การใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนการสอนนั้นเป็นสิ่งที่ดีและน่าสนับสนุน โดยเฉพาะการเรียนการสอนในวิชาการจัดการความรู้ (Knowledge Management) ซึ่งย่อมมีเรื่องของเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างเลี่ยงไม่ได้

ในช่วงไม่นานมานี้นั้นมีนักศึกษาปริญญาโทกลุ่มหนึ่งได้มาใช้ GotoKnow เพื่อทำงานส่งอาจารย์ผู้สอน ซึ่งคาดว่าเป็นการใช้เพื่อการเรียนการสอนในวิชาการจัดการความรู้ของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่เรายินดีอย่างยิ่งครับ เพราะการจัดการความรู้ในรูปแบบของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การนำเสนอประสบการณ์ ความรู้ ความคิด ในรูปแบบเรื่องเล่าแห่งความสำเร็จ (storytelling) นั้นเป็นเรื่องที่น่าส่งเสริมให้เรียนรู้และถ่ายทอดต่อไป

แต่อย่างไรก็ตามนักศึกษากลุ่มนี้คงไม่เข้าใจในคำสั่งงานของอาจารย์ผู้สอน เลยเข้าใจว่าการใช้งาน GotoKnow เพื่อให้ได้คะแนนตามคำสั่งนั้น คือการ copy เนื้อหาจากเว็บต่างๆ มาใส่ให้มีบันทึกในบล็อกของตนจำนวนมาก เมื่ออาจารย์นับแล้วจะได้คะแนนที่ดี

พวกเราผู้ดูแล GotoKnow ได้พยายามติดต่อนักศึกษากลุ่มนี้โดยวิธีต่างๆ เพื่อแนะนำการใช้งานที่ถูกต้อง ไม่ว่าด้วยการให้ความเห็นในบันทึก ส่งอีเมลไปหา หรือพยายามโทรศัพท์ไปหาก็ตาม

เราพยายามติดต่ออาจารย์ผู้สอนทุกวิถีทางด้วยแต่ไม่สามารถติดต่อได้

เราได้ทราบว่าอาจารย์ผู้สอนติดภารกิจมากและไม่มีเวลาชี้แจงและติดตามการใช้งานของนักศึกษา สังเกตได้ว่าอาจารย์ผู้สอนนั้น แม้เวลาจะลงทะเบียนกับระบบ GotoKnow เพื่อให้ความเห็นแก่นักศึกษาในช่วงแรกๆ ที่ให้นักศึกษามาใช้ระบบนั้นก็ยังไม่มี อาจารย์จึงต้องให้ความคิดเห็นแบบบุคคลอื่นที่ไม่มีทะเบียนผู้ใช้กับระบบ

เราเข้าใจว่าอาจารย์ผู้สอนคงยุ่งกับงานอื่นๆ ที่สำคัญกว่าของท่านมาก และไม่ได้มีโอกาสเข้ามาสัมผัสรูปแบบการจัดการความรู้ที่เราดำเนินกิจกรรมใน GotoKnow จึงอาจทำให้อาจารย์เข้าใจคลาดเคลื่อนและให้คำสั่งในการทำงานแก่นักศึกษาผิด หรืออาจเป็นตัวนักศึกษาเองที่เข้าใจคำสั่งของอาจารย์ผิดก็ได้ เรื่องนี้เราไม่อาจทราบได้

ด้วยเหตุนี้เอง เมื่ออาจารย์ให้นักศึกษามาใช้ GotoKnow แล้ว เราจึงถือเสมือนว่าอาจารย์มาฝากนักศึกษาเหล่านั้นเรียนรู้กับเราครับ

GotoKnow คือห้องเรียนการจัดการความรู้ที่ใหญ่ที่สุด มีครูบาอาจารย์และบุคคลากรที่เป็นกำลังสำคัญของชาติในสาขาวิชาชีพต่างๆ ใช้งานอยู่อย่างมากมาย ห้องเรียนนี้ย่อมมีระเบียบการเรียนเรื่องการจัดการความรู้ที่เข้มข้น มิได้เพื่อเพียงผ่านๆ ไปให้จบภาคการศึกษาแล้วได้คะแนนเป็นแน่

เมื่อนักศึกษามาใช้ระบบ เราจะถือว่านักศึกษาเหล่านั้นมาเข้าชั้นเรียนกับครูบาอาจารย์ทุกท่านใน GotoKnow แล้ว ดังนั้นนักศึกษาต้องทำตามระเบียบชั้นเรียนอย่างใส่ใจ

ด้วยเหตุนี้เอง นักศึกษาที่ copy เนื้อหามาจากเว็บอื่นเพื่อให้มีบันทึกแต่ไม่ได้เขียนด้วยตัวเองให้สอดคล้องกับแนวทางการจัดการความรู้แบบ storytelling อย่างถูกต้อง ผมจะขอใช้ระเบียบที่ผมจัดการกับนักศึกษาปริญญาโทของผม คือลบบันทึกเหล่านั้นโดยไม่ให้มีข้อโต้แย้งใดๆ

การจะเขียนบล็อกนั้น นักศึกษาต้องเขียนด้วยตัวเอง เอาประสบการณ์ของตัวเองมาเล่า เอาเรื่องเล่าของความสำเร็จ (ซึ่งไม่ได้หมายถึงด้านบวกของความสำเร็จเพียงอย่างเดียว) มาเล่า เอาความรู้ที่เกิดจากการพิสูจน์ด้วยการปฎิบัติมาเล่า ความรู้เรื่องเล็กหรือเรื่องใหญ่นั้นไม่สำคัญ หากเกิดจากการทำงานจริงแล้ว ย่อมมีประโยชน์ในการถ่ายทอดให้แก่ผู้อื่นต่อไป ความรู้เหล่านี้คือสิ่งที่ควรนำมาเล่าเพื่อแลกเปลี่ยนกับผู้อื่นเพื่อให้เกิดระบบนิเวศน์ของความรู้ขึ้น

นอกจากนี้นักศึกษายังต้องแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้อื่นในส่วนต่างๆ ด้วยเพื่อสร้างเครือข่ายของการจัดการความรู้ (Social Networks) ให้การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่เกิดขึ้นขยายวงไปได้ทั้งแนวดิ่งและแนวราบอย่างต่อเนื่อง

หากนักศึกษาไม่ทำตามนี้ แต่ copy เนื้อหามาจากที่อื่นมาใส่ไว้ ผมจะลบบันทึกเหล่านั้นของนักศึกษาออกไปเสียจากระบบครับ

ขอเน้นว่า การ copy เนื้อหามาแล้วห้อยที่มาของเนื้อหาอยู่ด้านท้ายนั้น ไม่ถือว่าเป็นการจัดการความรู้ เทคโนโลยีเว็บไม่ใช่เทคโนโลยีกระดาษที่ต้องมาทำสำเนามาให้อ่าน การจะไปอ่านเว็บต้นตอของเนื้อหากับเว็บที่ copy มานั้น ใช้เวลาไม่ได้ต่างกัน นักศึกษาต้องทำความเข้าใจเรื่องนี้ให้ดี ถ้าไม่รู้จะเขียนอะไร ย้อนกลับไปอ่านที่ผมชี้แจงไว้ด้านบนอีกครั้ง

นักศึกษามาใช้ระบบ GotoKnow นี้แล้ว ผมถือว่ามาฝากเรียนเป็นนักศึกษาของห้องเรียน GotoKnow ดังนั้นต้องทำงานให้ถูกระเบียบของห้องเรียนซึ่งเป็นห้องเรียนการจัดการความรู้ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทยที่มีครูบาอาจารย์จากหลายสถาบันการศึกษาและผู้ทรงคุณวุฒิมากมายจากสาขาวิชาชีพต่างๆ ใช้ระบบเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้

ดังนั้นการกระทำใดๆ ของนักศึกษาเป็นการสะท้อนถึงเกียรติภูมิของสถาบันการศึกษาของตน การตั้งใจเรียนตั้งใจทำงานให้ถูกต้องของนักศึกษาก็ย่อมสะท้อนถึงคุณภาพการศึกษาของสถาบันนั้นๆ และการทำลวกๆ พอผ่านๆ ก็ย่อมบ่งบอกถึงลักษณะการเรียนการสอนและคุณภาพการศึกษาของสถาบันเช่นกัน

เริ่มจากวันนี้ นักศึกษาที่มาฝากเรียนไว้กับห้องเรียน GotoKnow ต้องใช้ระบบให้ถูกต้องกับระเบียบของห้องเรียนนี้ เมื่อพบว่า copy มาเราจะลบทันที ไม่มีข้อโต้แย้ง

ผมและครูบาอาจารย์ทุกท่านยินดีที่นักศึกษามาร่วมเรียนในห้องเรียนนี้ ดังนั้นขอให้นักศึกษาตั้งใจเรียนครับ