Losing Face เป็นอุปสรรคที่สำคัญต่อ การประเมินแบบบวก

การเสียหน้า ดูเหมือนจะเป็นอะไรที่ค่อนข้างเป็น "เอกลักษณ์" ของชาวฝั่งตะวันออก หรือพวกเอเชียเรา พอๆกับการ ได้หน้า นั้นทีเดียว จะเห็นว่าสินค้า brand-name ต่างๆนั้น ต่างพากันมาเจาะตลาดเอเชียกันยกใหญ่ เพราะ vanity ของเรานั้นผูกติดกับของพวกนี้อยู่เยอะมาก

หน้า เป็นนามธรรม ไม่ใช่รูปธรรม (คือไม่ใช่ใบหน้า และการเสียหน้าไม่ได้แปลว่าไม่มีหน้าเหลือ ได้หน้าเก๊าะไม่ได้แปลว่ามีหน้าเพิ่มขึ้นมาแต่อย่างใด) เป็นอะไรที่บ่งชี้ถึง ศักดิ์ศรี ฐานะทางสังคม การรู้ฐานะที่เหมาะสมของตนเองในสังคม (ที่มักจะแฝง "วรรณะ" หรือ มี "ลำดับชั้น") การเสียหน้าจึงเป็นเรื่องใหญ่ บางครั้งใหญ่พอที่จะต้องเสียสละด้านอื่นๆมาเพื่อจะได้หน้า หรือรักษาหน้า เช่น ต้องไปกู้หนี้ยืมสินมาจัดงาน ไม่ว่าจะเป็นงานอะไร (ที่คิดว่า "หน้า" ผูกติดอยู่กับงานนั้น) จะเป็นงานแต่งงานลูกสาว งานบวชลูกชาย แม้แต่งานศพของบิดา งานโกนจุกหลานชาย ฯลฯ ยังไงๆขอ รักษาหน้าเอาไว้ก่อน เรื่องอื่นๆ ไปว่ากันทีหลัง

 จะเห็นว่า psychology ตรงนี้ไม่ง่ายทีเดียว การรักษาหน้าเป็นเรื่องใหญ่ การกู้หนี้ยืมสิน บางคนก็ถือเป็นการเสียหน้า แต่บางที ก็ไปลงเอยที่ยอมกู้หนี้ยืมสินมาใช้จ่ายเพื่อรักษาหน้า!!!

ดูๆแล้ว "หน้า" ที่พูดถึงนี้จะสูญเสีย ตกหล่นง่ายกว่าหน้าจริงๆเยอะ และคงอยู่ในสังคมเรามานาน เรามีภาษิตคำพังเพยอย่างเช่น "ตำน้ำพริกละลายแม่น้ำ" ก็เป็นการใช้จ่าย ทุ่มเทพลังงานลงไปในสิ่งไร้สาระ หรือไม่บังเกิดผลอะไรก็ยังตั้งหน้าตั้งตาทำไปทั้งๆที่รู้ "ขายผ้าเอาหน้ารอด" คนนี้ก็เหมือนกัน ผ้าผวยอะไรเหลือติดตัวก็ยังไม่สำคัญเท่าหน้า ยอมขายไปเพื่อเอา หน้ารอด ไว้ก่อน หรืออีกสักอย่าง "ผักชีโรยหน้า" ดี ไม่ดี ไม่รู้ เอาผักชีมาตกแต่งให้ดูสวยไว้ก่อน

ที่เล่ามานี้ทำให้รู้สึกว่าบางทีในความรู้สึกของเรา มีของอะไรก็ไม่รู้ แต่มันมีค่ามากกว่าคุณค่าจริงๆ และเราก็ไปหมกมุ่นที่จะรักษาค่าเทียมๆอะไรก็ไม่รู้นี่แหละ อย่างเอาเป็นเอาตาย

จริงๆผมเขียนบทความนี้เพื่อจะบอกว่าการสูญเสียหน้า หรือการกลัวเสียหน้า นี่แหละที่เป็นอุปสรรคของการเกิดการประเมินอย่างเพิ่มพลัง เพราะเราจะหวาดกลัวผลที่ได้ออกมาไม่ได้มากเกินไป แทนที่จะคิดว่าเป็นโอกาสทีเราจะเข้าใจตนเองมากขึ้น กลายเป็นวาระใหญ่ที่เราจะเสียหน้าแทน บางครั้งความกลัวนี้มากพอที่จะทำให้ถึงกับยอมโกงการสอบ ยอมลอกข้อสอบ ซื้อข้อสอบ สารพัด เพื่อที่จะได้ผลการประเมินดีๆ