คันหน้าตัวหากไม่คลุกคลีกับผู้สูงอายุ ย่อมยากที่จะเข้าใจ ว่าคันตรงไหน

ผู้เขียนได้รับมอบหมายจากหัวหน้าศูนย์คุณภาพ ให้ไปออกหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ อำเภอยิ้ม ร่วมกับหน่วยงานในอำเภอ ที่วัดหัวเตย ตำบลดอนทราย ร่วมกับน้องๆพยาบาล

วัดหัวเตยเป็นวัดเก่าแก่ของอำเภอปากพะยูน เป็นสถานที่ปฎิบัติธรรมของจังหวัดพัทลุง มีหน่วยงานในอำเภอมากันพร้อมเพรียง ชาวบ้านมากันพร้อมพักตร์ อสม. อบต อปพร. ที่น่ารัก ก็มากันถ้วนหน้า

หน่วยแพทย์ วันนี้ไม่มีแพทย์ หัวหน้าฝ่ายการและพยาบาลช่วยกันตรวจ ร่วมกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอำเภอ วัดความดัน ตรวจสุขภาพ ผู้รับบริการ ส่วนมาก เป็นผู้สูงอายุ มาด้วย ปวดหัว ตัวร้อน ปวดท้อง เข็ด / เหน็ด/ เมื่อย /ยอก/ และคัน

ผู้สูงอายุรายหนึ่ง มาด้วยโรค" คัน" ท่านบอกว่า"คันที่หน้าตัว" คำว่าคันที่หน้าตัว หากไม่ใช่คนที่คลุกคลีกับผู้สูงอายุ ย่อมยากที่จะเข้าใจ ว่า คันที่ตรงใหน ผู้สูงอายุ บางคน ใช้คำว่า"คันในร่มผ้า"

โชคดีที่ตอนนั่งกันมาในรถ ผู้เขียนได้หยิบยก ภาษาถิ่นมาคุยกัน เช่น ตกท้องช้าง *ช้างท้อง* ข้องเชิง* แล้วได้คุยให้ฟังถึงคำว่า คันหน้าตัว วันนี้จึงไม่มีมั่ว คันหน้าตัวทั้งคนซักประวัติ คนตรวจ และคนจ่ายยา จึงเข้าใจภาษาร่วมกัน มิเช่นอาจเป็นเรื่องเป็นราว เป็นความไม่เข้าใจในการสื่อสารถึงกัน ดังเช่นที่คุณหมอกับคนไข้สาว ที่มาตรวจรักษาอาการคัน ในเพลง "เคย" ของหลง ลงลาย ดังเนื้อร้องนี้

"คุณหมอคนหนึ่งเพิ่งสำเร็จด้านวิชาการ

บรรจุทำงานในโรงพยาบาลแถวๆปักษ์ใต้

วันหนึ่งสาวน้อยเดินมากับแม่คงไม่สบาย

คุณหมอทักทายแล้วเชิญข้างในตรวจดูอาการ

"สวัสดีครับเป็นอะไรมากไปหรือเปล่า"

สาวน้อยจึงเล่าว่าที่หัวเข่าของหนูมันคัน

หมอหนุ่มสงสัยจึงก้มลงไปตรวจดูอาการ

แล้วถามสั้นๆว่าเคยคันหรือเปล่า

เคยคันไหม้มันทิ่มแทงใจแม่สาวบ้านนา

จึงวิ่งออกมาบอกกับมารดาท่าทางร้อนเร่า

หมอนี้อุบาทว์ชาติชั่วหลบบ้านหวาเรา

นุ้ยคันหัวเขาแต่มันกลับถามถึงความคันเคย

คุณหมอไม่รู้ว่าเคยปักษ์ใต้มีหลายนิยาม

หนึ่งเคยได้ทำหรือได้เป็นผ่านมาล่วงเลย

สองคือกะปิใส่อาหารก็เรียกว่าเคย

อีกหนึ่งเฉลยรู้ไหมเอ่ยเคยคืออะไร"

"คันหน้าตัว คันในร่มผ้า คันเคย คันปิ๊ คือคันที่เดียวกัน"

*ตกท้องช้าง= นั่งผ้าถุงห้อยลงเห็นโป๊

*ช้างท้อง= หูน้ำหนวก

*ข้องเชิง=เชือกพันขา

(ขอบคุณเนื้อเพลงเคย ของหลง ลงลาย)