ช้าง ช้าง ช้าง น้องเคยเห็นช้างหรือปล่าว…

จากกล่องสไลด์เก่าเก็บ

          ที่ฉันและพี่สาวช่วยกันคัดเลือกภาพ โดยเดิมมีความตั้งใจว่าจะส่งภาพเก่าๆ  ที่เกี่ยวข้องกับโฮงยาสวนดอก เข้าร่วมฉลองวาระครบรอบกาลครั้งหนึ่งนานแสนนานมาแล้วของคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งเขาเชิญชวนคนในยุคก่อนโน้นรื้อค้นภาพถ่ายส่งเข้าร่วมประกวด ประชันกัน เราคิดไปคิดมาจนหมดเวลาส่งภาพเข้าร่วมประกวดค่ะ

          กล่องเก็บสไลด์เก่าแก่ของพ่อ บรรจุเรื่องราวเล่าด้วยภาพ พร้อมคำบรรยายสั้นที่กรอบกระดาษแผ่นสไลด์ มีเรื่องราวในโฮงยาสวนดอก เรื่องเล่าของครอบครัวเรา เรื่องดอกไม้ ใบหญ้า กิจกรรมงานสังคม การท่องเที่ยว ฯลฯ  และมีแผ่นภาพชุดหนึ่งที่บันทึกเรื่อง ช้าง ที่บ้านพักของพ่อ เหตุไฉนกลายเป็นบ้านอยู่อาศัยของช้างไปได้ เรื่องนี้จึงชวนให้สืบค้นไปถึงเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์โฮงยาสวนดอก แต่ที่ไหนได้ กลับพบเรื่องใหญ่ เด่นดังเป็นข่าวหน้าหนึ่งหนังสือพิมพ์ “คนเมือง” ในยุคโน้น

  

          นั่นคือ การจัดพิธีขบวนแห่ช้างเผือก และพิธีน้อมเกล้าฯ ถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ซึ่งฉันพอจำความได้ว่า ครั้งนั้นมีประชาชนผู้คนมาจากไหนกันมากมาย แม่และคุณป้าน้าอาหมอและพยาบาล ในเครื่องแต่งกายชุดไทยสวยงาม เพื่อรับเสด็จ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ (เสียดายไม่มีภาพในงานพิธีการ ดูภาพกิจกรรมตอนเช้าวันที่ 23 มกราคม 2509 แทนนะคะ พิธีตักบาตรทำบุญในบริเวณสนามกีฬาของโรงพยาบาลสวนดอกหรือมหาราชนครเชียงใหม่ปัจจุบันค่ะ)

จากการสืบเสาะเรื่องราวต่างๆ  

          ผ่านการบอกเล่าและเอกสารสิ่งพิมพ์ที่มีปรากฏ นอกจากสื่อภาพถ่ายบันทึก ฉันเริ่มต้นจาก คุณแม่ ซึ่งอยู่ในเหตุการณ์นี้ด้วย และเชื่อว่าที่ทำงานของฉัน คงต้องมีข้อมูลบ้าง คือ ศูนย์สนเทศภาคเหนือ ชั้น 4 อาคารเก่า จุดศูนย์รวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับ 8 จังหวัดในภาคเหนือตอนบน และในที่สุดฉันได้ข้อมูลบางส่วนที่เก็บรักษาในรูปไมโครฟิล์มหนังสือพิมพ์ ที่งานโสตทัศนศึกษา สำนักหอสมุด มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ตั้งอยู่ชั้น 3 อาคารใหม่ นี่เอง(วันหลังจะมาเล่าเรื่องห้องสมุดส่วนงานนี้ให้อ่านนะคะ)

          ฉันลองค้นข้อมูลแบบสุ่มเดาในระหว่างปี 2509-2510 ตามรอยหลักฐานภาพถ่ายในครอบครัว ซึ่งมีส่วนบอกเล่าให้แกะรอยตามช่วงเวลานี้...จนทราบข้อมูลปรากฏในหนังสือพิมพ์ของท้องถิ่น“คนเมือง” ฉบับวันที่ 18 มกราคม 2509 , 25 มกราคม 2509 และ 1 กุมภาพันธ์ 2509 (หยุดพิมพ์แล้ว) ความว่า...

แม่ช้างมาอยู่เป็นเพื่อนลูกช้างค่ะ

 

ญาติคนหนึ่งมีศักดิ์เป็นพี่เขยของฉัน

          ศึกษาค้นคว้าเรื่องต่างๆ เหล่านี้และมีผลงานออกมามากมาย รวมถึงบทความเผยแพร่ผ่านสื่อมวลชน ฉันจึงไม่รีรอในการสืบเสาะต่อไป และไม่ได้ผิดหวังใดเลยสักนิด เพราะเรื่องราวเหล่านี้ปรากฏเป็นข้อมูลอันทรงคุณค่าให้ผู้สนใจศึกษาติดตามอ่านอย่างต่อเนื่อง ในคอลัมน์“ซะป๊ะเรื่องเก่า ตอน เชียงใหม่ พ.ศ. ๒๕๐๙(๓)”(หนังสือพิมพ์ไทยนิวส์ และเว็บไซต์) เรียบร้อยแล้ว

 

          ฉันค้นข้อมูลต่อเนื่องที่ปรากกฎในอินเทอร์เน็ต โดยใช้คำค้นต่าง ๆ อย่างคำว่า พิธีสมโภชช้าง+เชียงใหม่ , พลายภูบาลรัตน์ พบข้อมูล หลักฐานช้างเผือกคู่พระบารมี“...นามว่า พระเศวตวรรัตนกรี เป็นลูกช้างบ้านของราษฎรอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งเมื่อผ่านการพิจารณาตรวจคชลักษณ์จากผู้ชำนาญของสำนักพระราชวังแล้ว พบว่า สมบูรณ์ด้วยศุภมงคลต้องตามตำราพระคชลักษณ์ โดยอยู่ในตระกูลวิษณุพงศ์ จำพวกอัฎฐคช ชื่อ "ดามพหัสดินทร์" สมควรขึ้นระวางเป็นพระยาช้างต้นตามราชประเพณี โดยช้างสำคัญนี้เกิดที่นครเชียงใหม่ ซึ่งได้ทรงสร้างพระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ไว้เป็นที่ประทับ เสมอด้วยมีพระราชฐานประจำในนครนี้ ปัจจุบัน ล้มแล้ว” (เว็บไซต์เรารักพระเจ้าอยู่หัว สืบค้นเมื่อ 6 ธันวาคม 2551)

 

(ภาพนี้คุณซูซานอภินันทนาการให้ค่ะ ขอบคุณพรายและเซียน Photo นะคะ)

...ดีจังมีรูปตัวฉันเองด้วย...

          ฉันลองค้นย้อนรอยไปอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ พบว่าชาวบ้านแม่ผาแหน ได้สร้างอนุสาวรีย์ช้างเผือก (คลิกอ่าน) เพื่อเป็นอนุสรณ์สถานรำลึกถึงช้างเผือกคู่พระบารมีของในหลวง และเป็นเกียรติประวัติให้ผองชนรุ่นหลังได้รับรู้ต่อไป (แต่มีความคลาดเคลื่อนนามของช้างคู่พระบารมี)

 

อย่างไรก็ตาม

          ฉันก็ไม่ทราบหรอกนะคะว่า ภาพที่เก่าเก็บไว้นี้จะเป็นช้างในประวัติศาสตร์สำคัญของเมืองเชียงใหม่จริงๆ หรือไม่ หากถามพ่อซึ่งมี 1 รูปปรากฏในภาพได้ คงจะได้คำตอบเพิ่มน้ำหนักอีกหน่อย แต่ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเดียวกันหรือไม่ใช่ สิ่งสำคัญสำหรับฉันในบันทึกเรื่องนี้ คือภาพนี้ได้จุดประกายความสงสัย อยากรู้อยากเห็น จนได้สืบเสาะรู้เรื่องราวที่ครั้งหนึ่ง เกิดขึ้นในโฮงยาสวนดอก ที่มีฉันรวมในเหตุการณ์ด้วยมากกว่าค่ะ

ชมประมวลภาพพระราชพิธีสมโภชขึ้นระวางช้างสำคัญ บันทึกถัดไปค่ะ

เก็บตก

ภาพแม่ในชุดไทยสวยงามไม่ได้เอามาโชว์

เอาภาพพี่น้องแทนนะคะ แต่งตัวรอไปงานค่ะ แม่เล่าว่ามีเวลาน้อยมาก ในการหาเสื้อผ้าชุดไหมไทยให้พวกเราใส่ โดยเฉพาะน้องสาวตัวเล็กๆ ของฉัน ส่วนเจ้าน้องชายเพิ่งเกิดไม่กี่เดือน ก็อดเห็นงานพิธีนี้ค่ะ

         

เรียนเชิญผู้อ่านร่วมต่อยอด

เพื่อเป็นประโยชน์ เพลิดเพลิน

และเผยแพร่ข้อมูล ช้าง ช้าง ช้างช้าง ช้าง ค่ะ

(บันทึกเรื่องนี้ยาวไปนิดนะคะ)

 

ข้อมูลเพิ่มเติมผ่านบริการช่วยค้นคว้าพี่กูลเกิ้ลค่ะ

  • พระเศวตวรรัตนกรีฯ (วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี)

  • ช้างเผือกคู่พระบารมีในรัชกาลที่ 9 อ่านลักษณะสำคัญ ๗ ประการของช้างมงคล ( ตำราพระคชศาสตร์)

  • ข่าวจากหนังสือพิมพ์คนเมือง นำเสนอในคอลัมน์“ซะป๊ะเรื่องเก่า” โดย พ.ต.อ.อนุ เนินหาด ผกก.สภ.พร้าว
    • Powered by : thainews70.com  ประวัติศาสตร์ของชาติไทยจะต้องจารึกอีกครั้งหนึ่งในการที่ประชาชนชาวจังหวัด เชียงใหม่ได้จัดพิธีน้อมเกล้าฯ ถวายช้างสำคัญหรือช้างเผือก “พลายภูบาลรัตน์” ของนาย แก้ว ...
    • Powered by : thainews70.com  ช้างเผือกนี้ชื่อว่า พลายภูบาลรัตน์ เจ้าของชื่อนายแก้ว ปัญญาคง ราษฎรบ้านแม่ผาแหน ตำบลออนใต้ อำเภอสันกำแพง พิธีจัดขึ้นในวันที่ ๑๗ มกราคมและวันที่ ๒๒-๒๔ มกราคม ...
  •  Blog ที่ Gotoknow.org


          “ช้างเผือกนี้ชื่อว่า พลายภูบาลรัตน์ เจ้าของชื่อนายแก้ว ปัญญาคง ราษฎรบ้านแม่ผาแหน ตำบลออนใต้ อำเภอสันกำแพง พิธีจัดขึ้นในวันที่ 17 มกราคมและวันที่ 22-24 มกราคม 2509 กำหนดให้มีพระราชพิธีสมโภชขึ้นระวางที่สนามกีฬาคณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลนครเชียงใหม่…”