การเลือกบริโภคิตามฤดูกาล ให้เหมาะสมในแต่ละฃ่วงเวลาตลอดปี เป็นสิ่งสำคัญในการดูแลร่างกายให้อยู่ในสภาวะสมดุล หมายถึงการมีสุขภาพดี

        ช่วงสงกรานต์นี้   อยู่บุญยาว อากาศร้อน  ได้พบเห็นผู้ป่วยที่รับบริการที่โรงพยาบาล มาด้วยโรคทางเดินอาหาร มากกว่าปกติโดยเฉพาะเด็กและบางคนที่มาหาหมอ  ก็ด้วยความห่วงใยในสุขภาพมากกว่า อาการป่วย  บางคนมาหาหมอขอยาไปกินดักไข้* บางรายมาด้วยวิตกกังวลอยู่คนเดียว รู้สึกสาสา* ว่าจะไข้ พอหมอตรวจอาการบอกไม่ไข้ไม่เป็นไร ไม่ต้องเอายา   คนไข้ก็ยังยืนยันต้องได้ยา แกบอก" แกอยู่คนเดียว  ถ้าคุบ*ไม่บายกลางดึก"แล้วลำบาก จึงต้องขอยาไปกินดัก  

       ในหลายๆโรค  เกิดจากการบริโภค อาหารและการปรับสมดุล  ตามฤดูกาล  ตามทฤษฎีแพทย์แผนไทย และหลักแพทย์จากจีนโบราณ ยึดถือแนวคิดที่ว่า ในร่างกายคนเราประกอบด้วยธาตุทั้ง 4 คือ

> ธาตุดิน  ประกอบด้วยอวัยวะที่เป็นของแข็ง เช่นกระดูก กล้ามเนื้อ เส้นเอ็น 

 >ธาตุน้ำ คือของเหลวในร่างกายเช่น เลือด น้ำเหลือง ไขกระดูก 

> ธาตุลม  คือการขับเคลื่อนสารอาหารไปเลี้ยงร่างกาย 

>ธาตุไฟ  คือพลังงานที่เผาผลาญอาหาร 

และยังมีพลังเย็น(หยิน พลังร้อน (หยาง)อยู่ในตัว  สุขภาพที่ดีของคนเราเกิดจากการทำงาน ที่ประสานกันอย่างกลมกลืน ของธาตุทั้ง 4 และความสมดุลของพลังร้อน- เย็นในร่างกายเรา   สภาพแวดล้อม ดินฟ้าอากาศ ที่เปลี่ยนไปตามฤดูกาล  และอาหารที่เรารับประทาน  มีผลต่อการเปลี่ยนแปลง  และปรับสมดุลของพลังงานร้อน เย็นของธาตุทั้ง 4 และอุณหภูมิในร่างกายคนเรา  ดังนั้นควรบริโภคอาการตามฤดูกาลเพื่อปรับสมดุล ในร่างกายตามหยาม* ฤดูกาล ดังนี้  

>ฤดูร้อน   อากาศร้อน   ความร้อนทำให้อุณภูมิในร่างกายสูงขึ้น  หลอดเลือดขยายตัว  อัตราไหลเวียนโลหิตสูงขึ้น  ร่างกายเสียเหงื่อ  ควรรับประทาน ผักผลไม่ที่มีรสเย็นที่มีน้ำมากและกากน้อย   จะช่วยลดความร้อนและปรับสมดุลของร่างกาย 

>ฤดูฝน  อากาศค่อนข้างเย็น  แต่มีความชื้นสูง ร่างกายจะระบายความร้อนไม่ดี ระบบย่อยอาหารทำงานน้อยลง ทำให้เบื่ออาหาร ควร บริโภคผักที่มีฤทธิ์รสเผ็ด  กระตุ้นให้หลอดเลือดขยายตัว ช่วยขับเหงื่อ และเพิ่มความยากอาหาร  

>ฤดูหนาว  อากาศเย็น และแห้งเพราะความชื้นลดลง ทำให้ร่างกายลดการระบายความร้อน  อุณหภูมิในร่างกายลดลง  ผักฤทธิ์ร้อน จะกระตุ้นระบบย่อยอาหารและเพิ่มการเผาผลาญอาหาร ช่วยรักษาความอบอุ่นในร่างกาย 

      การเลือกผักผลไม้เพื่อบริโภคให้เหมาะสมในแต่ละช่วงเวลาตลอดปี  จึงเป็นสิ่งสำคัญประการหนึ่ง ที่ช่วยดูแลร่างกายเรา ให้อยู่ในสภาวะสมดุล  อันหมายถึง สุขภาพที่ดีตลอดปีเช่นกับ  การบริโภคอาหาร ผัก ผลไม่ตามฤดูกาล  ปรับสมดุลร่างกายช่วยให้ไม่สาสาว่าจะป่วยไข้ ไม่ต้องมาหาหมอเพื่อขอยาไปกินดักไข้  (แหล่งข้อมูล จากหนังสือ "ฉลาดกิน  ฉลาดปลูก"   สวนครัวเพื่อสุภาพ)

*รู้สึกสาสาว่า  =คิดว่า คล้ายๆว่า  

*ถ้าคุบไมบายกลางดึก   =ถ้าเกิดไม่สบายกลางดึก 

*ตามหยาม  =ตามฤดูกาล