หากพูดถึงถิ่นอยู่อาศัย คำว่าเป็นคนหลังเขา ก็กล่าวถึงได้ไม่ผิดนัก บ้านเกิดของผมอยู่หลังภูเขาขนาดใหญ่ "เทือกเขาถนนธงชัย"

ที่นี่คือความรัก

ที่นี่คือชุมชน

ที่นี่คือวิถีชีวิต

ที่นี่คือความผูกพัน

เกิดมาจากชุมชนได้เรียนรู้วิถีชุมชนมาตั้งแต่จำความได้ ซึมซับทุกอย่างเข้ามาเป็นตัวตน เหตุนี้เองเมื่อไหร่ก็ตามที่ผมอ่านหนังสือของ ลุงมาลา คำจันทร์ ทำให้ผมมีความสุข หวนคิดเรื่องราวเก่าๆกรุ่นๆไม่ได้

 

งานมหกรรมวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคเหนือ "ก้าวกล้าพลังผะหญาชุมชน"

๒๕-๒๖ ต.ค.๕๐

-------------------------------------

เป็นความพิเศษของการเรียนรู้ เมื่อผมอยู่ท่ามกลางความหลากหลาย วิถีดั้งเดิมที่กำลังจากไป วิถีสมัยใหม่เริ่มเข้ามาแทนที่ เข้าสู่ภาวะร่วมสมัยมากขึ้น

สิ่งที่สัมผัสและเรียนรู้อย่างหนึ่งคือ "ภูมิผะหญา" ตรงนี้เอง เป็นความรู้สั่งสมของท้องถิ่นการต่อสู่เพื่อเป็นอยู่ สอดคล้องกับวิถีคิด กิจกรรมประจำวันของวิถีชีวิต คนบ้านเรามีภูมิปัญญาที่หลากหลาย

การพลิกฟื้น พลัง ผะหญา เหล่านี้ล้วนต้องใช้กระบวนการพัฒนาที่เข้าใจ มีโจทย์ใหญ่ๆของนักพัฒนาว่าเราจะทำอย่างไรที่จะต่อยอด ภูมิผะหญา เหล่านั้น ทำอย่างไรจะนำเอาความรู้ที่เกิดจากผู้ปฏิบัติเหล่านั้นออกมาใช้ประโยชน์ พัฒนาชุมชนและสังคม

งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ...เป็นกระบวนการที่เราใช้เพื่อให้ท้องถิ่นมีพื้นที่ทางโอกาสในการช่วยกันระดมความคิด ดึงผะหญา มองตัวเองเพื่อเตรียมตัวการพัฒนา จัดการกับปัญหาอย่างเป็นระบบ แม้ปัญหาที่ซับซ้อนที่สุด เราก็พบว่า ผะหญา กับ ความรู้สมัยใหม่ ที่ประสานสอดคล้องปลดปมที่ขมวดนั้นได้ไม่ยากเย็นนัก

งานวิจัยที่กล่าวถึง หาใช่การวิจัยที่ยากด้วยศาสตร์ จนชาวบ้านคิดเป็นเรื่องไกลตัว เป็นเรื่องของนักวิชาการ อาจารย์ในมหาวิทยาลัย หากแต่เป็นกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ ตั้งคำถาม และตอบคำถามนั้น ช่วยกันคิดว่าจะทำอย่างไร?? หาทางเลือกที่เหมาะสม และทดลองหาทางเลือกที่สอดคล้องกับวิถีตนเอง สอดคล้องกับศักยภาพ ที่สำคัญคือ "ความสุข"  ที่เกิดขึ้นจากการร่วมกันขบคิดเพื่อการอยู่ของความเป็นท้องถิ่นที่คำว่า "ศักดิ์ศรี" ยังสมบูรณ์ "ความภูมิใจ"ที่เติมเข้ามาระหว่างการทำงานสำเร็จในแต่ละขั้นตอน

เป็นความภูมิใจที่เห็นผู้อ่านหยิบชิ้นส่วนของความรักของผมขึ้นมา

------------------------------------------

วันนี้หนังสือของผมที่เขียน วางแผงวันแรก !!! ใน "มหกรรมงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคเหนือ ก้าวกล้า พลัง ผะหญาชุมชน"  และแน่นอนว่าผมมีความสุขที่ได้ถ่ายทอดบทเรียนนั้นลงสู่อักษร จนถึงช่วงค่ำหนังสือขายจนหมดแผงในค่ำของวัน

มีอาจารย์ที่เคารพท่านหนึ่งนำมาให้ผมเขียนอะไรให้เล็กน้อยในหนังสือ ผมเขียนข้อความสั้นๆว่า

"ความรักกับความรู้ ไปด้วยกัน เมื่อไหร่ก็ตามเรามีความรักในการเรียนรู้ เราจะประสบความสำเร็จ และจะเป็นความสำเร็จที่ยั่งยืนและงดงาม เพราะความรู้มีชีวิตหล่อเลี้ยงด้วยความรัก"

------------------------------------------------------

สิ่งไหนก็ตามที่เราทำ มีองค์ประกอบของ "ความรัก" แทรกทุกอณูของงาน  เป็นพลังของความรู้ที่มีชีวิต งานวิจัยเพื่อท้อถิ่นก็เช่นเดียวกัน "เป็นวิถีการทำงานด้วยความรัก" การช่วยกันแก้ไขปัญหาด้วยกำลัง ผะหญา ของตัวเอง ความปรารถนาดีของคนทุกคนในกระบวนการ คิดหวังในวัตถุประสงค์ที่ให้หลุดพ้นจากทุกข์ (ปัญหา) ที่มีอยู่ หรือ พัฒนา ดึงศักยภาพของตนเองมาใช้ต่อยอด

หนังสือเล่มนี้ผมก็เขียนด้วยความรักที่จะเขียน บุคคลที่พาดพิงในหนังสือเล่มนั้น ก็ถูกผมพาดพิงด้วยความรักเช่นกัน

 บันทึกนี้เขียนในงานมหกรรมงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคเหนือ

"ก้าวกล้า พลังผะหญาชุมชน"

ณ หอประชุมมหาวิทยาลัยเชียงใหม่

วันที่ ๒๕ - ๒๖ ต.ค. ๕๐