หนึ่งชั่วโมงนั่งฟังนายแพทย์วชิระ เพ็งจันทร์ อธิบดีกรมอนามัย  และนายกสมาคม THLA (Thai Health Literacy Association) บรรยายเรื่อง การขับเคลื่อน "Health Literacy Society"

เท่าที่ผ่านการตีความ   เข้าใจว่าแบบนี้ และเขียนออกมาตามความรอบรู้ไม่กว้างนัก  เชิญติดตามนะคะ

^_,^

Why HL

วงการสาธารณสุขไทยขับเคลื่อน 1 ใน 10 ประเด็น คือ HL (Health Literacy)  เพื่อสร้างสังคมไทยเป็นสังคมแห่งการรอบรู้

Keyword คือ การตัดสินใจบนฐานข้อมูล  ความรู้  ที่เหมาะสมกับตนเอง  ครอบครัว  จัดการได้ด้วยตัวเอง (Self management)

เพื่อผลลัพธ์ดีขึ้น  หน้าที่เราไม่ใช่สอน  เปลี่ยนบทบาทเป็นจัดสภาพแวดล้อม  สร้างบรรยากาศการเรียนรู้

สสม. (การสาธารณสุขมูลฐาน) ชาวบ้านเป็นหลักในการดูแลตนเอง  เชื่อในความรู้  ความสามารถของชาวบ้าน

ทำอย่างไร  ความสามารถ  ความรู้ของชาวบ้านจะเพิ่มพูน  กลไก คือ สถานีอนามัย  

ไทย  เพิ่มองค์ประกอบของ  สสม. อีก 2 องค์ประกอบ คือ dental  และ  mental health  ทำเรื่องลึกให้กว้างขึ้น  ทันตสุขภาพรุ่งเรืองกว่า

^_,^

 WHO ประกาศ  สุขภาพดีถ้วนหน้าปี 2543

ไทย สอนผ่าน ผสส. (ผู้สื่อขาวสาธารณสุข) ทำ 3 บทบาท   แจ้งข่าวร้าย  กระจายข่าวดี  ชี้บริการ

พัฒนาเพิ่มเป็น อสม. (อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน) ปัจจุบัน  ล้านกว่าคน  มีอำนาจพลังความรู้

สื่อสารให้เก่ง  สร้างความรอบรู้  เป็นนักสื่อสารสุขภาพชุมชน  จัดการสิ่งต่าง ๆ ได้ด้วยตนเอง

สอดคล้องกับ Ottawa charter ปี 2529  ให้ความหมายการสร้างเสริมสุขภาพ เป็นกระบวนการเพิ่มสมรรถนะให้ประชาชนมีความสามารถในการควบคุมและพัฒนาสุขภาพตนเอง (บรรลุสุขภาพสมบูรณ์ด้านกาย จิต สังคม)

^_,^

ต่อมามี Bangkok charter  สรุปได้ PIRAB

B คือ Building capacity  ซึ่งมี Literacy  เกี่ยวข้อง

ไทยเป็นจ่าเฉย  ไม่ทำ

จีน ทำ baseline  66  ข้อ  key message

10 ปีต่อมา 2559  ไทยทำ  5  ประเด็น  รวม 3 อ 2 ส  สำรวจประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไป  สองหมื่นกว่าคน  

ความรอบรู้ 3 อ 2 ส ของ อสม. ระดับดีมาก  1.6%

(น่าตกใจ) ความรู้มากกว่าเจ้าหน้าที่สาธารณสุข  อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

^_,^

Conceptual model of HL ของไทย เติมอีก 1 ระบบ  การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพ

วงจรการสร้างความรอบรู้  หมุนเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง รูป V  วีขาแรกข้อ 1-4  เมื่อตัดสินใจได้  จะเป็นขาวีด้านขวา  ขาขึ้นสู่การเปลี่ยนพฤติกรรมใหม่

1. เข้าถึง

2. เข้าใจ

3. ประเมิน  (โต้ตอบ  ซักถาม  แลกเปลี่ยน)  ให้ประชาชนถาม

4. ตัดสินใจ

5. ปรับใช้  เปลี่ยนพฤติกรรม

6. บอกต่อ

จะทำได้ครบต้องมีทั้งความรู้  สมรรถนะ  และแรงจูงใจ

^_,^

HL  มี  3  core literacy  บนพื้นฐาน Basic literacy  อ่านออก  เขียนได้  คิดเลขเป็น  ซึ่งจะเป็นพื้นฐานไปสู่เรื่องอื่น ๆ

ไทยอ่อน 3 เรื่อง  Health litetacy, digital literacy, financial literacy

พัฒนาไปด้วยกัน HFL (Health financial literacy)  ใช้กลไกการเงินปรับพฤติกรรมส่วนบุคคล เช่น สร้างแรงจูงใจปรับการกิน  อาหาร  ออกกำลังกาย  เพื่อลดค่าใช้จ่าย  ลดยาเพิ่มสะสมแต้ม   เอาแต้มเปลี่ยนเป็นการลดรายจ่ายบางอย่าง เป็นต้น

Digital literacy เช่น ทำ Infographic สวย ๆ  กระตุ้น create Demand  ให้อยากเปลี่ยนแปลงตัวเอง  กระบวนการขับเคลื่อนเปลี่ยนแปลงบุคคล  ทำได้ตั้งแต่ก่อนเกิด  แรกเกิด  ตลอดเส้นทางชีวิต  

โดยคำนึงด้วย  ด้านสุขภาพเป็น Social marketing (ตัวเงินไม่ใช่ผลกำไรสูงสุด ; ผู้เขียน)

^_,^

What HL

เปลี่ยนวิธีการ  ให้คนไข้สอนเรา  Teach me back  มาครั้งที่แล้ว  ได้อะไรบ้าง  สอนหมอหน่อย

Ask me, please   ถามหมอสิ  โต้ตอบ  ซักถาม  แลกเปลี่ยน

ที่เริ่มขับเคลื่อน  HL  คือ สถานีอนามัยเฉลิมพระเกียรติ  จุดเชื่อมต่อภาครัฐและประชาชน

ทำอย่างไร  ให้ประชาชนอยากรอบรู้  คนไทย 5% อ่านไม่ออก  ...  ทำเป็น Symbol

พัฒนา  สร้างสภาพแวดล้อม

มี internet  เข้าถึงง่าย

^_,^

คิดต่อ ... เรา บุคลากรสายสุขภาพ  นอกจากวันนี้ได้แนวคิด HL แล้ว 

เรา มีความเชื่อมั่นในศักยภาพการเรียนรู้ของมนุษย์  ... มากพอไหม

เริ่มที่ตัวเรา  ขจัดเงื่อนไขที่ขัดขวางการเรียนรู้ของตัวเองก่อน ... ได้ไหม

ได้แน่นอน

ต่อไป  ง่ายแล้ว  แสวงหาวิธีการเรียนรู้   จัดบรรยากาศเอื้อให้เข้าถึง  มีโอกาสทำความเข้าใจ ส่งเสริมการเรียนรู้ให้ผู้คนที่เราเกี่ยวข้องในสายอาชีพ  ได้ซักถาม  โต้ตอบ  แลกเปลี่ยน

นำไปสู่การตัดสินใจด้วยตัวเอง

ส่งเสริมบรรยากาศ  แสวงหาความร่วมมือ สร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมกายภาพ สังคม  ขั้นนี้ คงต้องร่วมกันทำอีกหลายอย่าง  หลายองค์กร  กว่าปัจเจกจะเปลี่ยนพฤติกรรมได้  และได้อย่างยั่งยืน  พฤติกรรมถาวรบังเกิด  

มีการเรียนรู้ต่อ  รู้วิธีขยายบอกต่อ

จนกลายเป็นพฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ของผู้คนในสังคมส่วนใหญ่ ... เปลี่ยนเป็นบรรทัดฐานทางสังคมอันใหม่

จะกลัวตกงานกันไหมละคะ

คุณหมอด้านการรักษาทั้งหลาย

ยอมค่ะ ... ถ้าคนไทยมีความรอบรู้  พึ่งตนเองได้  สุขภาวะดีได้ด้วยตนเอง

^_,^