รูปแบบการบริหารจัดการ  แหล่งเรียนรู้อยู่กับธรรมชาติ  “ห้องเรียนร้อยไร่” โรงเรียนบ้านถ้ำพริก  อำเภอนครไทย  สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก เขต ๓ คุณครูพิพัฒน์  พรมโพธิ์  ผู้อำนวยการโรงเรียนมีความเชื่อว่า "การมีชีวิตอยู่ของเราทุกคน เป็นกุศลที่ยิ่งใหญ่ เมื่อไหร่ที่เราไม่สบายใจ ไม่สบายกาย เราจะรู้สึกว่าเราเป็นทุกข์ และศรัทธาในคำสอนของพระพุทธเจ้าเรื่อง การเกิด แก่ เจ็บ ตาย เป็นทุกข์ และทุกข์จริง ๆ นั้นอยู่ที่ใจ ในสมัยปัจจุบันหากนำปรัชญาชีวิตสู่ความเป็นชีวิตจริงของชีวิต ผสมผสาน การเรียนรู้ปัญหา  การหาทางแก้ปัญหา ทุกข์นั้นก็จะได้รับการแก้ไข และพัฒนาได้อย่างมีคุณภาพ

        นอกจากนี้  คุณครูพิพัฒน์ได้ตระหนักต่อความสำคัญของการจัดการศึกษาให้แก่นักเรียนว่า  ชุมชนเป็นมีบทบาทสำคัญยิ่งในการมีส่วนร่วมต่อพัฒนา  จึงเห็นว่าการเพิ่มศักยภาพของชุมชนไปสู่การเชื่อมโยงการพัฒนาการเรียนรู้ของนักเรียน  จะเป็นการสร้างรากฐานการพัฒนาสู่เศรษฐกิจ คุณภาพชีวิตและการอนุรักษ์ฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่น  พร้อมทั้งการใช้ประโยชน์ของทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้เป็นไปอย่างยั่งยืน  จึงได้จัดกิจกรรมแหล่งเรียนรู้อยู่กับธรรมชาติ “ห้องเรียนร้อยไร่”

           กิจกรรมนี้เป็นการสนองตอบการแก้ไขปัญหาของนักเรียนและชุมชนโรงเรียนชุมชน ๒ หมู่บ้าน ซึ่งตั้งอยู่บนเทือกเขาสูง อากาศหนาวเย็นตลอดปีคือบ้านถ้ำพริกและบ้านโป่งแค ซึ่งพบว่านักเรียนและชุมชนมีปัญหามากที่สุด ได้แก่การขาดแคลน  ปัจจัย  ๔  นับตั้งแต่  อาหาร  ขาดแคลนอาหารที่เหมาะสมไม่เพียงพอและไม่ปลอดภัยต่อสุขภาพ เครื่องนุ่งห่ม  เนื่องจากอากาศหนาวตลอดปีอยู่บนเทือกเขากระยาง ทำให้ขาดเรียนและเจ็บป่วย     ยารักษาโรค สุขภาพร่างกายของนักเรียนและผู้ปกครองไม่แข็งแรง เจ็บป่วยและมีโรคภัยไข้เจ็บและห่างไกลโรงพยาบาล   ที่อยู่อาศัย   สำหรับนักเรียนที่ผู้ปกครองมีฐานะยากจน ขาดแคลน มีอาชีพรับจ้าง มีที่อยู่อาศัยที่ไม่ถาวร และไม่ปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ครอบครัวแตกแยกนักเรียนขาดผู้ดูแล

         การนำหลักธรรมไตรสิกขา "ศีล สมาธิ ปัญญา" มาฝึกให้นักเรียนได้ปฏิบัติและเรียนรู้  เพื่อให้มีสติและเกิดปัญญาในการจัดการตนเอง  และการดำเนินชีวิตความเป็นอยู่พื้นฐานของหลักธรรมะ  โดยอาศัยสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติของสำนักสงฆ์ถ้ำธาราสวรรค์  ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากโรงเรียน   โดยการนำนักเรียนไปยังแหล่งเรียนรู้ทุกวันพุธถือว่าเป็นวันพระของโรงเรียน จัดกิจกรรมการเรียนรู้อยู่กับธรรมชาติลงสู่บูรณาการเรียนรู้ทุกกลุ่มสาระ  กิจกรรมนี้ผู้ปกครองจะติดตามนักเรียนไปเรียนรู้ด้วยทุกครั้ง 

       วันที่ฉันและคุณครูโบตั๋นเดินทางไปเยี่ยมโรงเรียนนี้  พวกเราไม่ได้แวะไปที่แหล่งเรียนรู้ห้องเรียนหนึ่งร้อยไร่วัดถ้ำธาราสวรรค์   เพราะต้องแยกทางเข้าไปในป่าอีกมุมหนึ่งของโรงเรียน  จึงไม่ได้ถ่ายภาพมาด้วยตนเอง  วันนี้คุณครูพิพัฒน์ได้นำภาพมาให้  จึงเลือกมาให้ชมประกอบบันทึก  ความตั้งใจจะเล่าตามลำดับของกิจกรรมที่ทางโรงเรียนจัดขึ้น  แต่เนื่องจากบันทึกที่แล้ว  มีผู้ให้ความสนใจกับ "ห้องเรียน ๑๐๐ ไร่" จำนวนมาก  จึงถือโอกาสเสนอในบันทึกนี้ให้ได้อ่านก่อนกิจกรรมอื่น ๆ

       วัดถ้ำธาราสวรรค์ เป็นวัดที่มีธรรมชาติสวยงามมาก  มีลักษณะของพื้นที่ ๓ ระดับ  อันเกิดจากธรรมชาติคือพื้นที่ระดับหนึ่งเป็นวัดล้อมรอบด้วยป่าไม้อุดมสมบูรณ์   อีกระดับหนึ่งพื้นที่เป็นถ้ำมีผนังและหลังคาเป็นโขดหินมีธารน้ำตกไหลเย็นเป็นชั้น ๆ ลดหลั่นกันลงไป  เหมาะสำหรับการปฏิบัติธรรม  พื้นที่เป็นอาศรม  และอีกระดับเป็นพื้นที่ชั้นบนของถ้ำเป็นป่ากว้างใหญ่  ครูคิมเคยเดินลัดเลาะไปตามป่าสำรวจความงดงามทางธรรมชาติ  ดูต้นไม้ กล้วยไม้ และเฟิร์นลักษณะต่าง ๆ เมื่อไปฝึกปฏิบัติธรรมที่ถ้ำแห่งนี้ 

        คุณค่าอันยิ่งใหญ่ และความงดงามของธรรมชาติเหล่านี้  เป็นสมบัติของประเทศชาติ ประเมินค่าไม่ได้  เศรษฐีมีเงินอาจซื้อได้ด้วยเงินมหาศาล  แต่คนจนไม่มีตังค์แม้แต่จะซื้อเข็มมาเย็บเสื้อผ้าที่ขาดแล้วขาดอีก  แต่มีโอกาสนำลูกหลานมาเรียนในห้องเรียนนี้นับว่าเป็นห้องเรียนที่ร่ำรวยแต่คนเรียนยากจน  ในความเหลื่อมล้ำนั้นอาจมีความสมดุลทางธรรมชาติซ่อนอยู่ก็อาจเป็นได้

   ;y