ดูเหมือนเป็นการ “บังคับเรียนรู้” อยู่มิใช่น้อย แต่ผมก็ยังมองว่าดีกว่าปล่อยให้พวกเขาทั้งหลายล่องไหลเรื่อยเปื่อยไปอย่างไร้จุดหมาย

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">อันที่จริงเรื่อง “ทรานสคริปกิจกรรม”  ถูกหยิบขึ้นมาวิพากษ์อย่างกว้างขวางมาระยะหนึ่งแล้วในแวดวงอุดมศึกษา  แต่ก็ไม่ใคร่แน่ใจนักว่า  ท้ายที่สุดมีกี่สถาบันกันแน่ที่สามารถนำระบบนี้มาเป็นกลไกขับเคลื่อนการพัฒนาศักยภาพของนิสิตนักศึกษาได้อย่างสมบูรณ์และมีประสิทธิภาพ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ล่าสุดท่านอาจารย์อัมพร อรุณศรี  ได้นำเสนอเรื่อง Transcript กิจกรรมนักศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  ไว้อย่างน่าสนใจ http://gotoknow.org/blog/student-affair-psu/80858</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทรานสคริปกิจกรรม :  ไม่ลองไม่รู้  ไม่เริ่ม – ไม่มีจุดหมายปลายทาง</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวนี้  ผมเคยได้ยกร่างนำเสนอต่อคณะกรรมการฝ่ายพัฒนานิสิตมหาวิทยาลัยมหาสารคามครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2545  แต่เป็นที่น่าเสียดายว่าไม่ผ่านการพิจารณา  ซึ่งส่วนใหญ่วิตกกังวลว่าเรื่องดังกล่าวจะกลายเป็นกระบวนการ “บังคับ”  ให้นิสิตเข้าร่วมกิจกรรมมากกว่าการรณรงค์ให้เข้าร่วมกิจกรรมด้วยความสมัครใจ !  หรืออาจเพราะช่วงนั้นคณะกรรมการเองก็มองว่ากระบวนคิดของผมยังขาดความชัดเจนในการคิด (clearing  thinking)  ก็เป็นได้ </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">จากนั้นเรื่องดังกล่าวก็ปิดตัวลงอย่างเงียบงัน  พร้อมกับการหมุนเวียนบุคคลในตำแหน่งบริหาร  ผมเองก็ถูกปรับโยกไปตามสายงานนั้นด้วย  กระทั่งปีการศึกษา พ.ศ. 2549  ซึ่งระยะแรกผมได้มีโอกาสได้มาช่วยงานด้านกิจกรรมนิสิต จึงจับมือประสานใจกับคุณวัฒนพงษ์  คงสืบเสาะ (หัวหน้างานกิจกรรมนิสิต)  ปัดฝุ่นเรื่องนี้อีกครั้ง  และสามารถผลักดันให้มีการประกาศใช้ระบบสมุดบันทึกกิจกรรมเพื่อนำไปสู่ระบบทรานสคริปกิจกรรมอย่างเต็มตัวอีกครั้ง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และเมื่อผมมาบริหารกลุ่มงานกิจกรรมนิสิต  ผมจึงไม่รีรอที่จะขับเคลื่อนกระบวนการนี้อย่างจริงจัง  ขับเคลื่อนทั้งที่รู้ว่าบางประเด็นก็ยังไม่ชัดเจนนัก แต่ไม่ทำก็คงไม่รู้ !  แต่ถ้าไม่เริ่มต้น ก็ย่อมไม่มีทางรู้ได้เลยว่า จุดหมายปลายทางเป็นเช่นไร ?  </p><p></p><p>อีกทั้งยังเป็นความโชคดีสำหรับผมเมื่อมีเจ้าหน้าที่ในสังกัดอีก 2  คนที่พร้อมจะนำระบบสารสนเทศมารองรับในเรื่องนี้ ไม่ว่าจะเป็นคุณสุริยะ สอนสุระ  และคุณจันเพ็ญ ศรีดาว  ซึ่งแม้ทั้งสองจะไม่สันทัดกระบวนการเทคนิคทั้งหมด  แต่พร้อมที่จะเป็นส่วนหนึ่งของการขับเคลื่อนในครั้งนี้    </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> </p> ทรานสคริปชีวิต :  การบันทึกประเภทกิจกรรมและสถานภาพนิสิตในวิถีกิจกรรม <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ปีการศึกษา  2549  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม  ประกาศใช้“ระบบสมุดบันทึกกิจกรรม” (Student  Activity  Passbook)  แต่ก็ยังไม่มีนโยบายบังคับให้นิสิตทุกคนต้องเข้าสู่กระบวนการนี้  พร้อมทั้งการสร้างระบบทรานสคริปกิจกรรมหรือ “ใบระเบียนกิจกรรมนิสิต” (Student  Activity  Transcript)  มารองรับไปในตัว  โดยการที่กิจกรรมต่าง ๆ จะได้รับสิทธิ์บันทึกลงในสมุดบันทึกกิจกรรมนั้นจะต้องได้รับความเห็นชอบจากมหาวิทยาลัยและถูกกำหนดด้วย“รหัสกิจกรรม”ต่าง ๆ  ซึ่งนิสิตสามารถตรวจสอบรหัสกิจกรรมเหล่านี้ได้จากฝ่ายพัฒนานิสิต  ทั้งในระดับมหาวิทยาลัย,  คณะและองค์กรนิสิตที่เป็นผู้รับผิดชอบโครงการ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">กรณีการเข้าร่วมกิจกรรมในแต่ละครั้ง  ผู้มีอำนาจเซ็นรับรองการเข้าร่วมกิจกรรมในสมุดบันทึกต้องเป็นเจ้าหน้าที่,  อาจารย์ที่ปรึกษา ,  รองคณบดี  หรือผู้ที่อธิการบดีมอบหมายเพียงคนใดคนหนึ่งเท่านั้น</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ลักษณะดังกล่าวถูกกำหนดขึ้นเพื่อป้องกันมิให้นิสิตได้เซ็นรับรองการเข้าร่วมกิจกรรมให้กันและกันอย่างพลการ !  เป็นการป้องกันเพื่อมิให้ระบบสุมดบันทึกกิจกรรมกลายเป็นแต่เพียงสมุดธรรมดา ๆ เล่มหนึ่งที่นิสิตนำไปใช้เป็นเครื่องมือสถาปนาคุณงามความดีให้ตนเองโดยปราศจากความเป็นจริง  รวมถึงการปราศจากซึ่งคุณค่าและความหมายดังปณิธานที่ตั้งไว้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>          <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">อย่างไรก็ดี,  ในสมุดบันทึกกิจกรรมและทรานสคริปกิจกรรมจะประกอบด้วยการบันทึกลักษณะอันสำคัญของแนวคิดเหล่านี้  นั่นคือ  ประเภทของกิจกรรมและสถานภาพของนิสิตที่เข้าร่วมกิจกรรมอย่างชัดเจน  คือ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p> 1.   ประเภทกิจกรรมนิสิต</p><p>  1.1              กิจกรรมระดับมหาวิทยาลัย/คณะ</p><p>   1.2              กิจกรรมระดับองค์กรนิสิต  (องค์การนิสิต สภานิสิต ชมรม กลุ่มนิสิตและสโมสรนิสิตคณะ)  โดยครอบคลุมกิจกรรม 4  ด้าน ได้แก่</p><p>            1.2.1                   ด้านศิลปวัฒนธรรม</p><p>            1.2.2                   ด้านบำเพ็ญประโยชน์</p><p>            1.2.3                   ด้านนิสิตสัมพันธ์และวิชาการ</p><p>            1.2.4                   ด้านกีฬา </p><p>     1.3              กิจกรรมระดับสังคม/สาธารณะ</p><p></p><p> 2.   สถานภาพการเข้าร่วมกิจกรรมนิสิต</p><p>     2.1              ผู้นำองค์กรนิสิต      </p><p>     2.2              ผู้ดำเนินโครงการ หรือผู้รับผิดชอบกิจกรรม</p><p>     2.3              ผู้แทนมหาวิทยาลัย</p><p>     2.4              ผู้สร้างชื่อเสียง</p><p>     2.5              ผู้เข้าร่วม   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทรานสคริปชีวิต  :  อีกทางเลือกการบ่มเพาะศักยภาพนิสิตผ่านกิจกรรมเสริมหลักสูตร</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ถึงแม้ว่ามหาวิทยาลัยมหาสารคามจะยังไม่กำหนดนโยบายให้นิสิตต้องมีสมุดบันทึกกันทุกคนกิจกรรมและผู้ที่จะสำเร็จการศึกษาได้ต้องเข้าร่วมกิจกรรมให้ครบตามเกณฑ์ที่กำหนด  กระนั้นก็ยังมีแนวปฏิบัติที่ระบุชัดเจนว่า  นิสิตที่จะได้รับทรานสคริปกิจกรรม (ใบระเบียนกิจกรรมนิสิต :Student  Activity  Transcript)  ต้องเข้าร่วมกิจกรรมครบตามเกณฑ์  ดังนี้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  1.   การเข้าร่วมกิจกรรมนิสิตระดับปริญญาตรี หลักสูตร 4 ปีขึ้นไป</p><p>      1.1              เข้าร่วมกิจกรรมที่มหาวิทยาลัย/คณะและองค์กรภายนอก ไม่น้อยกว่า 4  กิจกรรม </p><p>         1.2              เข้าร่วมกิจกรรมระดับองค์กรนิสิต  ไม่น้อยกว่า  4  กิจกรรม</p><p></p><p>  2.   การเข้าร่วมกิจกรรมนิสิตระดับปริญญาตรีหลักสูตรน้อยกว่า 4  ปี</p><p>       2.1              เข้าร่วมกิจกรรมที่มหาวิทยาลัย/คณะและองค์กรภายนอก ไม่น้อยกว่า 3  กิจกรรม </p><p>          2.2              เข้าร่วมกิจกรรมระดับองค์กรนิสิต  ไม่น้อยกว่า  2  กิจกรรม</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">กรณีนิสิตที่เข้าร่วมกิจกรรมไม่ครบตามเกณฑ์  จะไม่ได้รับทรานสคริปหรือใบระเบียนกิจกรรมนิสิต  แต่จะได้รับเพียงสมุดบันทึกกิจกรรมนิสิตติดตัวออกไปสู่โลกกว้างภายนอกเท่านั้น  กระนั้นฝ่ายพัฒนานิสิต  ก็ยังเฝ้าหวังว่าในอนาคตอันใกล้นี้จะสามารถประกาศใช้ระบบ “กิจกรรมเสริมหลักสูตร”  ได้อย่างเต็มรูปแบบ  โดยการกำหนดให้นิสิตทุกคนต้องเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ครบตามเกณฑ์การเรียนรู้  และหากไม่เข้าเรียนรู้ครบตามหลักสูตรก็จะไม่ได้รับอนุมัติให้จบการศึกษา  (เท่าที่รู้ - มีบางสถานบันได้กำหนดแนวปฏิบัติเช่นนี้บ้างแล้ว) </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p></p><p>กระบวนคิดข้างต้นอาจดูเหมือนการ “บังคับเรียนรู้”  อยู่มิใช่น้อย  แต่ผมก็ยังมองว่าดีกว่าปล่อยให้พวกเขาทั้งหลายล่องไหลเรื่อยเปื่อยไปอย่างไร้จุดหมาย  ขาดทักษะชีวิตในการดำรงชีวิตและทำงานร่วมกับคนอื่น  ขาดเจตคติที่ดีต่อสังคมและเพื่อนมนุษย์   ดังนั้นการเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ เหล่านี้บ้าง  จึงย่อมมีผลต่อการกล่อมเกลาและบ่มเพาะทักษะชีวิตอันประกอบด้วย “โลกทัศน์”  และ “ชีวทัศน์”  ของนิสิตไม่น้อยไปกว่าการเรียนรู้ตามหลักสูตรภาคบังคับ </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">อย่างน้อย ณ วันนี้กระบวนการที่ทีมงานกำลังขับเคลื่อนอยู่นี้จะช่วยให้นิสิตเกิดกระบวนการเรียนรู้ชีวิตได้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น  เกิดความคิดเชิงบวก (positive  thinking)  มีพลังทางความคิด (powerof  thinking)  มีวิถีการคิดที่สร้างสรรค์ (creativethinking)  รวมถึงการพุ่งเป้าประสงค์ไปสู่การสร้างนิสิตให้เป็นผู้มีภาพลักษณ์และบุคลิกภาพที่ดี  (good  personality)  เป็นที่พึงประสงค์ของสังคมและดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขในสังคมแห่งความเป็นจริง !</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>ตราบจนบัดนี้,  ผมและทีมงานก็ยังเชื่อและศรัทธาอยู่เสมอมาว่ากิจกรรมนิสิต คือ กระบวนการเสริมหลักสูตรของการพัฒนาศักยภาพนิสิต และทรานสคริปกิจกรรมนิสิต  คือ “ทรานสคริปชีวิต”  ของนิสิต  มมส !    </p><p>            </p>