เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน 2549 เวลา 14.30-17.00 น. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการได้จัดสัมมนาเรื่อง "Creating A New Methodology for the Knowledge Society" โดยได้เชิญ Professor Ikujiro Nonaka มาเป็นวิทยากร ครั้งนี้ถือเป็นครั้งที่สองที่ผมได้พบกับท่าน ในการพบกันครั้งแรกนั้น ผมพบท่านที่ประเทศญี่ปุ่นเมื่อประมาณห้าหกปีที่แล้ว

        ศาสตราจารย์โนนากะเคยสอนหนังสืออยู่ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ประเทศสหรัฐอเมริกา ท่านมาโด่งดังในวงการ KM เพราะท่านเป็นผู้พัฒนา "SECI Model" ผมติดตามงานเขียนของท่านผ่านหนังสือที่ชื่อว่า "The Knowledge-Creating Company" ที่ท่านเขียนร่วมกับ Hirotaka Takeuchi เมื่อปี ค.ศ.1995  ตอนที่พบท่านครั้งแรกเมื่อปี ค.ศ. 2000 นั้น จำได้ว่าท่านเน้นเรื่อง "BA" เป็นพิเศษ คำว่า "BA" เป็นภาษาญี่ปุ่นแปลว่า พื้นที่ (ที่ใช้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน) จะเห็นได้ว่าท่านเน้นเรื่องการแชร์ความรู้ที่เป็น Tacit เป็นหลัก

        มาฟังท่านบรรยายในครั้งนี้ ท่านค่อนมาทางปรัชญานิดๆ ท่านบอกว่า "Reality has Duality" ผมแปลว่า "ความจริงนั้นเป็นทวิลักษณะ" (ผมคิดต่อเอาเองว่า เช่น เป็นหยินและเป็นหยาง) เป็นทั้ง Subjectivity และ Objectivity (ไม่รู้ว่าจะแปลว่า รูปธรรม นามธรรม ได้หรือไม่?) มีทั้งส่วนที่เป็น Tacit และ Explicit ส่วน Tacit จัดว่าเป็น "Micro" Knowledge ส่วน Explicit นั้นเป็น "Macro" Knowledge

        ท่านพูดถึงความแตกต่างระหว่าง Dialogue กับ Practice ว่า  Dialogue ก็คือ Dialectic in Thought ในขณะที่ Practice นั้นเป็น Dialectic in Action (ตรงนี้ผมขอไม่อธิบายนะครับ เพราะไม่แน่ใจว่าเข้าใจถูกต้องหรือไม่) นอกจากนั้นท่านยังได้พูดเรื่อง "Small World Network" ใครที่สนใจเคยอ่านเรื่อง Social Network Analysis (SNA) คงจะเคยเห็นเรื่องเหล่านี้มาบ้าง เช่นเรื่อง Six Degrees และ Tipping Point เป็นต้น

        ในช่วงท้ายท่านได้พูดถึงการบูรณาการสิ่งทั้งหลายเข้าด้วยกันไม่ว่าจะเป็น วิสัยทัศน์, Dialogue, Practice, BA หรือปัจจัยสิ่งแวดล้อมอื่นๆ ท่านบอกว่าถ้าจะทำสิ่งเหล่านี้ได้ ต้องใช้ภาวะผู้นำที่อยู่บนฐานของ "Phronesis" ท่านอธิบายคำๆ นี้ว่าเป็น Practical Wisdom เป็น High Quality Tacit Knowledge อะไรทำนองนั้น ผมเข้าใจว่าน่าจะใกล้กับคำว่า "ปัญญา" ที่เราใช้ในภาษาของเรา แต่ก็ไม่แน่ใจอีกเช่นกันครับ

        ...สรุปว่าในวันนั้นได้การบ้านที่จะต้องมาค้นคว้าหาอ่านเพิ่มเติม หรือต้องปรึกษาหารือกับผู้รู้ต่อไป เพื่อจะได้เข้าใจ กระจ่างขึ้น วันนี้ต้องขออภัยด้วยหากพูดอะไรๆ ที่ทำให้ท่านงง เพราะผมบอกตามตรงผมเองก็ยังมึนๆ อยู่เลยครับ

 

 ใครสนใจอ่านเรื่องนี้เพิ่มเติม สามารถอ่าน blog ของคุณธวัช ได้ที่นี่

http://gotoknow.org/blog/learn-together/36038
http://gotoknow.org/blog/learn-together/36165