ความสามารถที่ทางการศึกษาของชาติเรากำหนดให้ครูพัฒนาเด็กนักเรียน ถัดมาจากการคิดนำไปใช้ ก็คือ  "การคิดวิเคราะห์"  (Analysis)   ซึ่ง แบ่งออกเป็น "กาคิดวิเคราะห์ความสำคัญ" (Analysis of Elements)  " การคิดวิเคราะห์ความสัมพันธ์"(Analysis of Relation) และ "การคิดวิเคราะห์หลักการ" (Analysis of Organizational Principles)  ในการบันทึกวันนี้ ผมจะบันทึกเกี่ยวกับ การคิดวิเคราะห์ความสำคัญก่อน นะครับ

"การคิดวิเคราะห์ความสำคัญ"  นั้น  อันที่จริง เป็น"การคิดแยกหน่วยใหญ่ออกมาเป็นหน่วยย่อย  แต่เพื่อค้นว่าหน่วยย่อยใดที่สำคัญที่สุด"  แต่เพื่อให้สั้นเข้า  ก็เอาเพียง "การคิดวิเคราะห์ความสำคัญ" ครับ  เช่น

ในการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์  ครูให้เด็กถอนต้นไม่เล็กๆมาต้นหนึ่ง  แล้วให้ช่วยกัน แยกแยะส่วนประกอบของต้นไม้ออกเป็นส่วนๆ  เช่น ใบ ลำต้น กิ่ง รากแก้ว รากฝอย ยอด ดอก ผล  ฯลฯ

ถ้าครูให้เด็กทุกคนบันทึกไว้  และให้ท่องจำไว้  -----  ก็เรียกว่า "ครูสอนให้ท่องจำ"   ไม่ใช่คิดวิเคราะห์ตามความหมายนี้ ครับ

แต่ถ้าครูคนเก่งของเราบอกว่า  "ให้พวกเธอลองคิดดูทีหรือว่า  ส่วนต่างๆที่เธอแยกออกมานั้น  ส่วนใดสำคัญที่สุด ? "  -----  ดังนี้ ยอดครูของเราก็ "สอนให้เด็กคิดวิเคราะห์ความสำคัญ" ครับ  และนั่นแหละคือ "ปัญญา" ที่เราแสวงหากันละครับ  ครูเช่นนี้  ถ้าพบสักคน ก็กรุณาเลี้ยงดูปูเสื่อเขาให้ดีๆหน่วยนะครับ

ถ้าคณะวิศวกรรมศาสตร์ของเรา(สมมุตินะครับว่าถ้ามี)แห่งหนึ่ง หรือหลายแห่งเอาเครื่องยนต์มาผ่าตัดออกเป็นส่วนๆ เพื่อให้เห็นส่วนประกอบภายใน แล้วบอกว่า "ให้พวกเธอจดบันทึกส่วนต่างๆของมันไว้ให้หมด  แล้วจำเอาไว้ให้ดีนะ " ---------  แล้วละก้อ นั่นแหละคือสอนให้จำ ละครับ  ศิษย์ของเขาอาจจะได้เกรด A หรือได้เกียรตินิยมนะครับ  หัวของเขาจะทำหน้าที่เป็นโกดังเก็บของ  แต่อาจจะคิดอะไรไม่เป็นก็ได้ ครับ

แต่ถ้าครูคนนั้นบอกเด็กว่า "ให้เธอช่วยกันแยกแยะส่วนต่างๆออกมาให้มากที่สุด  แล้วพิจารณาดูว่า  ชิ้นส่วนใดที่สำคัญที่สุด  ถ้าขาดมันแล้วเครื่องยนต์นั้นก็จะไม่ทำงาน หรืออะไรทำนองนี้"  แล้ว ครูคนนั้นก็สอนให้ศิษย์ของเขาคิดวิเคราะห์ละครับ

การคิดวิเคราะห์นี้สอนได้ทุกวิชาครับ  แต่จะเน้นในวิชาใดบ้าง กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดไว้แล้วในจุดประสงค์ของรายวิชานั้นๆ

ตัวอย่างอื่นๆก็เช่น

"ในเรื่องพระอภัยมณีนั้น ตัวละครใดที่สำคัญที่สุด ? "------ คิดวิเคราะห์ความสำคัญ

"ในการศึกษาเล่าเรียนนั้น เรื่องใดสำคัญที่สุด ?   ก.ความขยัน  ข.ทรัพย์สมบัติ  ค. สติปัญญา -------- คิดวิเคราะห์ความสำคัญ

"การเรียนวิชาประวัติศาสตร์นั้น มีจุดประสงค์เช่นไร? ----- ก. เพื่อให้รักชาติ  ข. เพื่อให้รักทหาร -------คิดวิเคราะห์จุดประสงค์

"การทดลองนี้ ชี้แนะให้เห็นอะไร? -------- คิดวิเคราะห์เลศนัย

                ฯลฯ

ถ้าครูทุกคนสอนอย่างนี้ ทุกวิชา  วิชาละ ๑ ชม. / วัน  สัปดาห์ละ ๕วัน ตลอดเดือน  ตลอดภาคเรียน  ตลอดสองภาคเรียน จาก ป.๑ - ปริญญาเอก ! แล้ว  ลูกไทยหลานไทยของเราจะเป็นอย่างไร?  ท่านลองคิดขยายความดูเอาเองก็แล้วกันครับ !!

ครูจึงไม่ใช่คนธรรมดาเสียแล้วละครับ

ผมไม่ได้เชียร์คุณครู นะ !  ผมพูดจริง !!