Can we trust social media?

ครั้งหนึ่งเมื่อไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ดิฉันได้ไปนำเสนอ paper ในงานประชุมวิชาการแห่งหนึ่งค่ะ มีนักวิชาการท่านหนึ่งถามดิฉันขึ้นว่า งานวิจัยที่เกิดจากการสังเคราะห์เนื้อหาใน GotoKnow น่าเชื่อถือได้แค่ไหน?

คุณเชื่อถือข้อมูลที่ได้ในการทำ survey มากแค่ไหนค่ะ?

คุณเชื่อถือข้อมูลที่ forward มาต่อๆ กันใน social media ไหมค่ะ?

คุณเชื่อถือข้อมูลที่เขียนโดยใครสักคนใน social media มากแค่ไหน?

คุณเชื่อถือข้อมูลในเว็บไซต์ของใครสักคนมากแค่ไหนค่ะ?

คุณเชื่อถือข้อมูลในเว็บบอร์ดที่ไม่แสดงข้อมูลตัวตนของคนเขียนมากแค่ไหน?

ปิดท้ายด้วยคำถามที่ว่า ทำไมถึงเชื่อค่ะ??????

ฉันใดก็ฉันนั้น

ถ้าคุณไม่อคติกับ GotoKnow หรือถ้าคุณแค่ Google เข้ามาแล้วบังเอิญมาเจอข้อมูลใน GotoKnow คุณจะเชื่อข้อมูล ณ ที่แห่งนี้ มากแค่ไหน?

สำหรับตัวดิฉันเองแล้ว การจะเชื่อข้อมูลจากใครสักคนที่ได้มาจากอินเทอร์เน็ต หรือถ้าอยากจะทำให้ตนเองนั้นเป็นที่น่าเชื่อถือในโลกอินเทอร์เน็ตมีหลายปัจจัยค่ะ และงานวิจัยเรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูลในโลกออนไลน์ก็มีอยู่มากมายนะคะ อาทิ Perceptions of Trustworthiness Online:The Role of Visual and Textual Information

ชื่อเสียงเรียงนามพร้อมประวัติ

GotoKnow เน้นการเปิดเผยตัวตนและประวัติย่อๆ มาตั้งแต่แรกเริ่มจนกลายเป็นเหมือนธรรมเนียมปฏิบัติในการเข้าสู่ชุมชนแห่งนี้ค่ะ แต่เราก็ยังเห็นเว็บบอร์ดหลายๆ ที่กลับไม่พยายามให้สมาชิกระบุตัวตน

ดิฉันกลับมองว่า ความรู้นั้นคู่กับตัวคนเขียนค่ะ ผู้เขียนก็ต้องกล้าแสดงความรับผิดชอบต่อเนื้อหาที่ตนเผยแพร่ออกมา ส่วนผู้อ่านก็ควรรู้จักที่จะเลือกเนื้อหาที่น่าเชื่อถือมาใช้ต่อ

แน่นอนค่ะ เนื้อหาใน GotoKnow มีทั้งข้อเท็จจริงและแนวคิดความคิดเห็นของสมาชิกที่ถ่ายทอดออกมา แต่สำหรับดิฉันแล้ว ถ้าเราอยู่ในชุมชนนี้มานาน เราจะรู้ว่าแนวคิดของสมาชิกที่อยู่กันมานั้นมีคุณค่ายิ่งค่ะ เพราะเขาไม่ได้เขียนกันแค่หนึ่งครั้งแล้วจบกันไป แต่หลายความเห็นหลายแนวคิดที่ถ่ายทอดลงในสู่บันทึกต่อบันทึก ซึ่งต้องใช้มันสมองกลั่นสิ่งที่ปฏิบัติหรือครุ่นคิดจนตกผลึกออกมาค่ะ

อย่างที่บอกนะคะ สำหรับผู้อ่านที่เป็นนักวิจัยแล้วคิดว่าเนื้อหาใน GotoKnow น่าเชื่อถือมากน้อยแค่ไหนค่ะ ก็ต้องบอกว่า ลองติดตามอ่านค่ะ ติดตามในความเป็นตัวตนของผู้เขียนแต่ละคนค่ะ กดเลยค่ะ กดที่ชื่อผู้เขียนค่ะ จะได้รู้จักว่าเขาเป็นใคร

อย่างไรก็ตาม สมมุติเขายังไม่พร้อมที่จะเปิดเผยตัวตน แต่เราก็ยอมรับในเนื้อความที่มีความเป็นต้นฉบับสูงอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอดค่ะ

การระบุวันเวลาในการเผยแพร่บันทึก

GotoKnow ระบุวันเวลาในการแผยแพร่บันทึกให้ประกอบการนำไปใช้ค่ะ มีวันแก้ไขบันทึกด้วยค่ะ มีชื่อเรื่อง มีชื่อผู้แต่งพร้อมใช้ในการอ้างอิงค่ะ สำหรับหลักการในการเขียนอ้างอิงนั้นสามารถอ้างอิงงานจากสื่ออิเล็กทรอนิคส์ เช่น เว็บไซต์ ได้นะคะ ตัวอย่างการอ้างอิงแบบ APA ดูได้จากที่นี่ค่ะ APA

การอ้างอิงแหล่งข้อมูลที่ได้จากการเขียน

ส่วนตัวแล้ว เนื้อหาที่ดิฉันจะเชื่อถือมากขึ้น คือเนื้อหาที่มีการอ้างอิงเนื้อหางานวิจัยมาประกอบด้วยค่ะ เหมือนเป็นคำยืนยันว่าฉันรู้ ฉันเข้าใจ และฉันได้ศึกษาเรื่องนี้มาพอสมควรแล้วนะ มีคนเคยศึกษาเรื่องนี้แล้วนะ และพบว่าเรื่องที่ฉันเขียนนั้นตรงหรือขัดแย้งกับเขาก็ตาม แต่ถ้าอ้างอิงไว้เยอะมากๆ อย่างนี้ก็น่าสงสัยค่ะ คุณทำ SEO ให้กับบริษัทใดค่ะ

ตัวอย่างหรือหลักฐานประกอบ เช่น ภาพถ่าย

การจะเชื่อเนื้อหาอะไรก็ตาม หากมีหลักฐาน เช่น ภาพถ่าย คลิปวิดีโอ มาประกอบ จะน่าเชื่อถือมากขึ้นทีเดียวค่ะ แต่ถ้าภาพถ่ายดีงามจนเกินไปนั่นคือคุณ copy งานคนอื่นมาเป็นของตนเองหรือเปล่าค่ะ แถมแหล่งที่มาก็ไม่บอกไว้ด้วยอีก

ถ้าบันทึกใดมีหลักฐานมีตัวอย่างประกอบนั้นคือข้อเท็จจริง แต่ถ้าไม่มีภาพประกอบไว้ก็อาจจะเป็นแนวคิดค่ะ แล้วคุณเชื่อในแนวคิดไหมค่ะ ก็ต้องถามว่า คุณเชื่อข้อมูลจากการทำ survey ต่างๆ มากน้อยแค่ไหนค่ะ ซึ่งนั่นคือความคิดเห็นใช่ไหมค่ะ Subjective ค่ะ แต่ถ้านำข้อมูลที่ subjective อย่างนี้มาเป็นพันๆ ข้อมูล ก็คงมั่นใจใน patterns อะไรบางอย่างจากความคิดของกลุ่มคนเหล่านี้ใช่ไหมค่ะ

การตรวจความถูกต้องของเนื้อหา

เนื้อหาที่นำมาเผยแพร่ถ้ามีการพิมพ์ผิดอยู่มากมาย อันนี้น่าสงสัยค่ะ เหมือนงาน copy หรืองานรีบทำส่งๆ ครู และเป็น spammer มาส่งงานทำ SEO ค่ะ (แต่ถ้าดิฉันเขียนผิด น่าจะเป็นเพราะวัยค่ะ เพราะไม่ได้ใส่แว่นตาเวลาพิมพ์บันทึก แต่พยายามจะตรวจค่ะ)

ทิ้งไว้นิดค่ะ แต่การเขียนบันทึกในบล็อกก็ดูเหมือนจะยากสำหรับผู้หญิงในการเขียนคำว่า ค่ะ คะ นะคะ โดนต่อว่ากันมาเยอะแล้วค่ะ แต่ก็เรียนรู้ยากจัง ไม่ใส่ได้ไหมค่ะ อิอิ

การได้อยู่หน้าแรกในเว็บไซต์ (Featured posts)

ข้อนี้ดิฉันถือว่าสำคัญมากค่ะ ในเว็บไซต์อันดับที่ 25 ของประเทศอย่าง GotoKnow ถ้าได้อยู่หน้าแรกอย่างชัดเจน บันทึกขึ้นมาสวยหรูเทียบเคียงกับอีกหลายๆ ท่าน ดิฉันถือว่าเป็นเกียรติทีเดียวค่ะ เพราะบันทึกเหล่านี้ได้ถูกเลือกนำมาอยู่เป็น Featured posts คือบันทึกที่ทีมงานได้กลั่นกรองมาแล้วค่ะด้วยปัจจัยที่ได้กล่าวมาทั้งหมด อาจจะมีอยู่บ้างบางบันทึกที่ทีมงานอยากจะให้เป็น Featured posts ด้วยเห็นในคุณค่าของบันทึกค่ะ สมมุติเขายังไม่พร้อมที่จะเปิดเผยตัวตน แต่เราก็ยอมรับในเนื้อความที่มีความเป็นต้นฉบับสูงค่ะ