มิตรภาพและคุณภาพที่ยั่งยืนด้วยการปันปัน จากการสร้างเครือข่ายสังคมแห่งการเรียนรู้

         ถอดบทเรียน เพียรลิขิต จิตปันปัน

        ในมุมมอง JJ เป็นเรื่องราวเกิดจากการถอดบทเรียน ที่ได้มาจากการ “ปันปัน ในเครือข่ายสังคมแห่งการเรียนรู้ ที่เต็มเปี่ยมไปด้วย มิตรภาพ และ คุณภาพที่ยั่งยืน”

         หากจะนับถอยหลังไปต้องอ้างอิงและเล่าเรื่องราวตั้งแต่ไปเข้าร่วม UKM เมื่อปลายปี ๒๕๔๗ ที่ท่านผู้อำนวยการ สคส คือ

ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช คณบดี รองอธิการบดี และ ครูเพื่อศิษย์ ของชาวแพทยศาสตร์ภูมิภาคดั้งเดิม (มข มอ และ มช) ที่ร่วมกับ ศ.คลินิก นพ.อภิชาติ ศิวยาธร รองคณบดีฝ่ายพัฒนาคุณภาพ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ได้เชิญชวนให้ คุณเอื้อ หรือ อธิการบดี ของ มหาวิทยาลัยมหิดล มหาวิทยาลัยนเรศวร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มาร่วมลงนามความตกลงร่วมมือ ที่จะเรียนรู้และใช้การจัดการความรู้มาร่วมพัฒนาสถาบันอุดมศึกษาร่วมกัน เมื่อวันที่ ๒๔ ธันวาคม ๒๕๒๗

         วันที่ ๒๕ ธันวาคม ๒๕๔๗ เครือข่ายสถาบันอุดมศึกษาได้ไปร่วมเรียนรู้ร่วมกันที่ บ้านผู้หว่าน เพื่อเรียนรู้ร่วมกัน ถึงการจัดการความรู้อย่างเป็นทางการ จำได้ว่ากติกาตอนนั้น ท่านอาจารย์หมอวิจารณ์ กูรู KM ของพวกเราที่ “รู้ว่าตนเอง ไม่รู้อะไร” บอก JJ ว่า ให้ไปเรียนอธิการบดี ว่าขอตัวแทน ๑๐ คน โดยต้องมีองค์ประกอบว่า กรรมการสภามหาวิทยาลัย คณบดี รองคณบดี เลขานุการคณะ และ เจ้าหน้าที่ที่มีแวว ในการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้

         โชคดีที่ตอนนั้น รศ.นสพ.ประจักษ์ พัวเพิ่มพูนศิริ เป็นทั้ง คณบดีคณะสัตวแพทยศาสตร์ และ กรรมการสภามหาวิทยาลัย ผศ.วันชัย สุ่มเล็ก เป็นคณบดี คณะวิทยาศาสตร์   JJ เป็น กรรมการสภามหาวิทยาลัย และ ผอ.ศูนย์บริการวิชาการ ผศ.นเรศ วโรภาสตระกูล รองคณบดีฝ่ายพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ คณะแพทยศาสตร์ ท่านเลขานุการศูนย์บริการวิชาการ คุณพิชัย เล่งพาณิชย์ อ.สุวัฒน์ บุญจันทร์ จากคณะเกษตรศาสตร์ รศ.ดร.เจียมจิต แสงสุวรรณ จากคณะพยาบาลศาสตร์ รศ.ดร.พัชรี เจียรนัยกูล จาก คณะเทคนิคการแพทย์ และ อาจารย์พิชชา ถนอมเสียง ฐานะผู้ประสานงานที่จะนำไปขยายผลกับ คณะวิชาและโรงพยาบาลเครือข่ายเข้าไปร่วมเรียนรู้ ซึ่งจริงๆแล้ว ทีมงานชุดนี้กว่าครึ่งมีความคุ้นเคยกับเครือข่ายการเรียนรู้ เพราะเราเคยร่วมทีมงาน ในคณะแพทยศาสตร์กันมาก่อน ตั้งแต่สมัยมีการประชุมแพทยศาสตร์ภูมิภาค สมัยที่ ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช เป็น คณบดี คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

         หลังจากที่เราได้เข้าร่วมเรียนรู้ในกิจกรรม UKM ครั้งที่ ๑ เมื่อคราวการจัดตั้งปลายปี ๒๕๔๗ ในเดือนเมษายน ๒๕๔๘ ทาง สคส หรือ สถาบันจัดการความรู้แห่งสังคม ได้เสาะแสวงหาเชิญ รวมทีมคุณอำนวย จากหน่วยงานทั่วประเทศที่มีการนำการจัดการความรู้มาเป็นเครื่องมือในการพัฒนาให้เนียนไปในงานประจำ จำได้ว่าตอนนั้นได้ F2F กับท่านอาจารย์ทวีสิน ฉัตรเฉลิมวิทย์ แห่ง SCG และ เราก็ได้สร้างตำนานแห่งชีวิตร่วมกันหลายโอกาส ไม่ว่าจะเป็นการ เรียนรู้ความยั่งยืน จากปูนแก่งคอย จนกระทั่งได้รู้จักและเรียนรู้ ผศ.ดร.ไร้กรอบ หรือ อ.วรภัทร์ ภูเจริญ ซึ่งเราก็ได้ร่วมด้วยช่วยกันในการพัฒนา คุณภาพของสถาบันอุดมศึกษา และ หน่วยงานต่างๆร่วมกันอีกหลายวาระ

         เครือข่ายการจัดการความรู้ในมหาวิทยาลัยขอนแก่นที่ยังยั่งยืนมาถึงในปัจจุบัน คือ เครือข่ายของเลขานุการคณะที่ได้เรียนรู้ร่วมกันมายาวนาน สมาชิก Gotoknow และ Blogger สาวที่อ้างอิง และ ติดตามข่าวคราวท่านได้ คือ

 พี่ใบบุญ หรือ บุญ ชฎาศิลป์ เลขานุการคณะทันตแพทยศาสตร์ ในส่วนของมหาวิทยาลัยขอนแก่นเองเครือข่ายที่ยังดำรงอยู่ คือ เครือข่ายโรงพยาบาลคุณภาพ ซึ่งตอนนั้นมีศูนย์ความร่วมมือเพื่อพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล หรือ HACC ที่รับผิดชอบประสานงาน โดย อ.พิชชา ถนอมเสียง ซึ่งปัจจุบัน ย้ายไปรับราชการที่ มหาวิทยาลัยราชภัฏลำปาง และ ยังมี Blog ของตนเอง แถมเป็นผู้รับผิดชอบการจัดการความรู้ของ คณะครุศาสตร์ที่ลำปางอีกด้วย

         เครือข่ายการจัดการความรู้ที่ขยายมาจาก UKM คือ Mini_UKM ที่เป็น นโยบาย ที่ ศ.นพ.อดุลย์ วิริยะเวชกุล ราชบัณฑิต อธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ในขณะนั้น ได้มอบหมายให้ ศูนย์พัฒนาและประกันคุณภาพ มมส เป็นแม่งาน ในการใช้ KM มาเป็นเครื่องมือเติมเต็มเพื่อการพัฒนา ให้ มมส เป็น มหาวิทยาลัยแห่งนวตกรรมและ มหาวิทยาลัยแห่งการเรียนรู้ (IU = Innovationve University และ LU = Learning University) ซึ่งตอนนั้น พี่อิ๋ว ประภารัตน์ เค้าสิม อดีตเลขานุการศูนย์พัฒนาและประกันคุณภาพ มมส และ

ท่านกัมปนาท อาชา หรือ แจ๊ค เป็นกลไกในการเชื่อมโยง ได้ร่วมกับ ตัวแทน สกอ ตัวแทนมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ผศ.ดร.อุทิศ อินทร์ประสิทธิ์ และ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง รศ.กัลณกา สาธิต ธาดา ศิษย์ น้องใหม่จุฬา ปี ๑๓ เป้าหมายที่เราได้แตกหน่อต่อยอดมาร่วมกันสร้าง เครือข่าย Mini_UKM ตามแนวคิด ท่าน อาจารย์หมออดุลย์ และ ที่ปรึกษา คือ ศ.ดร.กิติชัย วัฒนานิกร และ ศ.นพ.วุฒิชัย ธนาพงศธร คือ การพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา ระดับอุดมศึกษา ซึ่งชัดเจน และ แคบกว่า เครือข่าย UKM เดิม

         อาศัยความที่เป็นวิทยากรทั้ง สกอ และ KM ทำให้การขยายสถาบันอุดมศึกษา ได้เพิ่มขึ้น เช่นที่ มหาวิทยาลัยพายัพ มหาวิทยาลัยนครพนม และ มหาวิทยาลัยสุรนารี

         ยิ่งปัน ยิ่งได้เพื่อนเครือข่ายมากขึ้น จำได้ว่า Mini_UKM เราจัดแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในประเด็นที่ชัดเจน คือ การเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ การวิจัยในชั้นเรียน การพัฒนาหลักสูตร ซึ่งเราดำเนินการมาถึง ๕ ครั้ง และ ในคราวที่ มทส หรือ มหาวิทยาลัยสุรนารี เป็นเจ้าภาพ ได้เพิ่มประเด็น แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และ พัฒนาความก้าวหน้าขึ้นอีก  เช่น การสร้างองค์การเรียนรู้ การบริหารความเสี่ยง เป็นต้น

         เครือข่ายระดับ มหาวิทยาลัย ได้ขยายไปเป็น เครือข่ายที่สามล่าสุด คือ KM3U ที่ ศาสตราจารย์ นพ.วุฒิชัย ธนาพงศธร ให้ JJ เข้าไปร่วมเป็นทีมงาน แลกเปลี่ยนเรียนรู้ กับ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี และ มหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าลาดกระบัง เป้าหมายในเครือข่ายรอบนี้กระชับมากขึ้น คือ เรื่องการเขียน SAR และ การสอนให้นักศึกษาได้รู้และทำเป็น

         ในอีกมุมมองและการปันปันทางด้านพัฒนาสู่โรงพยาบาลคุณภาพ หรือ HA_KM ที่เคยริเริ่ม สมัยเป็น ผอ.ศูนย์บริการวิชาการที่ได้กลับเข้ามามีส่วนร่วมอีกครั้ง หลังจากที่ ท่าน ผอ.ศูนย์ HACC คน ปัจจุบัน คือ รศ.นพ.อภิชาติ จิระพุฒิพงศ์ได้มอบหมายให้ JJ ฐานะ รอง ผอ.ศูนย์ความร่วมมือ HACC ช่วยด้านการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ คือ การ Share and Learn ของโรงพยาบาลในความรับผิดชอบ และ ความร่วมมือ กับ สปสช เขต ๗ ซึ่งใช้ เครื่องมือการจัดการความรู้มาพัฒนาในการรับรอง HA Scorecard อย่างน่าสนใจ

         ในด้านของการพัฒนาหลักสูตรรังสีเทคนิค ฐานะที่เป็นที่ปรึกษาหลักสูตรมาอย่างต่อเนื่อง สถาบันผู้ผลิต สาขารังสีเทคนิค ได้ใช้กระบวนการถอดบทเรียน และ นำประสบการณ์ มาร่วมกันพัฒนาให้หลักสูตรเป็นมาตรฐานสากล ก้าวไปสู่ มาตรฐานคุณวุฒิแห่งชาติ หรือ TQF ( Thailand Qualification Framework for Higher Education) ก็นับเป็น เครือข่ายการเรียนรู้อีกมุมมองหนึ่งที่ทำให้การพัฒนาก้าวกระโดดโดยเรามีเป้าหมาย เป็น “ครูเพื่อศิษย์” ร่วมกันเรียนรู้ และ ร่วมพัฒนากันมาถึง ๗ ครั้ง Blogger ชาว G2K ที่มีบทบาท และ ถ่ายทอดเรื่องราวการปันปัน ของ ขอนแก่น คือ รศ.เพชรากร หาญพานิชย์ หรือ อ.ต้อม สัมปปะปิ และ อ.อรประภา ผิวเหลือง ส่วนทาง มหาวิทยาลัยมหิดล คือ รศ.มนัส มงคลสุข หัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยมหิดล เจ้าของ Blog ประกายรังสี

         ที่เล่ามาก็เป็นการ ปันปัน ยิ่งให้ ยิ่งได้ ยิ่งพัฒนา ในการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็น การถ่ายทอดเรื่องราวต่างๆลงใน Gotoknow ที่เป็น Social Network แบบ Blog to Blog หรือ ตัวเป็นๆ Face to Face ของการเสวนา UKM/Mini_UKM/KM3U และ โรงพยาบาลในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และ ตัว JJ เองที่ได้พัฒนา จากการมี เครือข่ายการเรียนรู้ การนำไปพัฒนาการเรียนการสอนในหลักสูตรที่เกี่ยวข้อง การนำไปพัฒนาในระดับคณะ ระหว่างมหาวิทยาลัย และ ในวิชาชีพของเรา

JJ2010 ฅนสานฝัน