ใน Gotoknow.org เราก็ค้นพบผู้มีประสบการณ์การเป็น Facilitator อยู่จำนวนหนึ่ง นอกจากการเผยแพร่ความรู้ผ่านบันทึกบอกเล่าเรื่องราวและการให้ข้อคิดเห็นแล้ว หากเราได้จัดเวทีเล็กๆที่เป็นพื้นที่พูดคุยในบรรยากาศของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เชิงประเด็นของกลุ่มผู้มีประสบการณ์ร่วมกันแล้ว โอกาสที่ดีในครั้งนี้ จึงถือว่าเป็นโอกาสที่สำคัญและมีคุณค่าอย่างมากในเชิงการขับเคลื่อนการเรียนรู้ ซึ่งเป็นความงอกงามที่มีจุดเริ่มต้นจากชุมชนคนทำงานแลกเปลี่ยนเรียนรู้ Gotoknow.org

วงสนทนา แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประสบการณ์ Facilitator

ในสังคมแห่งการเรียนรู้ ทุกคนได้ตระหนักว่า “ความรู้” นั้นมีความสำคัญในการเป็นขุมพลังของสังคม องค์ความรู้ถือว่าเป็น “ต้นทุน” ในการขับเคลื่อนการพัฒนาทั้งระดับปัจเจกและระดับองค์การ  ความรู้ส่วนหนึ่งที่เราสามารถเข้าถึงได้โดยง่ายคือ ความรู้ภายนอก (Explicit Knowledge)  เช่น ทฤษฏี ตำรา เอกสาร หรือวรรณกรรมปริทัศน์ อื่นๆ  แต่ในทางการจัดการความรู้ยังมี ความรู้แฝง หรือความรู้ที่อยู่ตัวตน เป็นความรู้ที่สะสมผ่านการเรียนรู้ของปัจเจกซึ่งมีคุณค่า มีพลังอย่างมากในการสร้างความรู้ใหม่ๆ แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นก็คือ การนำเอาความรู้แฝงมาใช้ ต้องใช้กลวิธีที่เฉพาะ รวมไปถึงบรรยากาศการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่เหมาะสม

กระบวนกร หรือ Facilitator ที่ทำหน้าที่เป็นผู้เอื้ออำนวยกระบวนการเรียนรู้ ใช้ทักษะที่สอดคล้องกับกลุ่มเป้าหมาย เพื่อให้ได้มาซึ่งการเรียนรู้ การถ่ายทอดบทเรียน ถือว่าเป็น Key person ที่มีความสำคัญมากในกระบวนการจัดการความรู้

ศักยภาพของ Facilitator เกิดจากการพัฒนาด้านทักษะการเป็นผู้อำนวยกระบวนการส่วนหนึ่ง และอีกส่วนหนึ่งเป็นการพัฒนาตนเองผ่านประสบการณ์การทำงาน เราจะพบว่า Facilitator หลายท่าน เทคนิคและกลวิธีการสร้างกระบวนการเรียนรู้ที่แตกต่างกัน และผลลัพธ์ที่ได้นอกจากชุดความรู้แล้ว   ผู้ที่เข้าร่วมกระบวนการได้พัฒนายกระดับความรู้ มโนทัศน์ วิธีคิดต่างๆผ่านวิธีการที่ได้รังสรรค์ออกแบบขึ้น

ใน Gotonkow.org เราพบว่ามี Facilitator  ที่ทำหน้าที่เหล่านี้กระจายอยู่ในส่วนของวิชาชีพ  ที่ต้องอาศัยทักษะดังกล่าว หรือแม้กระทั่งนักพัฒนาที่ใช้เพื่อให้กลุ่มเป้าหมายเปลี่ยนแปลงเพื่อสิ่งที่ดีขึ้น ผลลัพธ์ของประสบการณ์สามารถเข้าถึงความรู้เหล่านั้นผ่านบันทึกใน Gotoknow.org แต่ก็เป็นเพียงบางส่วนเท่านั้น

เพื่อให้เกิดการยกระดับการเรียนรู้ และนำความรู้นั้นเป็นองค์ความรู้สาธารณะเพื่อการขับเคลื่อนสังคม จึงได้มีเวทีการถอดบทเรียน Facilitator ขึ้น โดยคัดเลือก Facilitator ที่มาจากหลากหลายวิชาชีพ ที่มีประสบการณ์ในการจัดกระบวนการ และได้รับการยอมรับในแวดวงวิชาการ  บทเรียนที่ได้รับจากเวทีนี้น่าจะเป็น “ชุดความรู้” ที่เป็นต้นทุนที่มีคุณค่า ให้กับสังคมไทย ให้กับผู้ที่สนใจเรียนรู้และพัฒนาศักยภาพตนเองผ่านประสบการณ์ที่สกัดเป็น “บทเรียน” ของ Facilitator ในครั้งนี้

 

ต้นเรื่อง :

ผมได้หารือกับทาง ดร.จันทวรรณ ปิยวัฒน์ และทางน้องสุนทรี (มะปราง) เกี่ยวกับศักยภาพของคนทำงานที่เขียนบันทึกผ่าน Gotoknow.org ว่า หลายท่านได้ทำงานในพื้นที่ ที่มีความหลากหลาย และงานเหล่านั้นเป็นไปเพื่อพัฒนาสังคม พัฒนาตัวเองทั้งสิ้น  พลังการปัญญาปฏิบัติเหล่านี้ หากได้นำมาพูดคุย แลกเปลี่ยนกันในประเด็นร่วม ประเด็นใดประเด็นหนึ่งที่กลุ่มสนทนามีประสบการณ์ตรง จะเกิดประโยชน์ต่อสังคมไม่น้อย

ประเด็นการเอื้ออำนวยกระบวนการเรียนรู้ ผ่าน Facilitator ถือว่าเป็นประเป็นที่มีความสำคัญ และสังคมให้ความสนใจเป็นอย่างมาก “คนเป็นFA” จึงเป็นเสมือน Active Mediator ที่เป็นผู้เปิดประตูของการเรียนรู้ สร้างกระบวนการเรียนรู้ที่สอดคล้องกับบริบทของกลุ่มเป้าหมาย

และใน Gotoknow.org เราก็ค้นพบผู้มีประสบการณ์การเป็น Facilitator อยู่จำนวนหนึ่ง นอกจากการเผยแพร่ความรู้ผ่านบันทึกบอกเล่าเรื่องราวและการให้ข้อคิดเห็นแล้ว หากเราได้จัดเวทีเล็กๆที่เป็นพื้นที่พูดคุยในบรรยากาศของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เชิงประเด็นของกลุ่มผู้มีประสบการณ์ร่วมกันแล้ว โอกาสที่ดีในครั้งนี้ จึงถือว่าเป็นโอกาสที่สำคัญและมีคุณค่าอย่างมากในเชิงการขับเคลื่อนการเรียนรู้ ซึ่งเป็นความงอกงามที่มีจุดเริ่มต้นจากชุมชนคนทำงานแลกเปลี่ยนเรียนรู้ Gotoknow.org

ค้นหาผู้รู้และผู้มีประสบการณ์ในการทำหน้าที่ Facilitator จำนวน ๑๑ ท่าน เพื่อเชิญทุกท่านเข้ามาร่วมกิจกรรมที่ช่วยกันคิด เเละทุกท่านก็ได้ตอบรับกิจกรรมนี้เป็นอย่างดี เเละ ผมเป็นผู้ร่วมสนทนา/ดูเเลกระบวนการ เเละช่วยในการประสานงานกับทางทีม Support ด้วย

ใน gotoknow.org ก็ยังมีอีกหลายท่านที่มีประสบการณ์เเละมีทักษะในประเด็นดังกล่าว เเต่ด้วยความจำกัดของจำนวนสมาชิกที่เข้าร่วม เเละข้อจำกัดบางอย่าง ซึ่งอาจต้องใช้วิธีการนำเสนอประเด็นเเล้วเปิดเวทีออนไลน์ในการเเลกเปลี่ยนเรียนรู้เป็นอีกช่องทางหนึ่งที่คิดไว้

วงสนทนากาแฟในครั้งนี้ ได้กำหนดวันที่ไว้เป็นวันที่ ๒๐ มีค.๕๔ ณ บ้านเชิงเขาคอหงส์     อ.หาดใหญ่ จ.สงขลา ซึ่งเป็นนิวาสถานของ นพ.เต็มศักดิ์ พึ่งรัศมี ซึ่งถือว่าเป็นสถานที่สัปปายะทั้ง ๗ เหมาะสมเป็นอย่างยิ่งสำหรับการไปเยือนของแขกต่างถิ่นและการพักผ่อนผ่านสุนทรียะการพูดคุย

กระบวนการที่กำหนดไว้คร่าวๆคือ ใช้เวลา ๑ วันในการสนทนา พร้อมทั้งมีประเด็นนำในการพูดคุย(กำหนดไว้เป็นหัวข้อใหญ่ๆ) การพูดคุยจะถูกสกัดออกมาเป็น “บทเรียน”ที่มีคุณภาพสูง พร้อมกับนำมาเรียบเรียงเป็นหนังสือเพื่อสื่อสารสาธารณะในโอกาสต่อไป

 

ประเด็นที่จะพูดคุย 

  • บริบทของตัวเอง – การทำงาน – วิธีคิด –  และการเชื่อมโยงวิธีคิดสู่การปฏิบัติ
  • ประสบการณ์การจัดกระบวนการเรียนรู้  - การสร้างความรู้
  • ประสบการณ์การเป็น Facilitator (ผู้นำกระบวนการ,กระบวนกร,คุณเอื้อ) ในบริบทของการงาน
  • ผลผลึกของการเป็น Facilitator  (พลังปัญญาปฏิบัติ)

ประเด็นข้างต้น เป็นประเด็นหลักๆ โดยคร่าวๆ  โดยเนื้อหาการพูดคุยทั้งหมด จะผสานเชื่อมโยงกับ บริบทร่วมของกลุ่มสนทนา ที่ให้เห็นภาพของ วิธีคิด,การจัดกระบวนการเรียนรู้,สถานการณ์ปัจจุบันที่ต้องการองค์ความรู้ Facilitator ที่ต้องเปลี่ยนแปลงตัวเองอยู่ตลอดเวลา รวมไปถึงสมรรถนะของ Facilitator ในวันนี้และในอนาคตแก่นของวงสนทนาครั้งนี้น่าจะเห็น ชุดความรู้ของผู้มีประสบการณ์แต่ละท่านที่หลากหลาย รวมไปถึงเส้นทางพัฒนาการของความคิด จนเห็น ผลผลึกของวิธีคิดที่เป็นประสบการณ์ร่วม

ทีมงาน Support และ ผมตั้งใจในการสรุปบทเรียน – ร้อยเรียงบทเรียนที่มีคุณค่าเหล่านี้ เป็นหนังสือสักเล่มหนึ่ง มอบให้สังคมและผู้สนใจเรียนรู้ได้อ่านและเรียนรู้ไปพร้อมกัน

ขอบคุณ Gotoknow.org เพื่อสังคม และคาราวะในปฏิปทา /จิตอาสา ของ “ผู้รู้ - ผู้มีประสบการณ์” ที่ตอบรับคำเชิญที่ตอบรับในการเข้าร่วมกิจกรรมในครั้งนี้ครับ...

 

 

 

 

จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร

ศาลายา

๐๔ มี.ค.๕๔