ห้องสมุดและการขนย้ายหรือขยายชั้นหนังสือเป็นของคู่กัน เหมือนนมข้นหวานกับปาท่องโก๋

ไม่รู้ว่านมข้นหวานกับปลาท่องโก๋จะเป็นของคู่กันเช่นเดียวกับ ห้องสมุดที่มาคู่กับการขนย้ายหรือการขยายหนังสือหรือไม่

แม้ว่าโลกดิจิทัลทุกวันนี้จะเปลี่ยนห้องสมุดให้อยู่ของ Virtual Library หรือ Digital Library แล้วก็ตาม

แต่กิจกรรมของห้องยุตที่เกิดขึ้นสมัยของการอพยพทางเทคโนโลยียังคงต้องได้ข้องเกี่ยวกับการขนย้ายหนังสือหรือการขยายชั้นหนังสือเป็นแน่ ซึ่งกิจกรรมดังกล่าวอาจเกิดขึ้นจาก

1. การปรับเปลี่ยนด้านสถานที่ เช่น ได้อาคารใหม่ การจัดห้องในการให้บริการใหม่ เป็นต้น หรือ

2. การขยายชั้นเพื่อให้รองรับทรัพยากรสารสนเทศที่มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น

การขนย้าย หรือการขยายชั้น อาจไม่ใช่เรื่องที่ยาก แต่หากวางแผนการบริหารจัดการที่ไม่เหมาะสมแล้ว อาจมีผลกระทบต่อการใช้ห้องสมุดของผู้ใช้บริการได้ ดังนั้นในการขนย้ายหรือการขยายชั้นอาจจะต้องมีการวางแผนการดำเนินงานให้ดี บางแห่งหากมีกำลังทรัพย์มาก อาจจะใช้การจ้างงานจากภายนอกได้ แต่เรื่องผู้รับจ้างนั้น อาจจะยากสักนิด เพราะการย้ายหรือขยายชั้นหนังสือนั้น เป็นเรื่องเฉพาะตัว ที่ต้องคำนึงถึงการจัดเรียงตามเลขเรียกหนังสือ (Call no) หากขยายชั้นวารสารก็ต้องคำนึงถึงชื่อวารสาร และ Volume Number ด้วย...

ก่อนการจะย้ายชั้นหรือขยายชั้นห้องสมุดแต่ละแห่งอาจจะมีวิธีการแตกต่างกัน เคยได้ยินมาว่าห้องสมุดบางแห่งใน กทม. รณรงค์ให้ผู้ใช้มายืมหนังสือไปให้มากกว่าจำนวนที่กำหนด และให้ยืมเป็นเวลานานขึ้น เพื่อให้เหลือหนังสืออยู่บนชั้นน้อยที่สุด ทำให้การย้ายชั้นหนังสือทำได้รวดเร็ว เมื่อผู้ใช้นำหนังสือมาคืนก็นำไปจัดเก็บบนชั้นใหม่ได้เลย...นับเป็นไอเดียที่ดีอย่างหนึ่ง

ก่อนการขนย้ายหรือขยายชั้นหนังสือ ควรมีการสำรวจทรัพยากรว่ามีการใช้หรือไม่ เป็นไปได้ควรมีการจำหน่ายออก (weeding) เพื่อลดจำนวนหนังสือในการขนย้ายให้น้อยลง และทำให้ทรัพยากรสารสนเทศมีความเป็นปัจจุบัน

การจัดเตรียมเชือกฟางสำหรับมัดหนังสือเป็นมัดๆ แยกตามหมวด โดยเขียนหมายเลขเรียกตามลำดับมัด ช่วยอำนวยความสะดวกในการจัดเรียงขึ้นชั้นใหม่ และทำให้สามารถบริการผู้ใช้ห้องสมุดได้ง่ายขึ้นด้วย

ดังนั้นอาจจะต้องจัดให้มีผู้จัดการทีมในการเตรียมป้ายลำดับมัดในแต่ละหมวด และเมื่อขนย้ายขั้นไปเรียงในชั้นใหม่ก็ควรจะมีผู้จัดการที่คอยสำรวจดูแลความเรียบร้อยว่า หนังสือที่จัดเรียงขึ้นชั้นใหม่ถูกต้องหรือไม่

ต่อจากนั้นควรทำป้ายบอกที่ชั้นว่าหนังสือที่ย้ายมานั้นเป็นหมวดอะไร หากเป็นเวลาที่กระชั้นอาจทำเป็นป้ายชั่วคราวก่อน ทั้งนี้เพราะว่าจะป้องกันความสับสนและช่วยผู้ใช้บริการได้

 

หากห้องสมุดใดสามารถปิดบริการระหว่างการขนย้ายได้ จะสามารถทำงานได้รวดเร็ว เพราะไม่ต้องพะวงถึงการให้บริการผู้ใช้ หากแต่จำเป็นที่จะต้องเปิดบริการ  อาจให้บริการแบบชั้นปิด สำหรับชั้นที่กำลังดำเนินการขนย้ายอยู่ โดยสามารถให้ผู้ใช้แจ้งเลขเรียกหนังสือกับเจ้าหน้าที่ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ดำเนินการหยิบหนังสือใต่อไป

สำหรับเจ้าหน้าที่ที่ทำการขนย้าย ต้องระวังสุขภาพตัวเองด้วยนะคะ เช่น ใช้ผ่าปิดจมูกเผื่อกันฝุ่น   การสวมถุงเมือเพื่อป้องกันเชือกฟางบาดมือ การก้มๆเงยๆ หากไม่ถูกท่า...ระวังจะปวดหลังได้

 

 ว่าแล้วก้อเหนื่อยค่ะ มัดหนังสือเนียะ...แต่คงหายเหนื่อยถ้าผลออกมาแล้ว ทำให้ห้องสมุดเหมาะสำหรับการค้นคว้ามากยิ่งขึ้น