หลวงปู่บอกว่า ทิฏฐินี้ ถ้าปราศจากปัญญา มานะหรืออุปาทานจะเข้ายึด ทำให้เกิดความยึดมั่นถือมั่นในความเห็นนั้นๆ หลวงปู่ท่านว่า..ถ้ามีปัญญา ก็จะทำลายความยึดมั่นถือมั่นได้...

เราคงคุ้นเคยกับคำว่าทิฏฐิและมานะที่ใช้กันอยู่ทั่วไป ดิฉันเองก็เพิ่งมารู้ว่าความหมายของทิฏฐิ มานะ ที่ดิฉันเข้าใจว่าแบบทั่วๆ ไปว่าเป็นความดื้อดึง กับความพยายามนั้นมีความหมายแตกต่างจากที่บัญญัติในพระธรรม

วันนี้ฟังเทปหลวงปู่ชาเช่นเคย..ท่านได้เทศน์ถึงเรื่อง ทิฏฐิ มานะไว้ว่า..

ทิฏฐิ คือ ความเห็น...  ความเห็นนั้นมีได้หลายอย่าง มีได้ตลอดเวลา... เช่น เห็นว่า นี่คือเรา นั่นคือเขา มีทั้งมิจฉาทิฏฐิ และสัมมาทิฏฐิ

มานะ คือ ตัวยึด เป็นตัวอุปาทาน

หลวงปู่บอกว่า ทิฏฐินี้ ถ้าปราศจากปัญญา มานะหรืออุปาทานจะเข้ายึด ทำให้เกิดความยึดมั่นถือมั่นในความเห็นนั้นๆ  หลวงปู่ท่านว่า..ถ้ามีปัญญา ก็จะทำลายความยึดมั่นถือมั่นได้...

โดยมานะ ๙ได้แก่..

เป็น

สำคัญตัวว่า

เลิศกว่าเขา

เสมอเขา

ต่ำกว่าเขา

เลิศกว่าเขา

เป็นเลิศกว่าเขา สำคัญตัวว่าเลิศกว่าเขา

เป็นเลิศกว่าเขา สำคัญตัวว่าเสมอเขา

เป็นเลิศกว่าเขา สำคัญตัวว่าต่ำกว่าเขา

เสมอเขา

เป็นเสมอเขา สำคัญตัวว่าเลิศกว่าเขา

เป็นเสมอเขา สำคัญตัวว่าเสมอเขา

เป็นเสมอเขา สำคัญตัวว่าต่ำกว่าเขา

ต่ำกว่าเขา

เป็นต่ำกว่าเขาสำคัญตัวว่าเลิศกว่าเขา

เป็นต่ำกว่าเขาสำคัญตัวว่าเสมอเขา

เป็นต่ำกว่าเขาสำคัญตัวว่าต่ำกว่าเขา

จะเห็นได้ว่ามีคำสำคัญในเรื่อง มานะ คือคำว่า “เป็น” กับ “สำคัญตัวว่า” ซึ่งเป็นเรื่องของการยึดรูปกับนาม ยึดว่ามี"เรา" มี"เขา" ไม่ว่าจะเป็นการยึดทางกาย (รูปธรรม) หรือทางใจ (นามธรรม)

หลวงปู่ชาท่านเทศน์ว่า พระพุทธองค์ท่านสอนให้รู้จักรูปกับนาม เพื่อที่จะปล่อยวางได้ ไม่ยึดไว้..

ดิฉันมองไปรอบๆ ตัวก็เห็นทั้ง ทิฏฐิ และมานะมีการแยกเรา แยกเขา มีการคิดว่าเรื่องนี้ถูก เรื่องนี้ผิด เรื่องพรรคนี้ถูก พรรคนี้ผิด มีการคิดเปรียบเทียบเรากับเขาตลอดเวลา..

เมื่อมีการคิดเปรียบเทียบ ก็เกิดความคิดว่ามีการได้เปรียบเสียเปรียบขึ้น เมื่อคิดว่าตนได้เปรียบก็อาจจะเป็นสุข เมื่อคิดว่าตนเสียเปรียบก็อาจจะเป็นทุกข์

ไม่ว่าสุขหรือทุกข์ที่เกิดนั้น..ไม่เที่ยง..เพราะเกิดจากทิฏฐิ(ความเห็น)ที่ขาดปัญญา ทำให้เกิดอุปาทานคิดโน่นคิดนี่  ความคิดเห็นนี้..ไม่จีรัง เปลี่ยนได้ตลอดเวลา..ดังนั้น ทุกข์หรือสุขที่เกิดขึ้นก็เปลี่ยนสภาพได้ตลอดเช่นกัน..

เจริญสติ รู้ตัว เจริญปัญญา ลดทิฏฐิ มานะ ลดการยึดมั่นถือมั่นในรูป นาม ลงได้ ชีวิตก็จะเบาสบายขึ้นค่ะ..