"ไม่มีคำว่า.."ทำไม่ได้" ...ถ้าเรายังไม่ได้ทำ"

               เมื่อปีงบประมาณ 2559 ที่ผ่านมาฉันได้มีโอกาสร่วมงานกับ okmd (สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) okmd) ซึ่งเป็นองค์กรบริหารและจัดการความรู้ที่สมบูรณ์ หลากหลาย และเป็นองค์กรพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้ สร้างสังคมการเรียนรู้ในภูมิภาค ท้องถิ่น และชุมชน เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล รวมทั้งการนำความรู้ไปต่อยอดและขยายผล เพื่อสร้างรายได้และยกระดับชีวิตความเป็นอยู่สร้างนวัตกรรมและพัฒนการเรียนรู้รูปแบบใหม่ของคนทุกช่วงวัยรวมถึงกลุ่มผู้ด้อยโอกาสเพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปเป็นต้นแบบขยายผล ฉันได้คัดเลือกเป็นตัวแทนเข้ารับการอบรมเป็นเพื่อนักจัดการความรู้ เพื่อจัดทำกล่องความรู้กินได้โดยให้เราคิดโจทย์ ว่าจะสร้างนวัตกรรมอะไร เพื่อสร้างอาชีพได้ โดยมีงบประมาณจาก okmd  ให้ทำโปรเจคนี้  ฉันเลือกอาชีพที่เข้าเทรนของโลกปัจจุบันคือ เป็นอาชีพที่เกี่ยวข้องกับ เกษตรธรรมชาติ อาหารปลอดภัย อาหารเพื่อสุขภาพ เป็นอาชีพเหมาะกับชีวิตของคนในสังคมเมืองคือรักสุขภาพ เอาใจใส่กับอาหารที่บริโภคมากขึ้น แต่มีเวลาน้อยมีพื้นที่น้อย และชอบความง่าย สะดวก รวดเร็ว และได้ลงมือทำเองที่ฉันเห็นว่าน่าสนใจคือ ใช้พื้นที่ และใช้ทุนน้อยก็สามารถเพาะเป็นพืชเพื่อบริโภค หรือ แจกจ่าย และใช้เป็นอาชีพเสริมได้แบบ เท่ เท่ ได้ฉันจึงเลือกอาชีพ "การเพาะต้นอ่อนพืชออร์แกนิค" เป็นอาชีพเพื่อเผยแพร่ความรู้ แต่ฉันไม่เคยปลูกผักมาก่อน ไม่มีความรู้และความถนัดทางด้านนี้เลย จึงเป็นเรื่องที่ท้าทายมาก มีหลายคนบอกว่าฉันทำไม่ได้หรอก แต่ฉันคิดว่าลองดูสักครั้งแต่ตัดสินใจลงมือทำ จากนั้นเริ่มหาข้อมูลจัดทำกล่องความรู้กินได้ เราต้องไปรวบรวมข้อมูล จากองค์ความรู้ในพื้นที่ตลอดจนการศึกษาเอกสาร ข้อมูลสนับสนุนจากอินเทอร์เน็ต และสุดท้ายลงมือทำเอง เพื่อให้ความรู้ทั้งหมดควบแน่น เป็นความรู้ที่ผ่านการทดสอบแล้วว่าจริง จึงจะสามารถนำไปถ่ายทอดสู่ผู้อื่นได้อย่างภาคภูมิใจ  

วิธีการเพาะต้นอ่อนทานตะวันนะคะ

         เตรียมอุปกรณ์กัน ถาดเพาะ...ใช้แบบนี้ก็ได้ ถาดแบบนี้ฉันไปซื้อถาดมือสองมาค่ะ เป็นถาดเพาะต้นกล้าข้าวที่ใช้สำหรับการปลูกข้าวแบบที่ใช้รถปลูกแทนแรงงานคน  ราคาของถาดมือสองอยู่ที่ใบละ ๒๐ บาทเองค่ะ ของใหม่ ประมาณ ๕๐ - ๖๐ บาท

       เมล็ดพันธุ์มีมากมายหลายชนิดนะคะ เช่น เมล็ดทานตะวันแบบดำจัมโบ้ เมล็ดจะออกกลมๆ   เมื่อนำไปเพาะต้นอ่อนจะได้ต้นอ่อนที่อวบใหญ่ ให้น้ำหนักมากเหมาะสำหรับการนำไปปรุงสุก เนื่องจากมีเนื้อค่อนข้างเหนียวกว่าเมล็ดพันธุ์ชนิดอื่น ๆ เมล็ดทานตะวันแบบดำขนาดกลาง เมื่อเพาะแล้วจะให้ต้นอ่อนที่ใหญ่ อวบ แต่ใหญ่สู้เมล็ดทานตะวันแบบดำจัมโบ้ไม่ได้ หรือเมล็ดทานตะวันแบบลาย เมื่อนำมาเพาะเป็นทานตะวันงอกแล้ว จะได้ต้นผอมเรียวยาว น้ำหนักน้อย ผู้ผลิตไม่ชอบเพราะน้ำหนักเบา แต่คนจะชอบเพราะให้รสชาติที่ดีกว่า หวานกรอบกว่าและไม่เหนียว เมล็ดพันธุ์สามารถหาซื้อได้จากร้านจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ทั่วไป ราคาประมาณกิโลกรัมละ ๑๐๐ - ๒๐๐ บาท แล้วแต่ปริมาณในการซื้อแต่ละครั้ง ยิ่งซื้อมากอาจมีกำลังต่อรองได้มาก ฉันเคยซื้อในราคาสูงสุดคือ ๒๕๐ บาท หากเริ่มต้นเพาะครั้งแรกเราควรทดลองน้อย ๆ ก่อนนะคะ ประมาณ ๕๐๐ กรัม ก็ได้ค่ะทดลองดูก่อน หากมั่นใจแล้วค่อยเพิ่มปริมาณการเพาะได้ค่ะ เรานำเมล็ดมาแช่ ๑๒ ชั่วโมง แล้วสงเมล็ดขึ้นพักให้สะเด็ดน้ำประมาณ ๑๕ นาที แล้วนำมาห่มผ้าชุบน้ำบิดหมาด ๆ วางเมล็ดพันธุ์ลงไปในผ้าแล้วห่อ ห่มไว้ ๑๒ ชั่วโมง พอเช้าขึ้นจะมีรากแหลม ๆ สีขาวงอกออกมานิด ๆ 


วัสดุปลูก

     เราจะทำแบบปลอดสารพิษแบบออร์แกนิค เราจึงผสมวัสดุปลูกเอง เพราะเราไม่แน่ใจว่าในดินปลูกสำเร็จรูป จะมีปุ๋ยหรือสารเร่งการเจริญเติบโตผสมอยู่หรือไม่ เราจึงใช้ขี้เถ้าแกลบ(แกลบเผา แกลบดำ)และขุยมะพร้าว ผสมกันในอัตราส่วน ๑ : ๑ ค่ะ ผสมให้เข้ากันรดน้ำให้หมาด ๆ ระวังอย่าให้แฉะนะคะ เติมวัสดุปลูกลงในถาดเพาะ ประมาณ ๓/๔ ของถาดค่ะ กดให้เรียบ ๆ ต้นอ่อนจะได้เสมอกัน เราจะเหลือพื้นที่สำหรับ โรยเมล็ดลงไป แล้วโรยวัสดุปลูกทับบาง ๆ ค่ะ ควรจะโรยให้ถี่กว่าในรูปนะคะ  แต่ระวังอย่าให้เมล็ดซ้อนกัน แล้วใช้วัสดุปลูกโรยทับเมล็ดบาง ๆ อีกที รดนำ้ให้ชุ่มเราจะเอาถาดไปซ้อนทับไว้สองวันค่ะ หาอะไรหนัก ๆ ทับไว้ค่ะ เพราะบางทีต้นอ่อนอาจโต จนดันถาดที่ทับให้เปิดออกเองได้ วางซ้อน ๆ เก็บไว้ในร่มสองวันค่ะ ระหว่างนี้จะยังไม่ให้น้ำนะคะ

การหาของหนัก ๆ ทับไว้ เป็นเคล็ดลับเพื่อกดให้รากหยั่งลงไปในวัสดุปลูกได้มาก ๆแล้วต้นอ่อนจะเติบโตพร้อม ๆ กันมีขนาดเท่า ๆ กันค่ะ ทับไว้สองวันค่อยเปิดรดน้ำเช้า เย็น ค่ะ แต่ยังต้องเก็บไว้ในร่มนะคะ กำลังน่ารักเลยนะคะต้นอ่อนขนาดสองวัน โดยในวันที่เราจะเก็บเกี่ยวเราจะนำออกผึ่งแดดอ่อนในตอนเช้านะคะ ประมาณ ๑ - ๒ ชั่วโมง ใบจะเปลี่ยนจากสีเหลืองปนเขียวเป็นเขียวเลยค่ะ




   สำหรับการเก็บเกี่ยวใช้กรรไกรคม ๆหรือใช้คัตเตอร์คม ๆ ตัดได้เลยค่ะ แต่จากการทดลองทำใช้ใบมีดคม ๆ สะอาด ตัดจะง่ายที่สุดค่ะ 

    จากที่ฉัน ได้ทดลองในการปลูกต้นอ่อนทานตะวัน มาหลายครั้งและใช้เวลาลองผิดลองถูกประมาณ 4 เดือน จึงได้ทราบถึงปัญหาและข้อผิดผลาดต่างๆ เช่น รากเน่า  ต้นอ่อนไม่โตเป็นเชื้อรา  รสชาติขม หาวิธีแก้ปัญหาโดยการสอบถามผู้เชี่ยวชาญ จนสามารถปลูกได้และสามารถถ่ายทอดองค์องค์ความรู้ ไปสู่สาธารณะชน โดยทำเป็นชุดกล่องความรู้กินได้แแพร่ความรู้ โดยออกหน่วย ออกบูธตามพื้นที่จังหวัดลำปาง ที่เกี่ยวกับเกษตรธรรมชาติเพื่อสุขภาพ และกล่องความรู้นี้จะตั้งอยู่ห้องสมุดประชาชนจังหวัดลำปาง