เมื่อผู้บำบัดและคนไข้เป็นหลอดเลือดสมองตีบ

เป็นครั้งแรกที่ดร.ป๊อปหลังฟื้นจากหลอดเลือดสมองตีบมาได้ 2 เดือนกว่าแล้ว ก็บังเอิญมีคุณลุง ว. ที่ป่วยจากหลอดเลือดสมองตีบเช่นกันกับผมแต่มีอาการเกร็งของแขนและมือและต้องใช้ไม้เท้าในการเดินที่ไม่ถนัด เดินเข้ามาพร้อมภรรยาที่คลินิกกิจกรรมบำบัด ขณะที่ผมประชุมงานกับอาจารย์อีกท่านหนึ่ง คุณป้า ภรรยาของคุณลุง ว. บอกว่า นัดอ.เอก ไว้แต่ไม่ทราบว่าอาจารย์ไปต่างประเทศ ผมจึงรับอาสาช่วยฝึกคุณลุง ว. ให้ ตอนแรกก็ไม่ได้บอกคุณลุงคุณป้าว่า ผมเพิ่งฟื้นจากหลอดเลือดสมองตีบและมีหมอคนเดียวกันกับคุณลุงด้วย พอก่อนจากกันได้บอกกว้าง คุณลุงคุณป้าดูแปลกใจว่า ทำไมผมถึงสามารถเข้าใจและช่วยเหลือฝึกกิจกรรมบำบัดให้คุณลุงได้ลุ่มลึก ตระหนักรู้ และใส่ใจได้เกิน 100% (ผมประเมินตนเองเปรียบเทียบกับการให้บริการผู้ป่วยหลอดเลือดสมองตีบแบบรายบุคคลที่ผ่านมา)

ผมสงสารและรับรู้ความมุ่งมั่นของคุณลุง ว. ที่ป่วยเมื่อต้นปีนี้จากอาการชาของแขนและมือ และต้องรอคอยการวินิจฉัยจากแพทย์ รพ.ที่มีชื่อเสียงแห่งหนึ่ง ใช้เวลาอยู่เฉยๆบนเตียงถึง 3 วัน ได้รับการผ่าตัดหลอดเลือดบริเวณคอ พอกลับบ้านผ่านไป 3 เดือน ก็มีอาการอ่อนแรงมากขึ้น และต้องเข้ารพ.ใหม่ ใช้เวลาอยู่เฉยๆ บนเตียงถึง 3 วัน มีอาการเกร็งมากขึ้น ได้รับการฝึกจากนักกายภาพบำบัดที่รพ.นั้น แต่มีอาการบวมแขนและมือ จนสุดท้ายก็ได้รับการฝึกจากนักกายภาพบำบัดและนักกิจกรรมบำบัดที่คณะฯ ของดร.ป๊อป อย่างไรก็ตาม เวลาผ่านมาเกือบสิ้นปี ผมประเมินแล้วพบว่า มีอาการเกร็งของแขนและมือระดับปานกลาง ปลายนิ้วโป้ง นิ้วกลาง และนิ้วก้อยมีความตึงของเอ็นทำให้ผิดรูปเล็กน้อย เคยได้รับเครื่องดามจากรพ.อีกแห่งหนึ่งแต่ใส่ไม่ได้เพราะคับและเล็กเกินไป และคุณลุงมีการบ้านจากการฝึกที่ผ่านมาแต่คุณป้าไม่มีแรงช่วยและลูกก็งานอาจารย์เยอะมากจนไม่ได้ช่วยฝึกคุณลุง ว. 

หลังการประเมิน ผมเริ่มใช้กรอบอ้างอิงการฟื้นฟูสมรรถภาพโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke Rehabilitation) บูรณาการกับกรอบอ้างอิงทางกิจกรรมบำบัดเน้น PEOP (Person-Environment-Occupation-Performance) แต่เนื่องจากคุณลุง ว. มีอาการเกร็งมากผมจึงต้องเน้น Person มากๆ โดยเน้นประเมินและเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อที่มีอยู่หลังจากลดอาการเกร็งแล้วด้วยการเท้าแขนลงน้ำหนัก แล้วใช้กระบวนการของการบำบัดทางการเคลื่อนไหวที่มีชื่อว่า Brunnstrom และ Proproceptive Neuromuscular Fascilitation (PNF) แล้วใช้การทำกิจกรรมด้วยสองมือกับการถูผ้าเช็ดตัวในทิศทางต่างๆ บนโต๊ะในท่ายืนและท่านั่ง ตามด้วยการฝึกมือข้างที่คลายเกร็งแล้วมาควบคุมการเคลื่อนไหวผ่านการช่วยจากแรงผมกับกิจกรรมหยิบจับลูกบอลขนาดใหญ่ที่มีผิวสัมผัสต่างๆ ลงอ่างและกิจกรรมหยิบลูกกลมขนาดเล็กมีรูตรงกลางเสียบหลักที่มีระดับความสูงต่างกัน ทั้งนี้เน้นการออกแรงงอนิ้วโป้งกับนิ้วชี้จากนั้นกางนิ้วทั้งสองผ่านแรงชดเชยจากการงอข้อมือลง สุดท้ายตามด้วยการลดเกร็งข้อมือและนิ้วมือข้างซ้ายด้วยการเหยียดข้อศอกและขยับแต่ละนิ้วช้าๆ และวางลงน้ำหนักในระดับพัก พร้อมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่มาที่ไปของการเป็นหลอดเลือดสมองตีบ ซึ่งคุณลุง ว. ก็ได้ให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์ในการระวังตัวกับผมด้วยครับ 

อย่างไรก็ตาม เมื่อผมได้มาฝึกกิจกรรมบำบัดให้คุณลุงว. ผมนึกถึงว่า จะสนุกและมีความสุขมากมาย ถ้าได้มีโอกาสนำคุณลุงว.ได้เข้ากลุ่มพลวัติด้วยกิิจกรรมบำบัด ซึ่งเมื่อ 5 ปีที่แล้วผมเคยกระตุ้นให้นักกิจกรรมบำบัดปรับรูปแบบสื่อทางกิจกรรมบำบัดให้มีลักษณะ "การจัดตั้งชมรมผู้สูงอายุที่มีประสบการณ์โรคหลอดเลือดสมอง" เป็นกลุ่มทางสังคมที่มีการเปิดใจ มีการเปิดความคิด และมีการเปิดความตั้งใจในการทำกิจกรรมยามว่างร่วมกับเพื่อนๆ เช่น การเล่นเกมส์จับลูกบอล การออกแบบสคส.ปีใหม่ การปั้นดินน้ำมันเป็นกระทง การร้องเพลงคาราโอเกะ ฯลฯ ซึ่งสนุกสนานและมีความหมายในการสร้างสุขภาวะมากกว่ากิจกรรมรายบุคคลที่ผมให้ข้างต้น ดูจากรูปภาพข้างล่างนี้ ขอบคุณกรณีศึกษาทั้งสามท่านมากๆครับ และขออนุญาตที่จะปิดหน้าตาของผู้เข้าร่วมเป็นความลับ

 

และเมื่อสืบค้นข้อมูลต่างๆนานา ก็พบว่า มีข้อมูลการฟื้นฟูสมรรถภาพโรคหลอดเลือดสมองที่มีกระบวนการทำงานแบบสหวิชาชีพและเฉพาะวิชาชีพกิจกรรมบำบัดที่มีกลยุทธ์มากมายที่ประเทศไทยคงตามทันไม่ได้เร็ววันนัก คลิกเรียนรู้เพิ่มเติมที่นี่

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน กิจกรรมบำบัดชีวิต

คำสำคัญ (Tags)#สุขภาวะ#ความมุ่งมั่น#กิจกรรมบำบัด#หลอดเลือดสมองตีบ

หมายเลขบันทึก: 556820, เขียน: 19 Dec 2013 @ 11:21 (), แก้ไข: 19 Dec 2013 @ 12:58 (), สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง, ดอกไม้: 17, ความเห็น: 17, อ่าน: คลิก


ความเห็น (17)

ขอบคุณกำลังใจจากคุณจัตุเศรษฐธรรมและคุณเพชรน้ำหนึ่ง

เขียนเมื่อ 

เรียน อาจารย์ ดร.PoP การทำงาน สหสาขาวิชาชีพ สนุก และ ได้ เรียนรู้ ครับ

เขียนเมื่อ 

เป็นกำลังใจให้ครับ

เห็นด้วยและขอบพระคุณท่านอาจารย์ JJ มากๆครับผม

ขอบคุณมากครับคุณ พ.แจ่มจำรัส

ขอบคุณกำลังใจจากคุณบุญส่งและคุณบุษยมาศ

เขียนเมื่อ 

สู้นะ อ. POP ป่วยกาย ใช่ป่วยจิต ความคิด นะ

เขียนเมื่อ 

ขอให้ Dr.Pop ทำงานแล้ว ....สนุกและมีความสุขมากๆๆ .... แบบนี้ตลอดไปนานๆๆ นะคะ

รู้จักโลก สู่การบำบัดที่ใส่ใจ...ทำนุบำรุงกายใจให้เข้มแข็ง...เป็นกำลีงใจให้ค่ะ

ขอบคุณมากๆครับคุณส.รตนภักดิ์ พี่ดร.เปิ้น และพี่นงนาท

ขอบคุณกำลังใจจากอ.แอนครับผม

เขียนเมื่อ 

อ่านแล้ว ดีใจแทนคนไข้จังค่ะ

ขอบคุณมากครับคุณพิทยา

พี่ ดร.ป๊อบ ชื่นชมในการทำงานครับ เพราะในกลุ่มผู้ป่วย Stroke การบำบัดสำคัญมาก และการบำบัดของพี่ผมว่าผู้ป่วยสนุกมากแน่ๆ เพราะเขากิจกรรมที่เขาชอบไปด้วย ชื่มชมและมองเรื่องนี้เป็น patient center care โดยแท้เลยครับพี่

ขอบคุณมากๆครับน้องลูกหมูเต้นระบำ

พี่ฟังเพลง Reiki บ่อยค่ะ อ.ป๊อบ ดีมากค่ะ

https://calmradio.com/

ขอบคุณมากๆครับพี่จัน