หลัง 8 ขวบเมื่อจังกึมเตรียมตัวจะเป็นนางในฝึกหัด เธอไม่ได้รับการยอมรับจากเพื่อนๆ แต่ด้วยความเพียรที่มีมากกว่าคนอื่นๆ ทำงานยามที่คนอื่นนอน ทำงานมากขึ้นยามที่คนอื่นพัก ท่องหนังสือแม้ว่ามือทำงาน เธอก็สามารถสอบผ่านเป็นนางในฝึกหัด และได้รับการยอมรับของเพื่อนๆ การได้รับการยอมรับเมื่อ 8 ขวบเป็นอีกปัจจัยที่สำคัญมาก ที่ทำให้เธอมีความมั่นใจและกล้าหาญอย่างยิ่งในเวลาต่อมา

    ขณะที่ก่อน 8 ขวบเป็นเวลาที่สามารถปลูกฝังจริยธรรมเด็กได้ด้วยการลงโทษเมื่อกระทำผิด หลัง 8 ขวบจะเป็นเวลาที่สามารถปลูกฝังจริยธรรมได้ด้วยการให้รางวัล เช่น การได้รับรอยยิ้มชื่นชมจาก  ฮันซังกุงซึ่งเป็นอาจารย์ของเธอ หากสำเร็จแล้วไม่ได้รับคำชื่นชมก็หมดความหมาย หากสำเร็จแล้วได้รับคำชมจึงทำให้เธอรับรู้ว่า การทำความดีแปลว่าอะไร โดยที่เธออาจจะยังไม่ต้องทราบว่าจริยธรรม คืออะไร

     วัยรุ่นของจังกึมจึงไม่มีปัญหาอะไรมากนัก  เพราะได้ติดอาวุธที่เรียกว่า"จริยธรรม" จากพ่อแม่ พ่อแม่บุญธรรม และฮันซังกุงพร้อมแล้ว   เด็กไทยเราพร้อมหรือยัง?

  (ขอบอกที่มาของบันทึกนี้อีกครั้งนะคะ....ตัดทอนมาจากหนังสือสารคดีปีที่ 22 ฉบับที่ 258  โดยนพ.ประเสริฐ  ผลิตผลการพิมพ์  เล่าสู่กันฟังเพื่อให้นำไปปรับใช้ร่วมกันค่ะ)