สวัสดีครับมวลมิตรพี่น้อง(ทางการบันทึก) ผมห่างหายจากการบันทึกมาหลายวัน ด้วยเป็นช่วงที่กลับมาบางกอก ปั่นบทรายงานหลายเรื่องหลายเล่ม จนเป็นอยู่ในภาวะอับจนทางปัญญาอยู่วันละหลายหนครับ
วันนี้มานำเสนอเสน่ห์คำลาว ด้วยคำว่า "กิ๋นน้ำคะลำต่อน"ครับ
ในการทำงานในชนบท บ่อยครั้งที่เราต้องรับน้ำใจจากพ่อแม่พี่น้องที่ยกสำรับ ยกพาข้าวมาเลี้ยงดู ทั้งๆที่เราเองก็เตรียมพกเตรียมห่อไปเองแล้ว หรือบางคราวก็เกิดจากการพูดคุยแบบติดลมทำให้เลยเวลาที่จะกลับออกมาร้านก๋วยเตี๋ยวหน้าอำเภอก็มี บางทีเราก็ไปพบงานบุญงานเทศกาลที่มีการเลี้ยงดูปูเสื่อกัน ทำให้ต้องร่วมวงร่วมพาข้าวกับพี่น้องหลายครั้งอยู่เหมือนกัน
สำหรับตัวผู้บันทึกเอง บางครั้งตื่นเช้ามาจะบอกตัวเองว่า"วันนี้ไม่กินเนื้อ" ด้วยการที่ ตั้งแต่เด็กมาในบางช่วงของปี(ประมาณปีละสองสามเดือน) ร่างกายจะบังคับให้เลือกทานแต่ผัก ถือเป็นประเภท "เจเขี่ย"หากอยู่ในช่วงที่ร่างกาย "จำศีล"นี่ก็ต้องพกพาขนมหวาน ถั่วงา ไว้ทานกับข้าวแทนเนื้อเลยทีเดียว หากดื้อทานเนื้อเข้าไปเป็นมีอันไม่สบายทุกที โชคดีที่หลายปีมานี่ได้ร่วมงานกับพี่ใหญ"บางทราย" รายนั้นท่านทานมังสวิรัติตลอด
แต่ก็อย่างว่าบางคราวเราสองคนก็ต้องทนนั่งในวงข้าว ปั้นข้าวเหนียวจิ้มๆแตะๆ แกง หรือลาบ ให้เฉียดๆกินเข้าไปสองสามคำตามมารยาท
ช่วงที่ไปทำงานในลาวเมื่อเดือนที่ผ่านมา มีอยู่สองสามวันที่ร่างกายบอกว่าต้องจำศีล แต่ก็ต้องซื้อข้าวห่อพร้อมเนื้อทอด หมกปลา ไส้อั่วไปให้อ้ายน้องที่ช่วยงานกินกลางวัน บางวันพนักงานรัฐกรลาวก็ร้องสั่งนายบ้านให้ต้มไก่ ให้ลาบเป็ดเลี้ยง (เราต้องตามไปจ่ายค่าเป็ดค่าไก่ด้วยความเกรงใจตัวละหลายร้อยบาท) เมื่อนั่งล้อมวงกินข้าว ผมก็ล้วงเอาถั่วเน่าแคปทอดที่พกมาส่วนตัวกินกับข้าว หากถูกเชื้อเชิญ(คะยั้นคะยอ)ให้ชิมต้มไก่ ผมก็ตักเฉพาะน้ำซดเสียทีหนึ่ง ลูกสาวนายบ้านที่มานั่งเสนอเหล้าเลยแซวว่า "อ้ายนี่กิ๋นน้ำคะลำต่อน"
กิ๋นน้ำคะลำต่อน หากเปรียบกับคำไทยภาคกลางน่าจะตรงกับ "เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง"ครับ
ผู้สันทัดภาษาเชิญให้ความเห็นขยายต่อครับ
เสน่ห์กำลาวชุดนี้ อ่านแล้วเดียมดีนะครับ
"อ้ายนี่กิ๋นน้ำขะลำต่อน"
อ้ายสบายดีก่อครับ...
ดีขนาดครับ ได้อ่าน เฮียนฮู้เรื่องราวจากเมืองลาว ตี้สำคัญสาวลาวงามขนาดไจ้ก่อครับ
-
ยิ้นดีนักๆครับอ้าย
สวัสดีครับอาจารย์paleeyonครับ
ขอขอบคุณที่อุตส่าไปเยี่ยม(บล็อก)กันตอนตี่สองเศษเด้อ
ขอร่วมขายตามคำเชิญวรรคท้ายครับผม
คะลำ เป็นคำนาม หมายถึง สิ่ง/เรื่องที่คนเรางดกระทำ, สิ่งที่เป็นความผิด บาป กรรม ทำแล้วผิดจารีตประเพณี ผิดระเบียบ กฎหมาย ศีลธรรมทางศานา อาจมีโทษตามกฎหมายหรือไม่มีแต่สังคมรังเกียจ
พอมองได้ 2 กรณีย์
1. ไม่เป็นเรื่องผิดจารีตประเพณี กฎหมาย หรือศีลธรรมศานา แต่เป็นรสนิยม ความเชื่อส่วนตัว เช่น กินน้ำคะลำต่อน (กินน้ำไม่กินชิ้นเนื้อ...ต่อน: ชิ้นอาหารขนาดพอคำ) ชอบคนดำไม่ชอบคนขาว พูดได้ว่า มักก่ำคะลำขาว (ก่ำ: คล้ำ, ดำ)
2. เป็นเรื่องผิดจารีตประเพณี กฎหมาย หรือศีลธรรมศานา (อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือผิดทั้งประเพณี กฎหมาย และศีลธรรม) เช่น "เพิ่นบ่เอิ้น โตถาม เพิ่นบ่วาน โตซ่อย" (ท่านไม่เรียกตัวเองขาน ท่านไม่วาน ตัวเองช่วย[ต้อง]คะลำ) "หัวโล้นอยากลำ หัวดำอยากเทศน์" (พระอยากร้องรำทำเพลง โยมอยากเทศนาพระธรรม[ต้อง]คะลำ)
ขอบคุณมากครับ
สวัสดีครับเอก อ้ายมักถูกทีมงานในลาวแซวบ่อยๆอีกคำหนึ่งครับ คือ เป็นเบาหวานคะลำส้ม หมายถึงว่าเป็นเบาหวานแต่งดเว้นแต่อาหารส้มๆ ส่วนของหวานนั้น กิ๋นดีกิ๋นลำแต้ๆครับ
สวัสดีครูชาครับ ขอบคุณมากครับที่กรุณาขยายความเพิ่มครับ ผมได้แก้ไขเป็น คะลำ ตามที่ครูชาใช้แล้วครับ เพราะเดิมใช้ ขะลำ นั้น น้องชายเมืองปายบอกว่า "เดียมๆ"ครับ
สวัสดีครับ คุณบัวปิ่มน้ำ เห็นด้วยกับการหัดเป็นคนอยู่ง่ายกินง่าย ไม่เลือกมากครับ หรือบางครั้งเราก็ต้องยืดหยุ่นไม่เคร่งครัดจนเกินไปครับ สำหรับตัวผมเอง ร่างกายเขาจะบอกเองครับว่าช่วงไหนขาดอะไร บางครั้งก็ทานเนื้อตลอดครึ่งเดือน บางทีก็ทางผักเป็นอาทิตย์ บางคราวก็กินมันฝรั่งบดเปล่าๆแทนข้าวได้สองสามวันติดกัน ขอบคุณที่แวะมาเยือนบันทึกครับ
สวัสดีครับคุณกวินทรากร ขอต้อนรับนักบันทึกหน้าใหม่แต่ฝีมือ และการเขียนความเรียงชั้นเทพครับ ผมแอบเข้าไปอ่านบันทึกแบบหลบความเห็นหลายๆบันทึกแล้วครับ รู้สึกว่าเราจะมีความสนใจเหมือนๆกันหลายส่วนครับ ขอบคุณที่แวะมาครับ
สวัสดีครับนายเขียว น้องชายป้าแดง ผมก็ยังนึกภาษาปะกิตในความหมายนี้ไม่ออกเหมือนกันครับ ต้องวานหน่อยแล้วละครับ
สะบายดี๋ อาวปาลี
ไม่รู้นะครับ...แต่อ่านบันทึกนี้แล้วก็อดคิดถึงภาพชีวิตตนเองในสมัยเด็ก ๆ ที่พ่อมักจะสอนให้กินข้าวในแบบชนิด "ซดน้ำหลาย ๆ ..อย่าตะกายกินแต่ต่อน"
สิ่งเหล่านี้มันหมายถึงความยากจนที่ต้องกินแบบอดๆ อยาก ๆ แต่ส่วนหนึ่งก็น่าจะทิ้งนัยสำคัญให้แบ่งปันอาหารการกินในชามเดียวกันให้กับผู้อื่นด้วยกระมังครับ...
การไปเยือนที่ต่าง ๆ ..ผมว่าหนีไม่พ้นวัฒนธรรมการกินที่เจ้าบ้าน หรือเจ้าภาพนำมาต้อนรับ .. ไม่เคยกินก็อาจต้องกิน ทั้งเพื่อรับน้ำใจ หรือเพื่อการเรียนรู้
ปีที่แล้ว, ผมไปอุตรดิตถ์, ชาวบ้านยกเหล้ากลั่นให้ดื่ม ผมก็ปฏิเสธอยู่นาน จนวันสุดท้ายโน่นแหละครับจจึงรับน้ำใจด้วยความเคารพสัก 1 จอก .. เลือดไหลเวียนทั่วร่าง , ร่างกายดูอุ่นขึ้นเป็นกอง
..
เป็นอีกรสชาติชีวิตที่ค้นพบจากการเดินทาง ครับ
เป็นคนกินน้ำคะลำต๋อน คือกันหละอ้าย เพราะวา หนิงบ่อกินงัว แต่บางเทือคั่นไปนำบ้าน (ชุมชน) กะเกรงใจเพิ่น บออยากให้เพิ่นหยาก หาแนวอื่นมาให้
และเข้าใจที่น้องบัว (เรียกตามพี่บู๊ท) เจอนะคะ
พี่หนิงเข้าใจว่า คนที่ไม่ทานเนื้อเป็นอย่างไร แม้บางทีเราจะเอาแน่นอนกับการปรุงและกรรมวิธีของร้านค้าไม่ได้ แต่เราก็ไม่ได้ตั้งใจจะทานเนื้อวัว และเราไม่อยากให้เกิดความยุ่งยาก เพราะงั้นก็กินๆไป
คงคล้ายๆกับคนที่ทานมังสวิรัตแหละค่ะ บางทีก็ต้องยอมเจเขี่ย เอา
ผมเคยได้ยินคำหนึ่งของพี่น้องทางฝั่งขวาแม่น้ำโขงอยู่แถวๆภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยพูดกันว่า...
"จ้ำแซแซแจ๊ก๊อซด"
จะคล้ายกับคำว่า "กิ๋นน้ำคะลำต่อน" หรือป่าว?
แต่จะให้เหมือนก็คงไม่นะ
เพราะ "จ้ำแซแซแจ๊ก๊อซด" พอน้ำหมด "ก๊อซดต่อน"ได้นะครับ
บ่ได้คะลำเด้ออ้ายเด้อ.....
สวัสดีครับ
ร่มไม้ใหญ่ใกล้ทาง เพิ่งเคยได้ยินคำนี้ครับ"จ้ำแซแซแจ๊ก๊อซด" พอน้ำหมด "ก๊อซดต่อน" เดี๋ยวต้องเอาไปสืบค้นในลาวต่อครับ ขอบคุณครับ ไปเที่ยวเมืองลาวเป็นไงบ้างครับ รู้สึกจะไปแถวๆที่ผมเคยไปทำงานครับ
. DSS "work with disability" ( หนิง ) น้องหนิงครับ อันนี้พี่บู๊ด ประสบบ่อยกว่าอ้ายครับ เพราะเพิ่นถือเจตลอด แต่อ้ายนั้นถือเป็นลางมื้อลางคาบครับ
. แผ่นดิน ผมก็มักใช้วิธีรับน้ำใจได้ในวันสุดท้ายครับ หากเริ่มรับน้ำใจตั้งแต่วันแรกเกรงจะต้องเมาหัวราน้ำไม่เป็นอันทำงานครับ
pa_daeng เอื้อย กินเจดีนะครับเบาเนื้อเบาตัวดีครับ แดงโน้นนะเขากินเจมากกว่ากินเนื้ออีกครับ ส่วนผมกินตามความอยากครับ
ที่กิ่วเคียน ..(อุตรดิตถ์) อากาศหนาวเย็นจับจิตจับใจมาก ชาวบ้านบอกว่า การต้มเหล้ากลั่นกินเอง ก็ช่วยให้ร่างกายอบอุ่นขึ้นเยอะ ...ผมฟังแล้วก็ยิ้ม ๆ แต่ไม่กล้าถามว่า ถ้ากินเยอะ ๆ จนเมาหลับอยู่กลางสนามโรงเรียนจะหนาวหรือเปล่า ...
ขากลับ, ซื้อเหล้ากลั่น (ข่าป่า) มาหลายขวด เอามาฝากลูกน้อง ... ชื่นชอบและถูกใจกันมาก ถึงขั้น, บอกกับผมว่า "มีโอกาสอย่าลืมเอามาฝากอีกนะครับ"...
คำนี้หนูเข้าใจดีเลยค่ะเพราะชอบสั่ง ผัดกระเพรา แต่เขี่ยกระเพรา พริก และกระเทียมออก และเวลาสั่งหมูผัดกระเทียมพริกไทย ก็บอกว่าไม่ต้องใส่กระเทียม คือเจียวเสร็จให้เอาขี้นเลย คนทำก็งงๆ คงคิดในใจว่าไอ้นี่ กิ๋นน้ำคะลำต่อน