<p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">จากที่ผมเขียนใน สวรรค์บนดอย วิจัยเพื่อท้องถิ่น เป็นการเกริ่น ชมบรรยากาศก่อนที่จะเกิดเวทีเสวนา ชุมชนคนวิจัยที่แม่ฮ่องสอน ที่เราจัดกันที่บ้านพี่น้องลาหู่แดง ผาเจริญ อ.ปางมะผ้า แม่ฮ่องสอน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>บ่อยครั้งที่หลายๆคนแซวผมว่า ผมแวะรายทางมากเกินไป กว่าที่จะถึงเนื้อหา …ก็จริงครับ ผมให้ความสำคัญกับบริบทข้างทางก่อนที่จะถึงเนื้อหาจริงๆ ผมว่าสำคัญครับ การซึมซับเอาบริบทต่างๆก่อนที่จะกล่าวถึงเนื้อหา ผมคิดว่าสำคัญ ยิ่งการทำงานที่ต้องใช้อารมณ์ ความรู้สึก พลังใจมากๆ ผมก็เป็นเช่นนี้ ดังนั้นงานของผมจึงออกมาในรูปแบบอธิบายเสียจนหลายท่านบอกอืดอาดเสียเวลา…ก็ตามแต่จริตของแต่ละท่านเถอะครับ  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เนื้อหาในเวทีชุมชนคนวิจัยแม่ฮ่องสอน ช่วงเช้าเป็นการนำเสนอผมงานวิจัยลาหู่แดง เจ้าของสถานที่ ว่าก้าวหน้าไปแค่ไหน และเกิดอะไรขึ้นบ้างในระหว่างการทำงาน มีบทเรียนที่สำคัญอย่างไร และเกิดกระบวนการเรียนรู้อย่างไร โดยหนุ่มน้อยนักวิจัยชาวบ้านลาหู่ น้องแสนสะอาด</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">น้องแสนสะอาดหนุ่มน้อยลาหู่ กับพ่อเฒ่าแอโจ ปราชญ์ลาหู่ บ.ผาเจริญ อ.ปางมะผ้า แม่ฮ่องสอน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ที่บ้านผาเจริญ ด้วยบริบทของชุมชนเกี่ยวข้องกับการผลิตไม้ผลเมืองหนาวที่หลากหลายกว่า ๒๐ ชนิด ปัญหาที่เกิดขึ้น คือ การจัดการผลผลิตหลังจากผลผลิตผลิดอกออกผลเต็มที่ ที่ท่านๆเห็นผลไม้เมืองหนาวราคาแพงในห้างใหญ่ๆในกรุง แต่ที่บนดอยที่ผู้ผลิตตรงนี้ ราคาถูกและปล่อยให้เน่าทิ้งอย่างน่าเสียดาย จึงเป็นที่มาของ โจทย์วิจัยที่ชาวบ้านลาหู่ช่วยกันขบคิดขึ้นเพื่อแสวงหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น โดยใช้ กระบวนการจากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นเป็นทางเลือกในการพัฒนา</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เกิดโครงการวิจัย การพัฒนาศักยภาพในการจัดการจัดการไม้ผลเมืองหนาวปลอดสารเคมี ขึ้น โดยชูประเด็น เศรษฐกิจพอเพียง ควบคู่กันไปด้วย น่าสนใจยิ่งนัก</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>งานชิ้นนี้กำลังดำเนินการในช่วงที่หนึ่งครับ กระบวนการส่วนใหญ่จึงเป็นการเก็บข้อมูล เรียนรู้ตนเองก่อน ใช้เวลากับช่วงนี้นานถึง ๖ เดือน ทั้งเก็บข้อมูลบริบทชุมชน ประวัติศาสตร์ ชุมชน เก็บข้อมูลการปลูก การผลิต ที่ลงลึกในรายละเอียดแทบบอกได้ว่านักวิจัย ลงไปนับต้นไม้เมืองหนาวมทุกต้นที่อยู่บนดอย จำแนกชนิด รวมถึงคำนวณผลผลิต ที่ขายได้ ที่เหลือจากขายนำมาแปรรูปและ เน่าเสีย เป็นข้อมูลเชิงปริมาณที่นักวิจัยชาวบ้านนำมาเสนออย่างน่าสนใจ…เป็นจุดเริ่มต้นที่ให้ชาวบ้านรู้ตนเองเป็นเบื้องต้น  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">งานวิจัยชิ้นนี้ผมมองเห็นรูปแบบก็เป็นรูปแบบที่ก้าวไปตาม Step ของงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นหาก แต่งานชิ้นนี้ทำโดยนักวิจัยชาวลาหู่ โดยมีพี่เลี้ยงอยู่ห่างๆ ช่วยในการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่ต่อเนื่อง เกิดรูปแบบการทำงานที่ต่อเนื่อง ชัดเจน และเริ่มเห็นแนวทางการแก้ไขปัญหาขึ้นอย่างเป็นระบบ…ผมว่าคนเมืองต้องไปดูเป็นแบบอย่างแล้วครับ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ด้วยกระบวนการแบ่งออกเป็น ๓ ขั้นตอนหลัก(ตลอดโครงการวิจัย) ดังนี้ครับ (ผมดูจากวัตถุประสงค์งานวิจัย)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><ul>

  • ช่วงของการเรียนรู้ตนเอง Inside out ---à วิเคราะห์ตนเอง ---à รู้ตนเอง
  • ช่วงเรียนรู้ปัจจัยข้างนอก Outside In -----à SWOT ---à รู้เขา ย้อนมาดูเรา
  • ช่วงของการปฏิบัติการพัฒนา Action Development ---à วิเคราะห์ สังเคราะห์ ทดลอง และลุย!!!
  • </ul><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ถึงแม้จะออกมาในแนว ธุรกิจชุมชน แต่ทีมวิจัยบอกว่า ไม่ได้เป็นการแสวงหากำไรทางธุรกิจ แต่เป็นการจัดการผลผลิตชุมชนเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด และดำเนินตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่เน้น ทางสายกลาง พออยู่พอกิน จัดการผลิต เหลือกินก็ขายไป</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">สิ่งที่เกิดขึ้นควบคู่กับการพัฒนาด้วยกระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่บ้านผาเจริญ คือ การเกิดกลุ่มต่างๆขึ้น ทั้งกลุ่มผลิต กลุ่มแปรรูป และกลุ่มที่ทำงานด้านตลาด รวมถึงกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิต ที่มีการจัดการอย่างเป็นระบบ…</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">สิ่งที่อยากนำเสนอตรงนี้คือ การพยายามนำเสนอตัวตนคนชาติพันธุ์ ผ่านงานวิชาการ ที่หลายคนบอกว่ามันยากนัก  …จริงๆงานวิจัย ก็เป็นเพียงแค่คำๆหนึ่ง เขียนมาดูขลังชอบกล พูดกันง่ายๆทำกันง่ายๆ คือ ตั้งคำถามทำไม อย่างไร และจะทำให้ดีขึ้นอย่างไร และหาคำตอบอย่างเป็นระบบ ร่วมกันคิด ร่วมกันทำ พร้อมทั้งปฏิบัติการในที่สุด …ชาวบ้านทำกันอยู่แล้วเป็นวิถี ครับ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ต้องติดตามเรียนรู้กับพื้นที่อย่างต่อเนื่อง…และนำองค์ความรู้ กระบวนการที่น่าสนใจ ถอดออกมาเผยแพร่เป็นระยะๆไป เพื่อการแลกเปลี่ยนเรียนรู้  และนำไปประยุกต์ทำงานในพื้นที่อื่นๆได้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>