ผมมีโอกาสนำเสนอประสบการณ์ผ่านการทำงานถอดบทเรียน แบ่งปันเครือข่ายที่มาในวันนั้น และ อ.พญ.นันทา อ่วมกุล ก็คุยในมุมมองการถอดบทเรียนในมุมมองของท่าน ทั้งผมและคุณหมอนันทา ยลกันคนละช่องแต่มุมมองที่เห็นไม่แตกต่างกันมากนัก เราเห็นย่างก้าวที่สำคัญของ SHA ที่คล้ายๆกัน

หากเราไม่ติดกับความหมายคำมากจนเกินไป “การพัฒนาคุณภาพ”  จริงๆ คือ วิถีชีวิตที่เราปฏิบัติเพื่อสิ่งที่ดีที่สุดสำหรับชีวิตในแต่ละวันของเราอยู่แล้ว ในชีวิตจริงแทบตลอดเวลาเรามีการตั้งคำถาม การลงมือปฏิบัติ รวมไปถึงการหาทางเลือกที่พอเหมาะพอเจาะสำหรับตัวเอง เงื่อนไขที่ทุกคนสนใจก็คือ การทำสิ่งดีที่สุดสำหรับสถานการณ์หนึ่งๆ

มีงานใหญ่งานหนึ่งที่จัดในกรุงเทพฯ ภายใต้ชื่องาน “การแลกเปลี่ยนเรียนรู้นวัตกรรมสร้างเครือข่ายเพื่อการพัฒนาคุณภาพสู่ความยั่งยืน” ระดับภูมิภาค  จัดโดย สถาบันพัฒนาคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน) งานนี้เป็นการรวมเอาโรงพยาบาลที่เข้าอยู่ในโครงการ SHA. รุ่นที่ ๑ และ ๒ ในภาคใต้ และภาคกลาง วัตถุประสงค์หลักๆ คือ การแบ่งปันประสบการณ์ดีๆ ภายใต้การทำงานคุณภาพโรงพยาบาล จากรุ่นพี่สู่รุ่นน้อง ประเด็นหลักๆที่พูดคุยกันภายในสองวันคือ  Spiritual in health care,การประยุกต์ Sufficiency economy in healthcare และ มุมมอง SHA จากการถอดบทเรียน

ประเด็นหลังนี้ ผมมีโอกาสนำเสนอประสบการณ์ผ่านการทำงานถอดบทเรียน แบ่งปันเครือข่ายที่มาในวันนั้น และ อ.พญ.นันทา อ่วมกุล ก็คุยในมุมมองการถอดบทเรียนในมุมมองของท่าน ทั้งผมและคุณหมอนันทา ยลกันคนละช่องแต่มุมมองที่เห็นไม่แตกต่างกันมากนัก เราเห็นย่างก้าวที่สำคัญของ SHA ที่คล้ายๆกัน

ผมออกตัวในเวทีว่า ผมเป็นคนนอกวงการการพัฒนาคุณภาพ เมื่อต้องมาถอดบทเรียนประเด็นดังกล่าว ก็ได้ทำการบ้านค่อนข้างหนัก ทั้งอ่านและทำความเข้าใจระบบของ HA(hospital accredit) รวมไปถึงนวัตกรรมความคิดการขับเคลื่อนงานพัฒนาคุณภาพก้าวใหม่ๆที่เรา ใช้ชื่อว่า “SHA”  แต่เมื่อผมมีโอกาสดีๆ จาก สรพ. ผมเองก็ได้เรียนรู้มากมายจากสิ่งที่ไปพบเห็นยังโรงพยาบาลเป้าหมายที่ผมเดินทางไปถอดบทเรียน เรียนรู้กับผู้คนมากมาย ถือว่าเป็นช่วงเวลาสำคัญช่วงหนึ่งของชีวิตเลยทีเดียวที่ได้รู้ ได้เห็น สิ่งดีๆ คนดีๆ รวมไปถึง การสืบสาวราวเรื่องผลลัพธ์ที่ดีจากเครือข่ายเหล่านั้น งานเหล่านี้ยกระดับความรู้มากเลยทีเดียว ที่สำคัญคือ งานเหล่านี้ยกระดับจิตวิญญาณของคนทำงานด้วย

จากปีแรกของการถอดบทเรียน ๒ โรงพยาบาลใหญ่ๆ คือ โรงพยาบาลพิจิตร จ.พิจิตร และโรงพยาบาลเจ้าพญายมราช จ.สุพรรณบุรี  บทเรียนที่ได้เรียนรู้ครั้งนั้น ถูกถ่ายทอดออกมาเป็นหนังสือถอดบทเรียน สำหรับเป็นเอกสารใน National Forum ในปีที่ผ่านมา โดยส่วนตัวแล้วงานครั้งนั้นค่อนข้างเร่งรีบ ประเด็นความสำเร็จและความงดงามที่เกิดขึ้นจริงๆ ผมคิดว่าผมยังไม่สามารถสื่อออกมาได้อย่างที่ใจคิดไว้คือ “บทเรียนที่มีคุณภาพสูง” (High – Quality Lesson learned) ที่สร้างทั้งแรงบันดาลใจ และเห็นเส้นทางก้าวย่างที่เป็นรูปธรรม เพื่อสามารถนำไปต่อยอด หรือเติมเต็มสำหรับโรงพยาบาลอื่นๆได้

มาในปีที่ ๒ ทางสถาบันฯ ก็ให้โอกาสในการให้ไปถอดบทเรียนในโรงพยาบาลอีก ๔ แห่ง(ที่คัดเลือกไว้แล้ว)  ได้แก่โรงพยาบาลรามัน จ.ยะลา,โรงพยาบาลกะพ้อ จ.ปัตตานี,โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย จ.เลย และโรงพยาบาลอุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น ทั้ง ๔ โรงพยาบาลหลายท่านคงได้ทราบชื่อเสียงในการพัฒนางานคุณภาพมาบ้างแล้ว ตอนนี้กำลังอยู่ในระหว่างการดำเนินการไปถอดบทเรียนครับ งานถอดบทเรียนชิ้นนี้น่าจะแล้วเสร็จก่อนปลายปี

รายละเอียด การถอดบทเรียน มุมมองจากการเข้าไปเรียนรู้รอบที่ ๑ เข้าไปอ่านที่มุมมองต่อการถอดบทเรียนความสำเร็จของ โครงการ SHA เเละ ขุดค้นของดีที่มีอยู่ใน SHA / วิเคราะห์ และถอดบทเรียน : 11th.HA National Forum

SHA ปีที่ ๒ ผมมองว่า SHA เติบโตไปมาก และมีแนวโน้มการทำงานคุณภาพที่มองภาพมหภาคมากขึ้น งานคุณภาพไม่ได้ขีดวงจำกัดเฉพาะในโรงพยาบาลเท่านั้น การมองการพัฒนาคุณภาพออกไปนอกโรงพยาบาล จึงเป็นวิธีคิด แนวคิด Beyond HA ที่มองเรื่องของ การพัฒนาอย่างยั่งยืน (Sustainable development) ที่ยอดเยี่ยมมาก  

ผมพอที่จะสรุป Theme หลักของงานพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล ที่โดดเด่นในแต่ละโรงพยาบาล ออกไปเป็นประเด็นหลักๆ ดังนี้ครับ

  • โรงพยาบาลกะพ้อ นำเสนอในประเด็น Mind2Mind,Care and Share การเปิดโอกาสและเติมเต็มพลังให้แก่กันและกัน (Empowerment and Fulfillment)
  • โรงพยาบาลรามัน  ประเด็น การสร้างองค์กรที่มีสมรรถะสูง (High performance Organization)
  • โรงพยาบาลสมเด็จพระยุพราชด่านซ้าย ประเด็น การส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคน(Human Quality) ตลอดจนคุณภาพชีวิตของสังคม(Social Quality)
  • โรงพยาบาลอุบลรัตน์ ประเด็น ธรรมาภิบาลสังคม(Social Governance) และ เศรษฐกิจพอเพียง (Sufficiency Economy)

Beyond_ha

โดยสรุปทั้ง ๔ โรงพยาบาลมีขั้นตอนการขยับเขยื้อนสังคมด้วยเป้าหมายเดียว กันคือ การพัฒนาคุณภาพที่ยั่งยืน โดยการวิเคราะห์ทุนของตนเอง วิเคราะห์บริบทของพื้นที่ แล้ววางแผนการทำงานพัฒนาสุขภาพที่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชนและตอบโจทย์การสร้างเสริมสุขภาพสู่สุขภาวะ

เมื่อมาดูปัจจัยแห่งความสำเร็จ ที่มองในภาพรวม ผมขอแยกออกเป็นข้อๆ ดังนี้

  • การสร้างวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ ให้เกิดขึ้นในองค์กร เช่น วัฒนธรรมของความเอื้ออาทร,วัฒนธรรมแบบครอบครัว โรงพยาบาล(ของเรา) คือ บ้านหลังใหญ่
  • การทำงานเป็นทีม (TEAM) มีคำพูดสุดคลาสสิคของ ไมเคิล จอร์แดน ว่า “TATENT wins the game, But TEAM wins the championship”
  • วิถีการทำงานที่ลดความซ้ำซ้อนในระบบ ที่เราเรียกว่า ระบบ LEAN  หรือ LEAN Principle  ถูกนำมาใช้ในองค์กรเหล่านี้อย่างไม่รู้ตัว ไม่ว่าจะเป็น LEAN with R2R,LEAN and Seamless(ระบบสุขภาพที่ไร้รอยต่อ) อ่านเพิ่มเติม เรียนรู้เรื่อง Lean เพื่อนำมาใช้กับ รพ. โดย นพ. อนุวัฒน์ ศุภชุติกุล ผอ. สรพ.และ  Lean Principle  กับ KM โดย ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
  • พลังของความมุ่งมั่นที่มองยุทธศาสตร์อย่างท้าทาย ที่สมาชิกขององค์กรหรือเครือข่ายมุ่งหวังร่วมกันในการใช้ความรู้เป็นพลังในการดำเนินงานให้บรรลุเป้าหมาย เพื่อผลประโยชน์ขององค์กร เครือข่ายและสังคม
  • ยุทธศาสตร์ขององค์กรที่ สอดคล้อง ท้าทาย และพอเหมาะพอดี ยุทธศาสตร์ที่ถูกคิดมาเป็นอย่างดีนี้ จะเป็นเส้นทาง(Road map) ที่สำคัญขององค์กรที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศ
  • พลังของเครือข่าย(Network) ความสำเร็จที่เห็นได้ชัดเจนประการหนึ่งของโรงพยาบาลเหล่านี้คือ การระดมพลังทางสังคม (Social Network) เพื่อมาร่วมคิด ร่วมสร้างสุขวิถีด้วยกัน
  • SHA กับ ความสอดคล้องกับวิถีชีวิตและต้นทุนเดิมของโรงพยาบาล
  • “ผู้นำ” การปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ของผู้นำ (View, Concepts)  มีส่วนสำคัญมากต่อการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพสู่ความยั่งยืน Right View, Right Concepts, Right Action
  • การบูรณาการ(Integration) ระหว่างงานส่งเสริมสุขภาพและงานพัฒนาคุณภาพโรงพยาบาล ทำให้งานส่งเสริมสุขภาพมีทิศทางการทำงานที่ชัดเจนมากขึ้น คนทำงานถูกเสริมพลัง
  • กระบวนการจัดการความรู้ (Knowledge managment)ในแต่ละองค์กรที่มีรูปแบบหลากหลาย ทำให้เกิดการพัฒนา ขับเคลื่อนองค์กรไปข้างหน้าอย่างมีพลัง

Sha_present2

ผมได้สรุปออกมาเป็นประเด็นๆที่เป็น ปัจจัยแห่งความสำเร็จ (Key of Success) ตามที่นำเสนอมาข้างต้น อาจต้องเขียนรายละเอียดในเชิงลึกในแต่ละประเด็นโดยละเอียด แต่คงขอเป็นหนังสือในช่วงสิ้นปีนี้ ตอนนี้ในขณะที่การถอดบทเรียนยังอยู่ในระหว่างดำเนินการ ก็จึงขอเก็บเกี่ยวผลึกผลรายทางมาให้ได้เรียนรู้กันก่อนครับ

Img_7747

Img_7757

"เราขอมอบดวงใจดวงนี้ให้คุณทุกคน"

สำหรับเวที SHA…Together ในแต่ละภูมิภาคที่กำลังจะจัดให้มีขึ้นภายในเดือนสองเดือนนี้ ที่อุดรธานี และที่เชียงใหม่ ผมก็จะนำเรื่องราวเหล่านี้มาพูดคุย เล่าสู่เครือข่ายได้เรียนรู้ร่วมกันครับ

 

 

 

จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร

ศาลายา ,มหิดล

๐๗/๐๘/๕๓