เรื่องนี้ความจริงไม่ต้องอ้างบันทึกการประชุมก็ได้ครับ เพราะตอนที่ฟังท่านอาจารย์วรภัทร์พูดนั้น รู้สึกว่าโดนจริงๆ

เดินไปบอกกล้าว่า จดไว้ซิครับ นี่ requirement สำคัญเลยนะ ได้คำตอบที่แสนชื่นใจว่า มะปรางจดครับ พร้อมกับยิ้่มหวานอีกดอกหนึ่ง ว่าแล้ว ศิลปินกล้าก็นั่งดื่มด่ำกับอรรถรสของการประชุมอย่างเลือดเย็นต่อไป

ลานบ้าน GotoKnow 

ลานบ้าน หมายถึงลานเอนกประสงค์ภายในอาณาบริเวณบ้าน เป็นสถานที่สำหรับจัดกิจกรรมได้หลายอย่าง สำหรับกลุ่มคนหลายกลุ่ม หลายวัตถุประสงค์ จัดพร้อมกันก็ได้ สลับกันก็ได้

ก่อนที่อาจารย์วรภัทร์จะพูดถึงคำนี้ ท่านได้ยกตัวอย่าง เว็บบอร์ด Manager Room สนทนาประสาธรรมะ สำหรับผู้บริหาร ตัวผมรู้สึกชอบข้อเสนอนี้มาก ว่ากันที่จริงก็ได้เคยเสนอความคิดเรื่องเว็บบอร์ดให้ผู้เกี่ยวข้องพิจารณาครั้งหนึ่งแล้ว ก่อนการปรับปรุงประสิทธิภาพ GotoKnow ครั้งแรก

ในครั้งนั้น ความคิดเรื่องเว็บบอร์ดดูจะยังไม่มีความจำเป็น

  • อยากให้ข้อความต่างๆ รวมกันอยู่ในระบบเดียว เพื่อความสะดวกในการรวบรวมความรู้+ประสบการณ์ของบล๊อกเกอร์
  • ปัญหา scaleability และ performance ยังไม่เกิดขึ้น: ที่จริงแล้ว เมื่อย้ายกลับเมืองไทย ระบบเร็วขึ้นมากจนทุกคนพอใจ

แต่ผมมีประสบการณ์ในการรองรับชุมชนออนไลน์ที่ได้รับความนิยมสูงมาก่อน สิบปีที่แล้วเมื่อย้าย pantip.com กลับมาเมืองไทย เริ่มต้นก็เป็นอาการเดียวกัน คือเมื่อระบบเร็วขึ้น คนก็เข้ามามาก จนในที่สุดดิสก์ก็ทำงานไม่ไหว (และระเบิด) ในคราวที่ sanook.com ย้ายตามมา ก็ได้เตือนให้ระวังเรื่องนี้ไว้

ทฤษฎีสองนัครา: ความพอดีที่ไม่พอดี 

ความสำเร็จของ GotoKnow นั้น ไม่สามารถจะสัมผัสได้ด้วยความรู้สึกผิวเผิน จะเข้าใจ GotoKnow ได้นั้น จะต้องลองใช้เป็นระยะเวลาหนึ่ง นอกจากความรู้และประสบการณ์ที่มีรวบรวมอยู่อย่างมากมายในบันทึกและความคิดเห็นแล้ว GotoKnow ยังมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกที่มีพลวัตสูง มีความหลากหลายของคนทำงานจากหลายสาขาวิชาชีพ

สำหรับคนที่ "ติด" สิ่งที่ GotoKnow เสนอให้ ทุกคนคงตอบว่า GotoKnow ดี แต่หากถามว่าดีอย่างไร ก็คงจะได้คำตอบที่แตกต่างกันไป ทั้งนี้เป็นเพราะสังคมประชาธิปไตยมีความแตกต่างกันเสมอ สมาชิกมีสิทธิ์ที่จะเลือก และเลือกสรรค์ได้อย่างอิสระ

  • GotoKnow ควรจะเป็นอะไร ? เป็นอยู่อย่างนี้ ดีที่สุดแล้วหรือไม่ ?
  • GotoKnow จะเป็นทุกสิ่งทุกอย่างที่ทุกคนต้องการได้อย่างไร ?
  • GotoKnow จะเป็นเครื่องมือช่วยประสานความต้องการของมวลสมาชิก สร้างให้เกิดพลังได้อย่างไร ?


จากมหาวิทยาลัยเที่ยงคืน น่าอ่านหัวข้อ 2.5) ในรูปแบบของข้อเสนอที่จะประสานการจัดการ+การพัฒนา GotoKnow เข้ากับสมาชิกเพื่อให้ GotoKnow เป็นของผู้ใช้อย่างแท้จริง

GotoKnow ในฐานะของบล๊อก

GotoKnow เป็นบล๊อกตลอดมา บล๊อกคือบล๊อก บล๊อกไม่ได้เป็นอย่างอื่นที่ไม่ใช่บล๊อก

ในการเขียนบล๊อก สมาชิกแต่ละท่านเขียนบันทึกในพื้นที่ของตนเอง เปิดโอกาสให้สมาชิกหรือผู้สนใจท่านอื่นมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้-ให้ความคิดเห็นได้ ในกระบวนการนี้เปรียบเหมือนการกลั่นกรองบันทึกไปในตัว เมื่อเห็นว่าสิ่งใดที่ไม่ถูกต้อง ก็สามารถแลกเปลี่ยน สอบถาม ทัดทานได้

ในช่วงหนึ่งปีที่ผมใช้ GotoKnow มา สังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างเช่นกัน ทั้งที่ดีและไม่ดี แม้ว่าจะเป็นสิทธิ์ของสมาชิก แต่ผมก็อดเสียดายทรัพยากรและความทุ่มเทของทีมงานไม่ได้เมื่อเห็น

  • เรื่องเจ๊าะแจ๊ะ: ชีวิตไม่สามารถจะซีเรียสอยู่ตลอดเวลาได้ แต่ GotoKnow ก็เป็นสถานที่พิเศษ ที่มีผู้ใช้อ้างอิงอยู่มาก (40% มาจาก Google) -- ผมไม่ได้เสนอให้เลิกเจ๊าะแจ๊ะ หรือเปลี่ยนบล๊อกเกอร์ให้เป็นพวกไร้วิญญาณ แต่เสนอให้จัดสถานที่ที่เหมาะกว่าบล๊อกให้ผ่อนคลายในลักษณะนี้ได้
  • เรื่องเฉพาะกาล: สมควรที่ GotoKnow จะเก็บข้อความเหล่านี้ไว้ตลอดไปหรือไม่ -- จะดีกว่าหรือไม่หากมีที่ทางเฉพาะสำหรับกิจกรรมในแต่ละครั้ง
  • บันทึกแห่งความว่างเปล่า: บันทึกที่ไม่มีอะไรให้แก่ผู้อ่าน -- เป็นบันทึกที่ผู้เขียนไม่ได้ถามตัวเองว่าจะบอกอะไรผู้อ่าน และผู้อ่านจะได้อะไร
  • สั้นจนไม่รู้เรื่อง: บล๊อกเกอร์ส่วนใหญ่ไม่ชอบอ่านข้อความยาวๆ แต่ในขณะเดียวกัน ข้อความสั้นๆ แบบที่ "เขียน" กับ "ไม่เขียน" ไม่แตกต่างกัน อย่างนี้ถ้าไม่เขียนก็ไม่สิ้นเปลืองใช่ไหมครับ

หลักการของ Usability 

การออกแบบ GotoKnow เป็นไปตามหลักการของ Usability คือ

  • Learnability: เรียนรู้ง่าย (ถ้าไม่รู้ก็เดาได้ง่าย)
  • Memorability: จดจำได้ง่าย
  • Ease of use: ใช้งานง่าย มีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล ทำงานเร็วและถูกต้อง
  • Errorless: ความผิดพลาดเกิดขึ้นน้อย
  • Satisfaction: ผู้ใช้มีความพึงพอใจ

อย่างตัวผม เห็น GotoKnow แล้วก็ใช้เลย ไม่ได้เข้ารับการอบรมใดๆ เพราะสิ่งที่มีอยู่บน GotoKnow เรียนรู้ได้เอง (ถ้าไม่กลัว)

GotoKnow เองก็เป็นระบบเปิดที่ทีมพัฒนารับฟังความคิดเห็นของผู้ใช้อยู่ตลอดเวลา ขอข้อเสนอที่ชัดเจนและมีเหตุผล "ไม่ต้องใช้เส้น" เช่นผมเองก็เสนอปรับปรุงไปหลายอย่างแล้ว เช่น embedded RSS feed ใน HTML header หรือตัวเลขในวงเล็บที่แสดงจำนวนแพลนเน็ตที่รวมบล๊อกของเราเข้าไว้ด้วย ฯลฯ

เว็บบอร์ด 

เว็บบอร์ดอาจจะเป็นทางออกที่ดีสำหรับปัญหาหลายอย่าง ในขณะเดียวกัน การเปลี่ยนแปลงทุกครั้ง ก็จะกระทบต่อทีมที่ทำงานเสมอ ซึ่งสมาชิกทุกท่านคงทราบอยู่แล้วว่ามีภาระหนักเพียงใด 

ก่อนจะเปลี่ยนแปลงใดๆ เราน่าจะมาคุยกันถึงภาพในอนาคตก่อน พยายามทำความเข้าใจกว่าว่าเรากำลังจะเปลี่ยนไปเป็นอะไร จะได้อะไร จะเสียอะไร จะต้องทำอะไร และจะต้องระวังอะไรบ้าง

  1. เว็บบอร์ดสร้างเป็น ลานบ้าน GotoKnow ได้หลายลาน (plaza หรือ forum) เพิ่ม/ลด/ปิด/แยกได้ตามความจำเป็น
  2. เว็บบอร์ดใช้ระบบทะเบียนสมาชิกของ GotoKnow -- ไม่เปิดรับลงทะเบียนแก่สมาชิกใหม่ กล่าวคือผู้ใช้จะต้องลงทะเบียนเป็นบล๊อกเกอร์ที่ GotoKnow แล้วเท่านั้น ใช้ชื่อบัญชีกับรหัสผ่านชุดเดียวกับ GotoKnow
  3. จำเป็นต้องมีอาสาสมัครเป็นผู้่ควบคุม (moderator) เพื่อให้เป็นไปตาม พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ.๒๕๕๐ แบ่งเบาภาระจากทีมงาน
  4. ทำงานอัตโนมัติ ไม่สร้างภาระแก่ทีมงานเกินความจำเป็น

บันทึกนี้ เขียนออกแนวหฤโหดอีกแล้ว แต่เรื่องที่ต้องเขียน ก็ต้องเขียน ถ้าไม่ชอบก็ต้องขออภัยเป็นอย่างสูงนะครับ

ขอเชิญแสดงความคิดเห็นได้ อย่ามัวแต่ไปคิดว่าเป็นเรื่องเทคนิคเลยครับ -- มันไม่ใช่เรื่องเทคนิค แต่เป็นเรื่องของเราทุกคนที่มีศัพท์เทคนิคปนอยู่ต่างหาก