การปลูกพืชในพื้นที่ที่จำกัด เกษตรกรหรือผู้ปลูกจะต้องคำนึงถึงประโยชน์ และการใช้สอยให้เกิดประสิทธิภาพมากที่สุด

การได้อยู่ได้กินผลผลิตที่หลากหลายสายพันธุ์ในไม้ผล พืชผักบนต้นเดียวกัน หรือแม้กระทั่งการปลูกไม้ดอกไม้ประดับที่มีต้นแม่เพียงต้นเดียวแต่มีสีที่หลากหลายายพันธุ์นั้น เป็นสิ่งที่ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่สำหรับวันนี้ หากแต่ว่าเป็นการหยิบยกขึ้นมาเล่าสู่พี่น้องชาวบล็อกฟังว่านั้นเป็นผลที่มาจากเทคนิคการขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศ เป็นวิธีการที่ทำด้วยใจที่ประณีต โดยเฉพาะคนที่รักสวยรักงามที่พยามเลือกสรรค์แต่สิ่งดีๆ ในกระบวนการผลิต

ดังเช่นเมื่อวานผมได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในเรื่องเทคนิคของการขยายพันธุ์พืชแบบไม่อาศัยเพศเช่นการตอนการติดตาการต่อกิ่งและการทาบกิ่งไม้ดอกไม้ประดับพืชผักและไม้ผลกับพี่น้องเกษตรกรตำบลเม็กดำอำเภอพยัคภูมิสัยจังหวัดมหาสารคามตั้งแต่เช้ายันค่ำนับเป็นบรรยากาศที่ดีมากเลยทีเดียว เพราะทุกคนให้ความร่วมมือ และสนใจในการเรียนรู้เป็นอย่างมาก การแลกเปลี่ยนเรียนรู้เริ่มต้นจากการเปิดเวทีว่าทำไมเราต้องมีการขยายพันธุ์พืช และจะต้องดำเนินการอย่างไร อบต.วิรัช จึงให้คำตอบว่า " ตอนนี้ต้นไม้มันมีน้อย อีกทั้งอยู่ไกลไม่สะดวกในการเก็บผลผลิตมาบริโภคในครัวเรือน " ดังนั้นเมื่อเราต้องการบริโภคไม้ผล พืชผัก หรือต้องการไม้ประดับที่มีสีสันสวยงาม เราจำเป็นต้องเพิ่มจำนวน และนำมาปลูกให้มากขึ้นเพื่อจะได้มีอยู่มีกินในครอบครัวของตนเอง"

เมื่อเป็นเช่นนั้นบรรยากาศเริ่มคึกคักขึ้นมาทันที ทุกคนสนใจและอยากจะทำ โดยเฉพาะการนำพืชตระกูลเดียวกันมาใว้ในต้นเดียวกัน เช่น การเอาต้นตอกระสังมาเปลี่ยนยอดให้ออกลูกเป็นมะนาว ส้มโอ การเปลี่ยนยอดมะม่วงกะล่อนให้เป็นมะม่วงเขียวเสวย หรือมะม่วงมันพันธุ์ต่างๆ และการเปลี่ยนยอดพริก และมะเขือเทศบนต้นตอมะเขือพลวงที่มีคุณสมบัติในการหาอาหารเก่ง ทนต่อโรค และแมลง มากกว่าพริกและมะเขือเทศ เป็นต้น

ทุกคนเตรียมต้นตอกระสังบ้าง มะม่วงบ้าง มะเขือเทศบ้าง ที่มีลำต้นไม่แก่ ไม่ออ่นจนเกินไป มาตัดยอดเดิมออกให้สูงจากโคนประมาณ 10 ซม. แล้วจัดการใช้มีดที่คม และสะอาดผ่าตรงกลางลำต้นให้เป็นแผลยาวประมาณ 1-2 นิ้ว

จากนั้นเลือกยอดพันธุ์ดีที่ต้องการเปลี่ยนมาเฉือนเป็นรูปลิ่ม แล้วเสียบลงไปในแผลของต้นตอที่เตรียมไว้ จึงใช้เชือกฟางมัดให้แน่นเพื่อพืชจะได้เชื่อมเป็นต้นเดียวกัน

ใช้ถุงพลาสติกครอบ มัดให้แน่นเพื่อรักษาความชื้นนำไปตั้งใว้ในร่มรำไร ประมาณ 2-3 สัปดาห์ ก็จะได้ต้นใหม่ตามที่เราต้องการ

ในระหว่างที่ทุกคนได้ลงมือปฏิบัติ และจัดการเอาต้นไม้ชนิดต่างๆ มาเปลี่ยนเพื่อให้ได้ต้นใหม่ตามต้องการ และเพื่อจะได้นำไปปลูกที่บ้านของตนเองหลังจากการอบรม และกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้

ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อเมื่อพี่น้องเกษตรกรลงมือปฏิบัติ ทุกคนใจจดใจจ่ออยู่กับกิจกรรมที่ทำ จึงเกิดสุญญกาศในการทำงานขึ้นมาช่วงเวลาหนึ่งกว่า 2 นาที คือ "ความเงียบ" เพราะว่าคนกว่า 50 คนไม่พูดคุยกันเลย ต่างคนต่างทำงานที่สนใจ จึงทำให้ผมสงสัย และตั้งคำถามอยู่ในใจว่า เอ๊ะ..นี่เกิดอะไรขึ้น จึงเกิดสุญญกาศของการพูดคุยเช่นนี้

สุดท้ายจึงได้คำตอบจากการพูดคุยว่า เอ...การที่เป็นเช่นนั้นพี่น้องเกษตรกรมีความสนใจ ตั้งใจในการที่จะรับความรู้ จึงได้ตั้งใจ ใส่ใจ ในการเปลี่ยนยอดกระสังให้เป็นต้นมะนาว เปลี่ยนยอดมะเขือพลวงให้เป็นต้นมะเขือเทศ และพริก จึงได้มีความมุ่งมั่น และมีสมาธิในการทำงาน เพื่อจะนำไปสู่ความสำเร็จกับงานที่ตนกำลังทำจึงนับว่าเป็นการขยายพันธุ์พืชที่ประณีตจริงๆ  

จากเทคนิคการขยายพันธุ์พืชดังกล่าว ผมจึงคิดว่าน่าจะเป็นวิธีการที่เพิ่มความหลากหลายในอาชีพ และหลากหลายด้านอาหารการกินที่พี่น้องเกษตรกรสามารถเลือกทำได้โดยง่าย เพื่อจะได้มีอยู่มีกินโดยไม่ต้องไปพึ่งพาคนอื่น แถมยังเป็นการเกื้อกูลคนในชุมชนอีกด้วย

ขอบคุณครับ

อุทัย อันพิมพ์

31 มีนาคม 2550