ข้อเข่าเสื่อม...ปัญหาของผู้สูงวัย

     

    วันนี้เขียนเรื่องเก่า.....แต่นำมาเล่าใหม่นะคะ .... เรื่อง ผู้สูงอายุกับข้อเข่าเสื่อม นะคะ....ปีใหม่นี้พบว่าผู้สูงอายุ...มาพบคุณหมอด้วยเรื่อง ... ปวดข้อเข่ามากขึ้นกว่าปีที่แล้วมากค่ะ .... โรคข้อเข่าเสื่อมยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด อาจเกิดจาก

   - อายุที่มากขึ้น (มักพบในผู้ที่อายุ 40 ปีขึ้นไป)

   - น้ำหนักตัวมาก

   - พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายถึง 3 เท่า 

   - จากการใช้ข้อไม่เหมาะสมสาเหตุอื่นๆเช่นอุบัติเหตุ การติดเชื้อในข้อ

   เมื่อเกิดข้อเสื่อมจะเกิดการเปลี่ยนแปลงหลายๆ อย่างภายในข้อ เช่น กระดูกอ่อนผิวข้อบางลงและผิวไม่เรียบมีกระดูกงอบริเวณขอบๆ ข้อ และเกิดการสูญเสียคุณสมบัติของน้ำไขข้อปริมาณมากขึ้น....แต่ความยืดหยุ่นลดลง อาการและอาการแสดงของโรคข้อเข่าเสื่อมอาจ พบอาการเพียงอาการเดียว หรือหลายอาการพร้อมกันก็ได้ในระยะแรก..มักจะเป็นไม่มากและเป็นๆ หายๆ แต่เมื่อข้อเสื่อมมากขึ้นก็จะมีอาการบ่อยมากขึ้นหรือเป็นตลอดเวลานะคะ วันนี้ผู้เขียนนำแบบประเมินข้อเข่ามาฝากนะคะ  เป็นแบบที่ใช้ในการประเมิน ที่ประเมินได้ง่ายนะคะของ Oxford Knee  

 

เครื่องมือคัดกรอง ข้อเข่าเสื่อม

แบบประเมินระดับความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อม (Oxford Knee Score)

 

โปรดเลือกหัวข้อที่ตรงกับอาการที่เกิดขึ้นกับตัวท่านมากที่สุดในช่วงเวลา 1 เดือนที่ผ่านมา

1.ให้ท่านบรรยายลักษณะอาการเจ็บปวดเข่าของท่าน

 

 o 

  ไม่มีอาการปวดเข่า

 o 

  อาการปวดลึกๆที่เข่าเล็กน้อย เฉพาะเวลาขยับตัวหรืออยู่ในบางท่าเท่านั้น

 o 

 หลังใช้งานนาน อาการปวดเข่ามากขึ้น พักแล้วดีขึ้น เป็นๆหายๆ

 o 

 อาการปวดเพิ่มมากขึ้น ปวดนานขึ้น

 o 

 อยู่เฉยๆก็ปวดมาก ขยับไม่ได้

 

2. ท่านมีปัญหาเรื่องเข่าในการทำกิจวัตรประจำวันด้วยตัวเอง หรือไม่ เช่น การยืนอาบน้ำเป็นต้น?

 o 

 ไม่มีปัญหา

 o 

  มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝืด/ตึงขัดเล็กน้อย แต่น้อยมาก

 o 

 มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝืด/ตึงขัดเล็กน้อย บ่อยครั้ง

 o 

  เริ่มมีปัญหา ทำด้วยความยากลำบาก

 o 

  ไม่สามารถทำได้

 

 

3.ท่านมีปัญหาเรื่องเข่า เมื่อก้าวขึ้นลงรถ หรือรถประจำทางหรือไม่?

 o 

 ไม่มีอาการใดๆ

 o 

มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝืดเล็กน้อย แต่ก้าวขึ้นลงได้ปกติ

 o 

มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝืด ก้าวขึ้นลงได้ช้ากว่าปกติ

 o 

มีอาการปวดเข่ามาก/ข้อเข่าฝืด ก้าวขึ้นลงได้ด้วยความลำบาก

 o 

ไม่สามารถทำได้

 

4.ระยะเวลานานเท่าไรที่ท่านเดินได้มากที่สุดก่อนที่ท่านจะมีอาการปวดเข่า

 o 

 เดินได้เกิน 1 ชั่วโมง โดยไม่มีอาการอะไร

 o 

 เดินได้ 16-60 นาที เริ่มมีอาการปวด

 o 

  เดินได้เพียง 5-15 นาที เริ่มมีอาการปวด

 o 

 เดินได้แค่รอบบ้านเท่านั้น เริ่มมีอาการปวด

 o 

ทำไม่ได้และเดินไม่ไหว

 

5.หลังทานอาหารเสร็จ ในขณะที่ลุกขึ้นจากเก้าอี้นั่ง เข่าของท่านมีอาการอย่างไร

 o 

  ไม่มีอาการ

 o 

  มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝืดเล็กน้อย

 o 

มีอาการปวดเข่า/ข้อเข่าฝืดปานกลาง

 o 

 มีอาการปวดเข่ามาก/ข้อเข่าฝืด ลุกขึ้นยืนได้ด้วยความลำบาก

 o 

 ปวดมาก ไม่สามารถลุกขึ้นได้

  

6.ท่านต้องเดินโยกตัว(เดินกระโผลกกระเผลก) เพราะอาการที่เกิดจากเข่าของท่าน หรือไม่?

 o 

  ไม่เคย

 o 

ในช่วง 2-3 ก้าวแรก ที่ออกเดินเท่านั้น

 o 

เป็นบางครั้ง

 o 

เป็นส่วนใหญ่

 o 

ตลอดเวลา

 

7. ท่านสามารถนั่งลงคุกเข่าและลุกขึ้นได้หรือไม่?

 o 

  ลุกได้ง่าย

 o 

  ลุกได้ ลำบากเล็กน้อย

 o 

ลุกได้แต่ยากขึ้น

 o 

ลุกได้แต่ยากลำบากมาก

 o 

ลุกไม่ไหว

 

8. ท่านเคยมีปัญหาปวดเข่าในขณะที่นอนตอนกลางคืนหรือไม่

 o 

  ไม่เคย

 o 

  ใน 1 เดือนมี 1-2 ครั้ง

 o 

  บางคืน

 o 

  ส่วนมาก

 o 

  ทุกคืน

 

9. ในขณะที่คุณทำงาน/ทำงานบ้าน ท่านมีอาการปวดเข่าหรือไม่

 o 

  ไม่เคย

 o 

ในช่วงแรกที่ก้าวเดิน เท่านั้น

 o 

บางครั้ง

 o 

ส่วนมาก

 o 

ตลอดเวลา

 

10. ท่านเคยมีความรู้สึกว่าเข่าของท่านทรุดลงทันทีหรือหมดแรงทันทีจนตัวทรุดลง

 o 

  ไม่เคย

 o 

ในช่วงแรกที่ก้าวเดิน เท่านั้น

 o 

บางครั้ง

 o 

ส่วนมาก

 o 

ตลอดเวลา

 

11. ท่านสามารถไปซื้อของใช้ต่างๆได้ด้วยตัวท่านเอง?

 o 

ได้เป็นปกติ

 o 

ไปได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย

 o 

ไปได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่ามากขึ้น

 o 

พอไปได้ แต่ด้วยความยากลำบากมาก

 o 

 ไปไมไหว

 

12. ท่านสามารถเดินลงบันไดได้หรือไม่

 o 

เดินลงได้ เป็นปกติ

 o 

เดินลงได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่าเล็กน้อย

 o 

เดินลงได้ เริ่มมีอาการปวดเข่า/ตึงเข่ามากขึ้น

 o 

เดินลงได้ด้วยความยากลำบากมาก

 o 

เดินลงไม่ได้

 

 การให้คะแนนสำหรับการประเมิน

คะแนนรวมที่ได้ 0 ถึง 19 

  มีข้อบ่งชี้: เป็นโรคข้อเข่าเสื่อมระดับรุนแรง ควรรับการรักษาจากศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกระดูกและข้อทันที

คะแนนรวมที่ได้ 20 ถึง 29 

  มีข้อบ่งชี้: มีอาการโรคข้อเข่าเสื่อมระดับปานกลาง ควรปรึกษาศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกระดูกและข้อเพื่อรับการตรวจรักษา เอกซเรย์ข้อเข่า และประเมินอาการของโรค

คะแนน รวมที่ได้ 30 ถึง 39 

  มีข้อบ่งชี้: พบเริ่มมีอาการของโรคข้อเข่าเสื่อม ควรได้รับคำแนะนำจากศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกระดูกและข้อเรื่องการออกกำลังกายอย่างเหมาะสม การควบคุมน้ำหนักเพื่อไม่ให้อ้วน หลีกเลี่ยงท่าหรือกิจกรรมที่จะทำให้เกิดอาการและความรุนแรง ของโรคมากขึ้น และการประเมินระดับอาการของโรค

คะแนนรวมที่ได้ 40 ถึง 48 

 ยังไม่พบอาการผิดปกติ แต่ควรตรวจร่างกายเป็นประจำทุกปี

 

Reference for Score : Dawson J, Fitzpatrick R, Murray D, Carr A. 0uestionnaire on the perceptions of patients about total

           

    วันนี้ผู้เขียน...นำแบบการประเมิน...ว่าข้อเข่าจะเสื่อมระดับใด...ตั้งแต่ระดับรุนแรง...ระดับปานกลาง..ไปจนถึง...ยังไม่พบอาการผิดปกติ.. โดยที่ท่านสามารถนำไปประเมินให้กับบุคคล ที่ท่านรักและรักท่าน คือ คุณพ่อ-คุณแม่ คุณตา-คุณยาย ได้นะคะ ...โดยนำแบบประเมินระดับความรุนแรงของโรคข้อเข่าเสื่อม ...โดยแบบที่ผู้เขียนนำมาเป็นของ Oxford Knee Score นะคะ… แล้วนำมาเทียบกับคะแนนสำหรับการประเมิน ดังนี้นะคะ

 

คะแนนรวมที่ได้ 0 ถึง 19 = เป็นโรค ข้อเข่าเสื่อมระดับรุนแรง

คะแนนรวมที่ได้ 20 ถึง 29 = มีอาการโรค ข้อเข่าเสื่อมระดับปานกลาง

คะแนนรวมที่ได้ 30 ถึง 39 = พบเริ่มมีอาการของโรคข้อเข่าเสื่อมควรได้รับคำแนะนำจากศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกระดูก

คะแนนรวมที่ได้ 40 ถึง 48 = ยังไม่พบอาการผิดปกติ

 

           สรุปได้ว่า...ยิ่งได้คะแนนน้อย...แสดงว่า...ข้อเข่ามีความเสื่อมมากนะคะ ... ความหวังของผู้เขียนอยากให้ท่านได้นำแบบประเมินสุขภาพข้อเข่าสำหรับคนที่  “ท่านรัก” และท่านเหล่านี้... “รักท่าน” นะคะและถ้าพบว่ามีปัญหาข้อเข่า  "ต้องพาท่านไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านกระดูกและข้อ"นะคะ .... สำหรับผู้เขียนเองประเมินข้อเข่าของตนเองแล้ว ได้คะแนนอยู่ในช่วง 30-39 ค่ะ ซึ่งจะต้องปฏิบัติตนเองดังนี้ค่ะ....

          - ได้รับคำแนะนำจากศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกระดูกและข้อ

          - เรื่องการออกกำลังกายอย่างเหมาะสม

          - การควบคุมน้ำหนักเพื่อไม่ให้อ้วน

          - หลีกเลี่ยงท่าหรือกิจกรรมที่จะทำให้เกิดอาการและความรุนแรงของโรคมากขึ้นและการประเมินระดับอาการของโรค

          - ตรวจร่างกายเป็นประจำทุกปี

 

 

 

 

 

 

 ขอบคุณที่ให้เกียรติอ่านบทความนี้นะคะ