เข้าใจ คือ เข้าใจสังคม ภูมิประเทศ เข้าใจคน เข้าใจปัญญา มันเกิดขึ้นได้อย่างไร นอกจากพยายามเข้าใจ “เขา” แล้วต้องมีกระบวนการอย่างไร ให้เขาเข้าใจเราด้วย จะชนะต้อง “เขา” เข้าใจ “เรา” ด้วยและ “เรา” เข้าใจ “เขา” ด้วย

ผมเหน็ดเหนื่อยกับการเดินทางไกล กรุงเทพฯ - เชียงใหม่ หลังจากเสร็จสิ้นภาระกิจเวทีประเทศว่าด้วย "การพัฒนาเครือข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชน"แล้ว

กลับมาถึงที่พัก เปิด Internet เพื่อเช็คเมลล์ และเปิดดูความเคลื่อนไหวของโลกเสมือน Gotoknow แล้วกำลังจะปิดเครื่องเพื่อพักผ่อน พอดีกับนักพัฒนานิรนามคนหนึ่งเข้ามาทักทายและพูดคุยด้วย โดยขอตั้งคำถามเพื่อแลกเปลี่ยน

เด็กๆลีซู หนองตอง อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน

คุยกันนานพอสมควรครับ  ผมเห็นว่าประเด็นเล็กๆแบบนี้น่าสนใจ การสนทนาระหว่างบุคคลสองคน คิดว่าอาจทำให้ท่านได้ร่วมต่อยอดทางความคิดบ้าง

ลองอ่านและทำความเข้าใจครับ

<hr>

A says:สวัสดีค่ะ พอจะมีเวลาตอบคำถามสั้นๆ เกี่ยวกับภูมิปัญญาท้องถิ่น ไหมคะ

</span><p>A says:เราไม่รู้จักกันค่ะ แต่เคยเข้าไปดูเวปการท่องเที่ยวชุมชน และพบข้อมูลของคุณ</p><p>A says:ขอความเห็นสักนิดนะค่ะ</p><p>B says:ได้ครับ ยินดีครับ</p><p>A says:หากมีโครงการเล็กๆที่มุ่งให้ชุมชนได้เรียนรู้อย่างต่อเนื่องและใช้ประโยชน์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นให้มากที่สุด คุณคิดว่าคนนอกพื้นที่จะสามารถเข้าถึงชุมชนและเป็นที่ยอมรับได้มากน้อยแค่ไหน หากพยายามนำความรู้ใหม่ๆเข้าไปเพื่อต่อยอดให้กับความรู้เดิม </p><p>B says: ต้องดูหลายปัจจัยครับ</p><p>B says: โดยเฉพาะนักพัฒนาที่เป็นคนนอก  (Outsider) ว่ามีวิธีคิดอย่างไรและ เข้าใจ เข้าถึง ชุมชนขนาดไหน</p><p>B says: นี่เป็นประเด็นหลักเลย</p><p>B says: ประเด็นที่สอง คือ "เวลา"การทำงานกับชุมชน อาศัยเวลา ในการพิสูจน์ ในการได้ใจของคนท้องถิ่น</p><p>B says:และผมเชื่อว่าความตั้งใจที่ดี บวกกับพลังของจิตกุศลที่เป็นบวก ทำให้งานราบรื่น และสนุกได้งาน</p><p>B says:งานแบบนี้เป็นนามธรรม ค่อนข้างมาก นักพัฒนาต้องอาศัยความอดทนในการสร้างกระบวนการเรียนรู้ร่วม พร้อมกับสร้างความเข้าใจ เรียนรู้+เข้าใจจิตวิทยาชุมชน</p><p> B says:ร่วมมองในมุมของชุมชน ไม่อคติ (Bias)</p><p>A says:ไม่อคติ หมายถึง</p><p>B says:ไม่อคติก็รวมหลายๆเรื่องเกี่ยวกับมุมมองของเรา การมองชุมชน ว่าล้าหลัง ด้อยการศึกษา</p><p>B says:มองความรู้ชุมชนไม่ทันสมัย ไม่ทันการเปลี่ยนแปลงของปัจจุบันและไม่เชื่อในศักยภาพจองคนไม่เคารพในศักดิ์ศรีของคน</p><p>B says:ประเด็นเหล่านี้ละเอียดอ่อนครับ</p><p>A says:ใช่ค่ะ</p><p>A says:ก็คงจะไม่ง่ายนัก</p><p>B says:ไม่ง่ายและก็ไม่ยากนะครับมันมีจุดคลิ้ก</p><p>B says:ขึ้นอยู่กับว่าเราสามารถเดินเข้าสู่โลกของชาวบ้านได้แค่ไหน</p><p>A says:หากเราสามารถหาความพอดี ตรงนั้นได้ก็น่าจะดี</p><p>B says:ครับใช่ครับ นักพัฒนา หากมองแบบ Bird eye view  ก็จะดีครับ ทำใจให้ใหญ่ให้ใจกว้าง</p><p>B says:ทำความเข้าใจปรากฏการณ์ให้ถ่องแท้ครับ ก่อนตัดสินสรุปตัดสินใจ</p><p>B says:การด่วนสรุปทำให้เกิดอคติในใจ นำไปสู่ความขัดแย้งในตัวคนทำงานด้วย นำไปสู่ความขัดเเย้งระดับบุคคล และชุมชนในที่สุด</p><p>A says:แต่บางที ปรากฏการณ์ ต่างๆก็ขึ้นอยุ่กับมุมมองชองแต่ละคน ซึ่งหากแตกต่างกันตั้งแต่แรก ก็คงจะหาจุดคลิกนั้นไม่ได้หรือเปล่าค่ะ</p><p>B says:ไม่แปลกครับเรื่อง “มุมมองที่ต่าง”  แต่เราต้องทำความเข้าใจร่วมกันกับชุมชน แลกเปลี่ยนกันเพื่อจุดเป้าหมายว่าเราทำเพื่ออะไร</p><p>B says:สำหรับมุมมองต่างอยู่แล้ว ผมถึงบอกต้องใช้เวลาครับ ยากก็ช่วงแรกในการทำงาน ต่อไปหากคลิ๊กลงตัวก็ง่ายครับ</p><p>A says:อยากจะคุยต่อ แต่ไม่อยากรบกวนเวลาคุณมากไปกว่านี้ ขอบคุณมากนะคะ</p><p>B says:ยินดีครับ หากมีประเด็นก็สามารถเขียนผ่านอีเมลล์ผมได้ ผมตอบในฐานะที่ทำงานชุมชนมาครับ ประสบการณ์ของผมครับ</p><p>B says:แลกเปลี่ยนเรียนรู้ได้เลย หรือตั้งประเด็นในบันทึกผมที่ Gotoknow ได้ครับ ผมก็เข้าไปตอบได้ ตรงนั้นจะเป็นการแลกเปลี่ยนกับท่านอื่นๆด้วย</p><p>A says:ค่ะ ขอบคุณมากค่ะ</p><p>B says: ขอบคุณครับ</p><p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"><hr></p> <h3 style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal">ผมกับนักพัฒนานิรนามคนนั้นได้สิ้นสุดการพูดคุยผ่าน MSN ในตอนดึก และผมคิดว่าประเด็นการพูดคุย แม้เป็นประเด็นเล็กๆ แต่คิดว่าหากนำมาแลกเปลี่ยนใน Gotoknow น่าจะเกิดประโยชน์ และได้ต่อยอดทางความคิดผ่านนักพัฒนาที่หลากหลายในโลกเสมือนแห่งนี้ได้</h3> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <h3 style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal">ก่อนปิดบันทึกผมได้อ่านเอกสารที่พี่ชายส่งมาให้ เป็นการสรุปบรรยายของ ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล ท่านได้มาบรรยายที่ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ผมขอหยิบบางส่วนที่เกี่ยวกับ "เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา"มาประกอบบันทึกดังนี้ครับ</h3> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt; text-indent: 36pt" class="MsoNormal">เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา</p>   <ul>

  • เข้าใจ คือ เข้าใจสังคม ภูมิประเทศ เข้าใจคน เข้าใจปัญญา มันเกิดขึ้นได้อย่างไร นอกจากพยายามเข้าใจ “เขา” แล้วต้องมีกระบวนการอย่างไร ให้เขาเข้าใจเราด้วย จะชนะต้อง “เขา” เข้าใจ “เรา” ด้วยและ “เรา” เข้าใจ “เขา” ด้วย
  • เข้าถึง คือ แล้ว “เขา” เคยเดินเข้ามาหา “เรา” บ้างหรือไม่หรือหนีไปเรื่อยๆ ต้องทำให้ “เขา” อยากเข้าถึง “เรา” ด้วย
  • พัฒนา  การแก้ปัญหาต้องใช้อาวุธทางปัญญา ดังนั้น  พัฒนา คือการตกลงร่วมกันทั้ง 2 ฝ่ายไม่ใช่การยัดเยียด

    • </ul> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal" align="right">จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร</p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal" align="right">เชียงใหม่</p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal" align="right">๘ ก.ย.๕๐</p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p> <p style="margin: 0pt 0.9pt 0pt 13.85pt; tab-stops: 36.0pt" class="MsoNormal"> </p></span>