ผมได้มีโอกาสคุยกับคุณเจริญวิทย์ เสน่หา จากสำนักแผนและนโยบาย กระทรวงเกษตรฯ เมื่อคืนวันที่ ๑๔ ธันวาคม ๒๕๔๙ ณ ศูนย์เรียนรู้ครูบาสุทธินันท์ ปรัชญพฤทธิ์ เกี่ยวกับอุปสรรคการทำงานตามแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงในกระทรวงเกษตรฯ ได้ข้อสรุปมาดังนี้

  • เรื่องเศรษฐกิจพอเพียง ข้าราชการไม่เข้าใจ ก็เลยกลายเป็นมหกรรมเศรษฐกิจพอเพียง ข้าราชการเขาจะรู้แต่เรื่องทฤษฎี คนฟังก็เฝือ ไปหมด ขึ้นเวทีไหน ๆ ก็พูด 1.. 2.. 3.. เรื่องทฤษฎี ภูมิคุ้มกันอะไรต่างๆ ในหลวงได้นำทรงนำเกษตรทฤษฎีใหม่เข้าไปในระบบ แต่คนในกระทรวงเกษตร ยังไม่รู้ว่า เกษตรทฤษฎีใหม่ ไม่ใช่เรื่องของระบบ เป็นเรื่องของการเกษตรแนวใหม่ ปรับวิธีคิดใหม่ นี่คือปัญหาของกระทรวงเกษตร
  • เมื่อไม่เข้าใจ ก็เลยมาคุยกันว่า ควรมาทำงานแบบนโยบายกึ่งตามแนวเกษตรทฤษฎีใหม่ ไม่ใช่ทฤษฎีใหม่ แต่ตามแนวเกษตรทฤษฎีใหม่ ส่วนทฤษฎีใหม่ ทฤษฎีเก่า คนละเรื่อง ก็ต้องทำความเข้าใจกับข้าราชการใหม่ ทฤษฎีใหม่ ก็ไปทาง ทุกคนก็บอกว่า ให้ไปคุยกับอาจารย์เจริญวิทย์
  • คุณเจริญวิทย์กล่าวว่า ตนมานั่งทบทวน พบว่า ไม่ต้องบอกหรอกว่า วนเกษตร หรืออะไร ไม่ต้องอธิบายให้มาก มันขึ้นอยู่กับแต่ละภูมินิเวศน์ แต่ละที่ไม่เหมือนกัน ไม่ต้องมานั่งเถียงกันเรื่อง เกษตรอินทรีย์ เกษตรทฤษฎีใหม่ เกษตรประณีต 1 ไร่ ไม่ต้องพูดถึง บอกมาให้ชัดเจนว่า ระบบเกษตร ประกอบด้วย 1. พึ่งตนเอง 2. พึ่งพากันเอง โดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ลดการพึ่งพาทั้งหลาย เกษตรสามารถรวมตัวกันได้จากขั้น 1 ขั้น 2 ขั้น 3
  • เวลามองก็ไม่ใช่มองเรื่องระบบการผลิตอย่างเดียว มองเรื่องของสังคม มองเรื่องอะไรที่เป็น Holistic
  • สาเหตุใหญ่ก็คือ เรามาคุยกันถึงเรื่องการกระทำที่ผ่านมา ว่า พูดกันเรื่องเดิม แต่ไม่ทำให้เป็นรูปธรรม
  • การกระทำที่ผ่านมา ชาวบ้านเข้าใจและรับทราบ แต่ข้าราชการ ไม่พยายามเข้าใจ พอพูดถึงเรื่องเศรษฐกิจพอเพียง เกษตรทฤษฎีใหม่ เขาก็ยกเรื่องของทฤษฎีฝรั่งว่าไว้อย่างนั้น อย่างนี้ ซึ่งไม่เคยคิดหรือทบทวนเลยว่า พระองค์ท่านคิดว่าอย่างไร
  • และเศรษฐกิจพอเพียงนี่แหละเริ่มด้วยปรัชญาที่เป็นธรรมะเข้ามาสอดแทรก ซึ่งไม่มีในธรรมเนียมของฝรั่ง และมาพูดถึงปัญหาความเสี่ยง วิธีคิดของฝรั่งไม่มีจิตวิญญาณของเศรษฐกิจพอเพียงเลย
  • ดังนั้น พวกอาจารย์ หรือคนที่เก่ง ๆ ทั้งหลาย พยายามจะเอาทฤษฎีของตนเองมาอธิบายทฤษฎีในหลวง คุณเจริญวิทย์จึงบอกว่า มันไม่มีหรอก ถ้ามีก็เป็นทฤษฎีเก่าไปนานแล้ว พวกนี้เขาไม่เข้าใจ ทำให้สถานการณ์บ้านเมืองทุกวันนี้ สาหัส ต้องมาเสียเวลากับเรื่องแบบนี้ ต้องให้คนที่เขาคิดว่าเขาอยากจะทำ ให้เขาอธิบายว่า เขาจะแก้อย่างไร 1..2..3..4..
  • เวทีการพูดแบบทฤษฎี มันไม่น่าเป็นไปได้แล้ว ในยุคปัจจุบัน ต้องทำเลย
  • แต่ระบบราชการ ถ้าไม่ขึ้นเรื่องทฤษฎี เหมือนจะคุยกันไม่รู้เรื่อง มีการมอบหมายให้หัวหน้าผู้ตรวจ หัวหน้าผู้ตรวจก็บอกให้มาคุยกับคุณเจริญวิทย์ จะต้องปรับวิธีคิด และมีการตั้งคณะทำงาน เรื่องเศรษฐกิจพอเพียง
  • กลุ่มเรื่องของ อ.ระพี จะปรับเรื่อง พรบ.ภาษี ปุ๋ย ยา และเอามาให้องค์กรอิสระ ที่คงทำด้วยไม่ได้ วิธีคิดแบบเดิม เอาคนเดิม ทำไปก็อาจสูญเปล่า ไม่คุ้มค่า
  • ผมฟังแบบเกือบหมดหวัง ว่าขนาดคนในระดับนั้นยังทำอะไรไม่ได้ แล้วเสียงนกเสียงกาอย่างผมจะทำอะไรได้ ละครับ

 

ขอโทษครับ ที่เอาเรื่องเศร้ามาเล่าแต่เช้า

อยากฟังความเห็นข้าราขการกระทรวงเกษตร และ เสียงนกเสียงกาทั้งหลาย มีความเห็นว่าอย่างไรครับ