ผมรู้จักดอกพะยอมครั้งแรกผ่านเพลงท่าฉลอม

"พี่อยู่ไกลถึงท่าฉลอม แต่พี่ไม่ตรอมเพราะรักพยอมยามยาก..."

ผมก็ไม่แน่ใจเหมือนกัน ว่าจริงๆเราควรเขียนพะยอมว่าอย่างไร ไปค้นในพจนานุกรม เขาเขียนว่า พะยอม ซึ่งมันคือดอกพะยอม เลยไม่เข้าใจ ว่าพยอมยามยากนั้น ผู้แต่งเขาหมายถึงอะไร แต่เอ๊ะ หรือเขาเขียนว่า พะยอมยามยาก ก็ไม่รู้นะ

คำถามที่เกิดขึ้นในใจก็คือ มันหมายความว่าอย่างไร ทำไมต้องรักพยอมยามยากด้วย ใครรู้ความหมายช่วยบอกทีจักเป็นพระคุณสืบไป

 

มาได้ยินชื่อดอกพะยอมอีกครั้งเมื่อตอนเข้าไปในโรงเรียนหาดใหญ่รัฐประชาสรรค์

เคยได้ยินนักเรียนกลุ่มหนึ่งบอกว่า ที่โรงเรียนแห่งนี้มีต้นพะยอมมากมาย จนถือว่าพะยอมเป็นต้นไม้ประจำโรงเรียน แต่นี่คือความรู้จากการบอกเล่านะครับ เพราะพยายามเข้าไปหาอ่านดู ก็ไม่พบแหล่งอ้างอิงแต่อย่างใด

ในตอนนั้นก็เริ่มสงสัยแล้ว ว่าต้นพะยอมมันเป็นเช่นไรรึ ดอกมันเป็นอย่างไรหนอ แต่ก็ปล่อยวางลงแค่นั้น เพราะแค่อยากรู้แต่ยังไม่กระสันจะเห็นมากนัก

 

อีกครั้งที่ต้นพะยอมถูกกล่าวถึงหูให้ได้ระลึก นั่นคือ "กาดพะยอม" ที่ีเชียงใหม่

ตอนนั้นเป็นเรื่องในข่าวที่เขาบอกว่า ต้นพะยอมในตัวเมืองเชียงใหม่จะถูกโค่นลงมากมายหลายต้น เพราะการขยายถนน หรืออะไรก็ไม่ค่อยแม่นนัก มีคนบอกว่ามันสวย มันหอม และมันคือสัญญลักษณ์ของเมืองเชียงใหม่เชียวนะ คราวนั้นก็เลยบันทึกไว้ในใจว่า ต้องเห็นต้นนี้สักครั้ง อยากเห็นกับตา และพาลคิดไปว่า ต้นไม้ชนิดนี้น่าจะเป็นต้นไม้หายาก เพราะเราไม่เคยเห็น (อันนี้เป็นการแสดงถึงความเป็นกบในกะลาของฉันจริงๆ เพราะคิดได้ยังไง ว่าสิ่งที่เราไม่เคยเห็นต้องเป็นสิ่งหายาก บ้าแล้ว ฉันเห็นอะไรมากมายขนาดไหนกันเนี่ย)

 

กระทั่งปีนี้ ค่ำวันหนึ่ง ฉันและครอบครัว อันประกอบด้วยลูก ๒ เมีย ๑ บึ่งรถเข้ามหาวิทยาลัยเพื่อไปหากาแฟดื่มกินก่อนนอน จะเป็นที่ไหนได้นอกจากกาแฟดอยช้าง เพราะคาเฟอีนต่ำๆ จะช่วยให้ฉันหลับง่ายกว่าปกติ หรืออาจจะเป็นเพราะว่าการดื่มกาแฟ ทำให้ใจมันระรัวหน่อยๆจนเพลียหลับผลอยไป เอาเหอะ ไปกินกาแฟนั่นแหละ

ระหว่างที่จะเข้าวงเวียนใหญ่ของมหาวิทยาลัยก็สังเกตเห็นว่า ต้นไม้ในสนามตรงหน้านั้น มันมีสีขาวสะท้อนออกมาชัดเจนแม้เป็นเวลาค่ำคืน แถมยังส่งกลิ่นหอมอ่อนๆเข้ามาในรถด้วย (ปล. ไม่เปิดแอร์ครับ อากาศยามนี้ดีจริงๆจนต้องเปิดกระจก ดมลมให้คุ้ม) ที่สำคัญ มันคือต้นไม้ใหญ่ มีหลายต้น และขาวสะท้อนออกมาหลายต้นในกระหย่อมนั้นเสียด้วย ก็ยังไม่รู้ว่ามันคือต้นอะไร

 

สองสัปดาห์ที่ผ่านมา สมาชิกใน facebook ได้กรุณาถ่ายภาพต้นไม้กระจุกนั้นมาให้ดู ใช่เลยครับ มันคือกระจุกสะท้อนแสงกลุ่มนั้นนั่นเอง พี่ท่านนั้นบรรยายใต้ภาพมาว่า "ดอกพะยอม" แถมบรรยายมาเสร็จสรรพว่า "หอม"

ผมจึงยูเรก้า

ตลอดสองสัปดาห์ที่ผ่านมา มีคนถ่ายภาพพะยอมสวยๆมาให้ผมเห็นตลอด มีทั้งชาวนาปริญญาตรี ที่ถ่ายมาเป็นคลิปวิดิโอให้เราฟังเสียงลมพร้อมๆกัน แถมยังบอกอีกว่าหากเอากลิ่นใส่ลงมาในคอมพิวเตอร์ได้ก็คงทำไปแล้ว ท่านรองอธิการบดีที่พยายามถ่ายในมุมต่างๆ ทำให้มุมหนึ่ง พะยอมมีสีเหลืองเข้ม บางมุมมีสีขาวนวล ท่านบอกว่าเป็นเพราะถ่ายเล่นกับแสงอาทิตย์ คาดว่า ความเป็นนักคำนวณเชิงวิศวกรรมการหักเหของแสง ทำให้ท่านสุนทรีย์เชิงวิชาการได้อย่างละมุนละม่อมละเมียดละมัย หัวหน้าพยาบาลก็ไปถ่ายรูปมาครับ สวยพอกันทั้งดอกไม้ทั้งคนถ่าย ผมเข้าใจว่า ท่านคงอยากถ่ายรูปท่านโดยมีดอกพะยอมยามยากเป็นองค์ประกอบ (อิอิ แซวเล่นนะครับป้า) หรือกระทั่งหัวหน้าภาควิชา ท่านนี้มาพร้อมกลอนด้นสด นั่นแสดงว่า พะยอมทำให้คนหลงไหลได้จริงๆ และตอนนี้ ผมก็หลงไหลดอกพะยอมเข้าแล้ว

 

ไม่รู้เลยว่า พะยอมใกล้ตัวมากขนาดนี้ อยากเห็นมาตั้งนาน มันอยู่ติดวงเวียนที่เราต้องขับรถผ่านมันทุกวัน น่าสงสารพะยอมจริงๆที่ฉันไม่เคยรู้สึกว่ามีมันอยู่ตรงนี้เลย น่าอิจฉามะขามนะ มีอยู่เพียงต้นเดียว แต่ฉันกลับมองเห็นมันทุกที ทั้งๆที่มีพะยอมมากกว่าหลายต้นนัก

กระทั่งสัปดาห์ที่แล้ว ที่ผมต้องไปบ้านเกิด ไม่ต้องขับรถเอง จึงได้มีโอกาสมองไปรอบๆ ขณะที่รถวิ่งไป ผมได้ชื่มต้นไม้มากมายริมทางหลวง ผมชื่นชมจังหวัดพัทลุงที่ปลูกต้นไม้มากมาย แม้ไม่หลากชนิด แต่มันมีมากและมีเป็นกลุ่มก้อน บางจุดจะมีเฉพาะมะฮอกกานี บางจุดมีเฉพาะสารภี (แทบไม่อยากจะนึกเลย ว่าเมื่อมันออกดอก บริเวณกระจุกนั้นจะหอมสักขนาดไหน) บางจุดมีเฉพาะเสลา อินทนินหรือตะแบก ซึ่งตอนนี้ใบมันเปลี่ยนเป็นสีส้มแดงพร้อมหลุดร่วง มองไปทางไหนก็แดงเถือกไปหมด

ผมสังเกตเห็นต้นไม้ที่ออกดอกขาวไปทั้งต้น ตาไม่ได้ฝาด ผมเห็นพะยอมออกดอกริมถนน ไม่่ใช่แค่ต้นสองต้น แต่มันมีเต็มไปหมด สามแยกที่ออกจากพัทลุง ริมทางหลวงใกล้ๆโรงพยาบาลป่าบอน สามแยกไปปากพะยูน แต่แปลก ที่ไม่เห็นพะยอมสักต้นในเขตอำเภอป่าพะยอม สี่แยกโรงเรียนเบญจมราชูทิศก็มีอยู่หลายต้นเช่นเดียวกัน

 

นี่ผมเห็นพะยอมมาตลอด แต่ไม่เห็นพะยอม

ดู แต่ไม่เห็น

ฟัง แต่ไม่ได้ยิน

ดม แต่ไม่ได้กลิ่น

 

พะยอมยังคงน่าสงสาร เพราะในขณะที่คนหลายคนมองผ่าน (ผมด้วย) หลายคนไม่ได้กลิ่น มีคนหลายคนเห็นและถ่ายรูปมันตอนเปล่งปลั่ง สุกใสและน่ารัก ตอนนั้นพะยอมเหมือนสาวงาม ผมได้แต่ดูห่างๆ ดมห่างๆผ่านการขับรถเปิดกระจก แต่ไม่มีโอกาสได้เข้าไปแม้สัมผัส มาวันนี้พะยอมเริ่มเหี่ยวและทยอยร่วงโรยลงพื้น ผมจึงมีโอกาสเข้าไปใกล้ชิด ไปเกลี่ยดอกบนทางเดินเท้า หยิบเอามาดมก็มีเพียงกลิ่นบางแสนบาง

เฮ้ย นี่มันฉันนี่หว่า วงจรชีวิตที่เป็นหมอรักษาคนชรายามวัยร่วงโรย นี่มันฉันจริงๆ ได้มีโอกาสชื่นชมดูแลก็เมื่อกำลังโรยรา โรคมดลูกโผล่แลบ โรคฉี่เล็ด นี่มันคนไข้ของฉันทั้งนั้น ต่อไป เมื่อได้เจอคนไข้ฉี่เล็ดแสนรัก ผมจะคิดถึงพะยอม และชื่นชมย่ายายเหล่านั้น เหมือนผมกำลังชื่นชมพะยอม แม้ว่ามันเหี่ยวเฉาและรอเวลาร่วงหล่นก็ตาม

โอ้วจ๊อด.... นายยอดมาก

ธนพันธ์ ๕ มีค ๕๗

 

ปล. ดอกอะไร ชีชนะ

ตอบ พระยอม