ผ้าเมืองน่าน จากจิตรกรรมฝาผนังวัดหนองบัว

ธ.วั ช ชั ย
ในการเล่าประวัติผ้าไทย ภาพจิตรกรรมฝาผนังในวิหารวัดหนองบัว จังหวัดน่าน มักจะได้รับการยกเป็นตัวอย่างอยู่เสมอ ภาพผ้าไทยในวิหารนี้ เป็นภาพสตรีสูงศักดิ์ นุ่งผ้าซิ่นอย่างดี มีลวดลายสวยงาม

วันก่อนแวะเข้าไปอ่านเรื่องระบำรำฟ้อนของอาจารย์บัวชูฝัก แล้วฝากไว้ว่าจะเล่าเรื่องผ้าโบราณ จากจิตรกรรมฝาผนัง ของวัดเมืองน่าน ได้ถ่ายภาพจากหนังสือเอาไว้แล้ว วันนี้พอจะมีเวลา จึงขอนำภาพมาประกอบการเล่าเรื่องให้ได้ทราบกันนะครับ

ในการเล่าประวัติผ้าไทย ภาพจิตรกรรมฝาผนังในวิหารวัดหนองบัว จังหวัดน่าน มักจะได้รับการยกเป็นตัวอย่างอยู่เสมอ ภาพผ้าไทยในวิหารนี้ เป็นภาพสตรีสูงศักดิ์ นุ่งผ้าซิ่นอย่างดี มีลวดลายสวยงาม

ผมได้มีโอกาสไปแวะที่วัดหนองบัวเมื่อคราวทำสารคดีเรื่องผ้าอยู่ช่วงหนึ่ง ได้ถ่ายทำภาพจิตรกรรมฝาผนังเอาไว้ทั้งหมด ถ่ายด้วยกล้องเบต้า เป็นเทปวิดีโอสำหรับการออกอากาศโทรทัศน์ ไม่ได้ถ่ายภาพนิ่งเอาไว้เลย เพราะคิดว่า อย่างไรเสียก็คงได้แวะไปอีกครั้งสองครั้งเป็นอย่างน้อย แต่ในที่สุดก็ไม่ได้แวะไปอีก อดเสียดายไม่ได้

แต่ยังโชคดี มีหนังสือ "เมืองน่าน MUANG NAN" ของกรมศิลปากร (จัดทำขึ้นเป็นหนังสือนำชมในวโรกาสสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติน่าน จังหวัดน่าน เมื่อวันศุกร์ ที่ 14 สิงหาคม พ.ศ.2530) จึงได้มีโอกาสนำภาพเหล่านี้มาถ่ายทอด บอกต่อกัน

จิตรกรรมฝาผนังในวัดหนองบัว มีหลายภาพ อายุคงไม่เก่ามากนัก วัดนี้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.2405 มีภาพชาวต่างชาติเข้ามา มีภาพวิถีชีวิตสมัยโบราณ จากจันทคาธชาดกด้วย

สำหรับภาพอ้างอิงเรื่องผ้านั้น เข้าใจว่าเป็นภาพสตรีบนหลังช้าง ภาพหนึ่งมีสตรีนั่งในสัปคับ อีกคนเป็นควาญนั่งด้านหน้า กับภาพรบบนหลังช้าง สตรีคนหนึ่งยืนรำดาบ รบกับชายชาตรีบนหลังช้างเช่นกัน

ภาพที่นำมาให้ชมนี้ เป็นภาพนั่ง จะเห็นลายผ้าซิ่นชัด ว่าหญิงที่นั่งในสัปคับนั้น ใช้ซิ่นที่สวยงาม ลักษณะแบบตีนจก แต่มีลายสีทอง เข้าใจว่าทอดิ้นทอง ที่มีราคาแพง ตรงปลายเป็นทางยาวลงมา ทางเหนือเรียกว่า "หางสะเปา" เป็นระบายชายผ้า ถัดลงมาจากตีนซิ่นซึ่งเป็นผ้าจก มีพื้นแดง

หญิงที่นั่งคอช้างจะนุ่งซิ่นแบบเดียวกันหรือเปล่าก็ไม่แน่ใจ เห็นตีนจกดำเป็นพื้น ลวดลายจิตรกรรมฝาผนังอาจจะลอกไปก็ได้ แต่ดูแล้วก็เห็นว่าเป็นผ้าซิ่นตีนจก ใส่ดิ้นทองสวยงาม หญิงทั้งสองไม่ใส่เสื้อ คนหนึ่งห่มสไบ อีกคนมีผ้าคาดอก เพื่อความสะดวกคล่องตัว เพราะนั่งหลังช้าง

อีกภาพ เป็นหญิงกำลังนุ่งผ้าซิ่น ลักษณะการทบแบบจับที่ขอบเอวด้านเดียว (ชาวไทยทรงดำ นุ่งแบบกางซิ่น แล้วจับสองข้างเอว แล้วพับทบสองข้างมาตรงด้านหน้า แล้วพับลง, วันหลังมีภาพมาให้ชม) จับปลายไปทบด้านขวาแล้วพับลง คล้ายการนุ่งซิ่นทั่วไป ลวดลายบนตัวซิ่น เป็นแถบ ขวาง ซึ่งมีลักษณะคล้ายผ้าลายน้ำไหลแบบไทยลื้อ

ลักษณะผ้าในจิตรกรรมฝาผนัง ในวัดหนองบัวนี้ มีบางลักษณะที่แตกต่างไปจากผ้าในปัจจุบัน บางลักษณะก็มีความคล้ายกันอยู่ เราคงไม่สามารถนำภาพจิตรกรรมมาเป็นหลักฐานการนุ่งห่มเสียทีเดียว แต่ก็น่าจะเป็นหลักฐานส่วนหนึ่งที่ควรจะพิจารณา

ในบันทึกเรื่องต่อไป จะได้เล่าถึง ภาพจิตรกรรมฝาผนัง ในวัดภูมินทร์ จังหวัดน่าน ซึ่งมีผ้าโบราณให้ได้ศึกษาเช่นเดิมครับ

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ผ้าทอมือ

คำสำคัญ (Tags)#จิตรกรรมฝาผนัง#จังหวัดน่าน#ผ้าไทย#วัดหนองบัว#อำเภอท่าวังผา

หมายเลขบันทึก: 144655, เขียน: 06 Nov 2007 @ 22:11 (), แก้ไข: 06 Sep 2013 @ 18:31 (), สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ, ดอกไม้: 1, ความเห็น: 20, อ่าน: คลิก
บันทึกที่เกี่ยวข้อง


ความเห็น (20)

  • แฮ่ม
  • รอบนี้ เค้าปั๊ตตานา แย้ว
  • ลงรูปมาเสร็จ
  • อิอิอิ
  • ไม่รู้จะกดดันอะไรแล้ว
  • รูปสวยดีค่ะ
  • อย่างงี้ดูรูป  ก็บอกได้หมดสิคะ
  • ภาพแบบไหน เป็นผ้าแบบไหน
  • ขอบคุณบันทึกนี้ครับทีทำให้ผมรู้จักเมืองน่านมากขึ้น
  • ผมเคยไปเมืองน่านเมื่อปีที่แล้ว  ไปวัดภูมินทร์  และไปค้างคืนที่ อ.ปัว
  • ภาพความงามของวัฒนธรรม  และธรรมชาติยังติดตามาจนถึงทุกวันนี้ครับ
ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.89.154
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P คุณนายกาแฟ

  • อิๆ ตอนนี้เริ่มใช้เป็นแล้ว พยายามจะหาภาพที่มีอยู่
  • ส่วนในเว็บ ไม่ค่อยกล้านำมาใช้ เกรงปัญหาลิขสิทธิ์ จะยุ่ง
  • ถ้าต้องการดูภาพใหญ่กว่านี้กลับไปคลิกที่ไฟล์อัลบั้มได้นะครับ มีรายละเอียดชัด
  • ไม่ต้องกดไม่ต้องดันแล้ว อิๆ
ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.89.154
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P คุณย่ามแดง

  • ขอบคุณที่แวะมาเยี่ยมชมครับ
  • เมืองน่านมีประวัติศาสตร์ยาวนาน แต่ผู้คนไม่ค่อยคุ้นเคย เพราะอยู่นอกเส้นทางหลักของภาคเหนือ แปลว่า ถ้าไม่ตั้งใจจะไปน่าน ก็ไม่ได้ผ่านแน่ๆ
  • ผมเคยไปปัว ขึ้นไปนอนในอุทยานแห่งชาติดอยภูคา หนาวสะใจครับ
  • เร็วๆ นี้จะเล่าเรื่องวัดภูมินทร์ต่อครับ

 

สวัสดีครับ เป็นจิตรกรรม เป็นงานศิลปะ ที่น่าชื่นชมยิ่งนัก

ขอบคุณครับผม 

ดีจัง ได้อ่านเรื่องพร้อมมีภาพประกอบ ขอบคุณคุณcoffee_mania ที่กดดัน อิ อิ

ชอบจริงๆ รออ่านอีกนะคะ

  • ตามมาดูผ้า
  • เข้าระบบได้แล้วนะครับ
  • ดีใจด้วย
  • สงสัยบันทึกพ่อครูบามีของ
  • ฮ่าๆๆๆ
  • แวะมาดูหญิงกำลังนุ่งผ้าซิ่นคะ
  • อิอิ..โดนว่าประจำเวลานุ่งผ้าถุง
  • ว่าทำไมนุ่งไม่เรียบสวยเหมือนคนอื่น
  • -------------------
  • ต่อไปนี้เวลาไปวัดจะมองหาภาพจิตรกรรมฝาผนัง ที่ให้แง่คิดที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมความเป็นอยู่บ้างแล้วละคะ
  • สวัสดีค่ะ อ.ธวัชชัย
  • ป้าแดงไป เมืองนาน 2-3 ครั้ง แต่ไม่เคยไปวัดหนองบัวค่ะ ไม่รู้ใช่ที่เดียวกันกับวัดภูมินทร์รึป่าว
  • ไม่ได้สังเกตฝาผนังด้วยค่ะ หอบผ้าน่านมาเยอะแยะ แต่เพิ่งรู้เรื่องรู้ราวหน่อยก็วันนี้เองค่ะ
  • ขอบคุณค่ะ
  •  เพิ่งรู้นะคะ ว่าเมืองน่านจะมีประวัติของผ้าที่ยาวนานแบบนี้
  • ปกติไปก็ไม่ได้สังเกตด้วยสิคะ
  • ดีจังมีภาพมาให้ดูด้วย บรรยายละเอียดดีคะ เข้าจง่ายดี
  • สวัสดีครับคุณธวัชชัย
  • เข้ามาติดตามชมผ้าทอเมืองน่านครับ
  • ได้เรียนรู้ประวัติศาสตร์ผ้าทอของเมืองน่าน
  • ตามภาพจิตรกรรมผาผนังแสดงถึงบทบาทของสตรีไทยในอดีตว่ามีความสำคัญไม่แพ้ชายไทยนะครับ
  • ถึงภาพจะมีรอยชำรุดไปบ้างแต่ยังคงความสมบูรณ์อยู่นะครับ
  • จะคอยติดตามจิตรกรรมวัดภูมินทร์ครับ
  • ขอบคุณมากครับ
ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.94.68
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P คุณรักชาติ ท. บ. พล ทหาร

ขอบคุณมากครับ ที่แวะมาเยี่ยมชม

จิตรกรรมฝาผนังในวัดหนองบัวยังมีอีกหลายภาพเลยครับ ถ้ามีโอกาสลองแวะไปชมนะครับ

ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.94.68
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P คุณพี่คุณนายดอกเตอร์

ไม่ใช่คุณ coffee_mania  คนเดียวครับที่กดดัน

หลายคนเลย อิๆ

จะพยายามหาภาพมาประกอบให้ได้ครับ บางเรื่องที่ผ่านมาแล้วก็ทยอยตามไปใส่ บางเรื่องอาจต้องตามไปถ่ายใหม่ ครับ

ขอบคุณมากครับที่ติดตามมาตลอด ;)

ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.94.68
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P อาจารย์ขจิต

ก็เข้าได้มั่งไม่ได้มั่งครับ

ถ้าไม่มีเมนู ก็ต้องใส่โค้ด html เองเลย ไม่งั้นตัวหนังสือติดเป็นพืด

ไม่ต้องกดดันแล้วนะครับ อิๆๆ

ขอบคุณมากครับ

 

ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.94.68
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P คุณnaree suwan

ลองนุ่งหลายๆ แบบดูสิครับ อิๆ

คนที่เขาชำนาญบอกว่าไม่ต้องมีเข็มรัดก็ได้

ถ้าสาวๆ รุ่นใหม่บอกว่ายังไงก็ต้องมีเข็มขัดคาด จะได้อุ่นใจ

จิตรกรรมฝาผนังตามวัดน่าสนใจครับ มีภาพที่บางทีเราก็นึกไม่ถึง

ขอบคุณมากครับที่แวะมาชมทุกบันทึกเลย

ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.94.68
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ ป้าแดง

วัดหนองบัว คนละที่กับวัดภูมินทร์ครับ

วัดหนองบัวอยู่ท่าวังผา เลยอำเภอเมืองขึ้นไป วัดภูมินทร์อยู่ในตัวเมือง

จิตรกรรมฝาผนังวัดภูมินทร์ต้องแหงนหน่อย ด้านล่างๆ ก็มี แต่ตอนบนๆ จะสมบูรณ์กว่า

ขอบคุณที่เข้ามาทักทายครับ

 

ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.94.68
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P คุณซาหริ่มหวาน 

เมืองน่านมีประวัติยาวนานครับ มีบันทึกเรื่องราวเก่าแก่ทีเดียว วันหลังคงได้เล่าเรื่องเมืองน่าน (หรืออาจมีท่านอื่นๆ เล่า) กันฟังอีกยาว อิๆ

ผ้าเมืองน่าน คนส่วนมากคุ้นเคยกับผ้าลายน้ำไหล ความจริงมีผ้าทอลายอื่นๆ ด้วยครับ

ขอบคุณที่แวะมาทักทายครับ

ธ วั ช ชั ย
IP: xxx.123.94.68
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับ P อ.บัวชูฝัก

ตอนที่ผมไปวัดหนองบัว น้ำท่วมเพิ่งจะลด เข้าใจว่าภาพจิตรกรรมฝาผนังคงจะเสียหายไม่มากก็น้อย ถึงไม่โดนน้ำโดยตรง ก็โดนความชื้นอยู่ดี

งานศิลปะพวกนี้ชำรุดเร็วมากครับ ไม่ได้เห็นสักปีสองปี กลับไปอีกที จำไม่ได้ เลือนหายไปเยอะ เว้นแต่จะมีการบูรณะกัน

คงถูกใจอาจารย์นะครับ บันทึกถัดไปจะเล่าเรื่องภาพในวัดภูมินทร์ครับ

ไก่เมืองน่าน
IP: xxx.120.104.123
เขียนเมื่อ 

ลวดลายผ้าที่ปรากฎบนจิตรกรรมฝาผนังวิหารวัดภูมินทร์ ส่วนใหญ่แล้วเป็นลายผ้าที่มีอยู่จริง ซึ่งผมได้ศึกษาผ้าน่านและมีความรู้ที่จะอธิบายได้ อีกทั้งยังสามารถทอลวดลายผ้าต่าง ๆ ตามที่ปรากฎตามรูปภาพได้อีกด้วยครับ สนใจเรื่องผ้าโบราณคุยกับผมได้ครับ 0896650792

ศิลปะไทลื้อมีความโดดเด่นเฉพาะตัว สวยมากครับ