เราอยากขับรถไปเรื่อยๆ "ตามใจชอบ" โดย "ไม่มีอะไรมาขัดขวาง" แล้วเราจะ "รู้สึก"ว่า  เรามี "เสรี" ?!    ---  แต่พอเจอไฟแดงอยู่ข้างหน้า  เท้าเราก็แตะเบรคเบาๆ ไปจนหยุดรถที่ไฟแดง !!

ไฟแดงมา "ขัดขวางเรา"?  -- แต่เรา "รู้สึกว่าเราทำถูก,  เราควรทำ ! "  --  เรา "ไม่รู้สึก" ว่า เราถูกขัดขวาง --  การไม่ถูกขัดขวาง   เรารู้สึกว่าเรามีเสรี  แต่การถูกขัดขวางตามกรณีนี้  เราก็ยังคง "ไม่รู้สึกว่าเราสูญเสียเสรีภาพ" !

เราอยากขับรถตรงไหนก็ได้บนถนน !!  (เรารู้สึกว่าเรามีเสรี)  แต่เราก็"สมัคใจที่จะขับชิดขอบซ้าย "ตามกฎ" จราจร !

ทำไมเราจึง "ยินดีทำตามโดยที่เราไม่รู้สึกว่าเราสูญเสียเสรีภาพ ?

ผมก็อยากจะวิเคราะห์ประเด็นนี้แหละครับ  เรื่องนี้  เราจะต้องเริ่มตั้งแต่ความหมายของคำว่า "จิตเสรี,  คิดเสรี, กระทำเสรี, เสรีภาพ " ครับ  ถ้าเรานิยามคำว่า "จิตเสรี คือ การที่คนเกิดความรู้สึกว่าไม่มีใครมาบังคับการกระทำของเขา"  คำ "ไม่มีใคร" ในที่นี้  หมายถึง "คน" ด้วยกันนะครับ  คือ คนมากระทำต่อคนด้วยกัน  ตามปัญหาของเรา  สิ่งที่มา "บังคับ" เรา คือ ไฟแดง ซึ่งไม่ใช่คน?  นั่นคือ "การที่ไม่ใช่คนมาบังคับเรา แล้วเรายังคงรู้สึกว่าเรามีเสรีภาพหรือ?"  

แต่ "เมื่อพบไฟสัญญาณจราจาจรบนถนนคนจะต้องปฏิบัติตาม" เป็นข้อความทาง "กฎหมาย" ซึ่ง "คน"เป็นคนเขียน !  ก็แสดงว่า "คนบังคับคนด้วยกัน" เหมือนกัน ?

แต่คนผู้เขียนเหล่านั้นเขียนตามกฏหมายรัฐธรรมนูญ !! ซึ่งก็เป็นคนเหมือนกัน

แต่ว่า "เขาเป็นผู้แทนของเรา"

ผู้แทนของเราเขียน "ก็เหมือนกับว่าเราเขียนเอง !!"

"เราเอง บังคับตัวเราเอง?!!"

ในเมื่อตัวเราเอง บังคับตัวเราเอง  แล้ว เราจะรู้สึกว่าเราสูญเสียเสรีภาพได้อย่างไร?

นี่ไงละ  เหตุผลที่ว่า  ทำไมเราจึงไม่รู้สึกว่าเราสูญเสียเสรีภาพเมื่อเราถูกบังคับให้หยุดรถที่ไฟแดง ?!

เรายังรู้สึกเสรีอยู่

และเราเรียกว่า "พฤติกรรมเสรีภาพ" 

ระบบที่ "ทำให้"คนรู้สึกเช่นนี้ได้ เราเรียกกันว่า ระบบประชาธิปไตย ! และเราใช้ระบบนี้เป็น"ระบอบปกครองคน"ของประเทศเรา

นับเป็น "กลยุทธ"ที่ชาญฉลาดไม่ย่อยทีเดียวนะครับ