะเข้ามาอยู่แล้ว การทำนุบำรุง หรือการพัฒนา การช่วยเหลือสังคมที่มีอยู่ในอำเภอกระนวน ก็จงดูแลรับผิดชอบช่วยกันบ้าง เป็นหน้าที่ด้วย ก็จะเป็นฝ่ายสอดรู้สอดเห็นต่อไป แล้วจะนำมาเล่าสู่กันฟังคะ

-สำหรับชาวอำเภอกระนวน และท้องถิ่นที่ใกล้เคียง ผลดีที่ได้ก็คือ  ก็คงจะได้สินค้ามีคุณภาพ ราคาถูก ไม่แพงเกินไป มีให้เลือกมากมาย ได้ชื่อว่าซื้อจากห้างใหญ่ด้วย  เห่อกันเข้าไป  และคิดว่า มั่นใจได้ด้วย เพราะราคาเขาไม่แพง และสินค้าคุณภาพมาจำหน่ายกัน ไม่ใช่ โชว์แล้วห่วย กองคาราวานสินค้าราคาถูก โดนถล่มแน่ๆ  คนที่ออกรถ มาเพื่อขนของมาขายตามคาราวาน จะผ่อนรถได้ไหมเนี่ย หรือจะถูกยึดก่อน

 

การดำเนินชีวิตของคนเราแต่ละคน เปรียบเหมือนเรือแต่ละลำที่จะมุ่งไปข้างหน้า เพื่อขึ้นฝังให้ได้  แต่แล้วบางครั้ง กว่าจะถึงฝั่งฝันได้นั้น  จะต้องพายุฝนกระหน่ำ คลื่นลมทะเลปั่นป่วน เจอโขดหินต้องหลบและพยุงตัวให้ได้ อย่าโค่นกลางทาง

ชีวิตคนเราก็เช่นกัน กว่าจะประสบผลสำเร็จ ต้องพานพบปัญหาและอุปสรรคมากมาย อยู่ที่ใคร จะเก่ง เข้มแข็ง ฝ่าลมมรสุม ในชีวิตรอดให้ได้เช่นกัน

ฉะนั้นทุกคนจงเตรียมพร้อมอยู่เสมอ  แม้อะไรจะเกิด มันก็ต้องเกิด เราก็คงไม่หนักหนาสาหัสจนเกินไป พอประคับประคองตนเองได้ จงพร้อมที่จะอยู่เพื่อ

 สู้เสมอ

 

 อุปสรรคมีไว้สู้ ปัญหามีไว้แก้ ไม่ใช่มีไว้ให้กลุ้ม และอย่าคิดท้อถอย สู้ สู้

สามารติดตามข่าวสาร ต่อเนื่องได้จากบล็อคนี้คะ

http://khoklam.ob.tc/-View.php?N=46 ร้านค้าย่อยกระนวน เตรียมร้องผู้ว่า