"ควักหัวใจออกมา เอาออกมาพิสูจน์" สอนโครงสร้างหัวใจด้วยการให้นักเรียนศึกษาหัวใจสุกรจริงตามหนังสือ สสวท. การเรียนจากของจริง เหตุการณ์จริงหรือเมื่อมีโอกาสเรียนรู้ด้วยตนเอง จะสร้างความน่าสนใจให้กับนักเรียนได้ อย่างที่ครูไม่ต้องกระตุ้นหรือมีฝีมืออะไรมาก  

ทุกปีการศึกษาที่สอนเรื่องนี้ นักเรียนจะสนใจดี เริ่มจากสังเกตสภาพภายนอก ตามด้วยการกรีดผ่าเส้นเลือดใหญ่ไล่ไปยังผนังห้องหัวใจ สังเกตลักษณะ ขนาด ความหนา รวมทั้งลิ้นกั้นระหว่างห้อง บันทึกผลด้วยการวาดภาพและชี้บ่งส่วนสำคัญต่างๆ

นัดแนะนักเรียนคนที่อาสาไปจัดเตรียมหัวใจมาล่วงหน้า บอกพ่อค้าก่อน“ตัดเส้นเลือดเหลือให้ยาวหน่อย” พวกเราจะได้รู้ง่ายว่าเป็นเส้นเลือดใด เวนาคาวาหรือเอออร์ตา จะช่วยให้พิจารณาห้องหัวใจต่างๆไม่ผิดพลาดด้วย

ตระหนักดีว่านักเรียนตัวเองไม่ได้เก่งกาจเหมือนในโรงเรียนประจำจังหวัดหรือโรงเรียนที่มีชื่อเสียง ฉะนั้นครูไปเข้มงวด จำจี้จำไช เน้นเนื้อหาสาระมากๆไม่น่าจะดี อาจทำให้นักเรียนเครียด เบื่อ ไม่ชอบหรือพาลไม่สนใจเรียนเอาเลยก็ได้ จึงเน้นไปที่ความสุข ความพึงพอใจ แค่ให้ตั้งใจหรือเอาใจใส่ต่อการเรียนเท่านั้น คิดเพียงว่าเนื้อหาอาจไม่ได้มาก แต่ที่จะได้คือวิธีการ

ทุกครั้งก่อนทำปฏิบัติการ จะบอกนักเรียนให้ไปศึกษามาล่วงหน้า หัวใจมีส่วนประกอบสำคัญใดบ้าง ตรงไหนเรียกว่าอะไร ทำหน้าที่อย่างไร บางปีจะทำเป็นแบบทดสอบก่อนเรียน ด้วยการให้นักเรียนระบุชื่อส่วนต่างๆ แต่ไม่ได้เน้นว่าจะต้องรู้หรือต้องผ่านเกณฑ์อะไรเสียก่อน

แต่ปีนี้เป็นครั้งแรก นึกยังไงไม่รู้ ในใจแค่จะขู่ตามประสาคุณครู ต้องผ่านการทดสอบชื่อส่วนต่างๆของหัวใจให้ได้ก่อน ซึ่งมีอยู่ร่วม ๓๐ ชื่อ ถ้าใครตอบเป็นภาษาไทยจะได้คะแนนครึ่งเดียว ต้องตอบเป็นภาษาอังกฤษเท่านั้น ใจจริงตั้งใจจะให้คะแนนเท่ากันทั้งหมด..ขอให้ตอบได้เถอะ! แต่วางแผนว่าจะบวกคะแนนพิเศษเป็นโบนัสให้ สำหรับคนที่ตอบเป็นภาษาอังกฤษ

นอกจากนั้นยังแกล้งเปรยดังๆ ทีเล่นทีจริง หากใครตอบไม่ได้ ก็เอาคะแนนเต็มตั้งหักด้วยคะแนนที่ได้ นักเรียนส่งเสียงฮือฮาพร้อมๆกัน น่าจะเข้าใจว่าครูหมายถึงอะไร(ฮา)

ทึ่งผลการทดสอบครั้งนี้มาก เพราะไม่เคยขู่เข็ญให้นักเรียนท่องจำชื่อหรือคำศัพท์ชีววิทยามาก่อนเลย นักเรียนประมาณหนึ่งในสามของห้องหรือร่วม ๑๐ คน สามารถบอกชื่อส่วนต่างๆของหัวใจได้ทั้งหมด โดยเฉพาะหลายคนเขียนชื่อภาษาอังกฤษได้ไม่ผิดเพี้ยน

พอถึงชั่วโมงต้องลงมือกรีดผ่าหัวใจกันจริงๆ พบว่านักเรียนปีนี้สนใจทำปฏิบัติการมากกว่าปีที่ผ่านๆมาอย่างเห็นได้ชัด ทุกครั้ง ๒ ชั่วโมงทั้งผ่าและบันทึกจะเหลือเวลาเสมอ แต่ครั้งนี้บางกลุ่มใช้เวลาเต็มเหยียดไม่เหลือเลย สมาชิกทุกคนง่วน จับ พลิกไปมา บันทึก สายตาจดจ้องอยู่ที่หัวใจ ซึ่งเลอะไปด้วยเลือด

เฝ้าสังเกตนักเรียนตลอด พร้อมเก็บรายละเอียดด้วยการบันทึกภาพตามปกติของตัวเอง ได้เรียนรู้จากการเรียนการสอนวันนี้อีกแล้ว

ประการแรก แม้ชีววิทยาจะมีเนื้อหาหรือศัพท์ต่างๆมากมายให้จำ แต่มักไม่เน้นให้นักเรียนท่อง เพราะคิดว่าเข้าใจสภาพเด็กดี แต่ต่อไปนี้อาจต้องคิดใหม่ทำใหม่บ้างแล้ว เนื่องจากเด็กๆหลายคนสามารถทำได้ แถมไม่ได้วิตกกังวล อึดอัดหรือทุกข์ใจไปกับการเข้มงวดให้ท่องจำของครูมากนัก

ประการต่อมา ความแม่นในชื่อส่วนต่างๆมาก่อน ทำให้นักเรียนใส่ใจจะเรียนรู้ของจริงมากยิ่งขึ้น มั่นใจว่านักเรียนปีนี้ตั้งใจหรือเอาใจใส่ทำปฏิบัติการมากกว่าปีก่อนๆ

ใครว่าท่องจำ..ไม่จำเป็น!