การพัฒนาบุคลากรในปัจจุบันมีแต่เรื่องที่ยืนอยู่บนฐานของ “ความคิดเชิงระบบ” โดยไม่ฝึกให้เขามีความคิดเชิงระบบกันก่อน จึงทำให้ฐานความคิดไม่แข็งพอที่จะมาพัฒนาต่อได้

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมคิดว่าหลายท่านคงเคยได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับ ตำราพิชัยสงครามของท่าน “ซุนวู” ที่กล่าวว่า</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> “รู้เขารู้เรา สู้ร้อยครั้งชนะร้อยครา” มาบ้างแล้ว</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และผมก็คิดว่าหลายท่าน ก็คงอยากจะได้ตำราเล่มนี้มาไว้เป็นหนึ่งในใจ และในความสามารถของตนเอง </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่ หลายท่านก็คงทำได้แบบ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “จำคำได้แต่ไม่เข้าใจ” หรือ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “เข้าใจในคำ แต่ไม่เข้าใจในความหมายของคำ” หรือ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “เข้าใจในความหมาย แต่ไม่เข้าใจในเนื้อหาและสาระ” หรือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “เข้าใจในเนื้อหา แต่ไม่เข้าใจในวิธีปฏิบัติ” หรือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “เข้าใจในวิธีปฏิบัติ แต่ขาดทักษะ จึงทำไม่เป็น” หรือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “มีทักษะ ทำเป็น แต่ยังไม่ได้ทำ” หรือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “ลองทำแล้ว แต่ไม่ลองใช้ในชีวิตจริงๆ” หรือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “ลองใช้บ้างแล้ว แต่ยังไม่สรุปบทเรียน” หรือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         “สรุปบทเรียนแล้ว แต่ยังไม่พัฒนาสู่การพัฒนาทักษะ และกระบวนการเรียนรู้” หรือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 40.55pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 40.55pt" class="MsoNormal">·         อีกหลายอุปสรรค และขีดจำกัด ที่ทำให้เรายังไม่สามารถนำตำราเรื่องนี้ไปใช้ในชีวิตตนเองได้</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">ดังนั้นในการที่จะใช้ความรู้จากแหล่งต่างๆมาใช้ประโยชน์นั้น ดังเช่นตำราพิชัยสงคราม “ซุนวู” นี้ ไม่ใช่แค่ท่องได้ก็พอแล้ว </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">แต่จำเป็นต้องมีความเข้าใจในคำ ในความหมายในเนื้อหา ในวิธีปฏิบัติพัฒนาทักษะที่จำเป็นลงมือทำลองใช้จริงสรุปบทเรียน และนำบทเรียนที่ได้สู่การพัฒนาทักษะ และกระบวนการเรียนรู้ต่อไป</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">เมื่อย้อนมองในเชิงวิชาการสมัยใหม่นั้น ก็สามารถเทียบเคียงได้กับ “เทคนิคการวิเคราะห์ระบบ”(System analysis) ที่ต้องเริ่มตั้งแต่ System thinking (คิดอย่างเป็นระบบ) ที่เราทำกันอย่างกว้างขวางทั่วประเทศ เมื่อ ๒๐ กว่าปีมาแล้ว </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">แต่ระยะหลังๆนี้ อาจถือว่าล้าสมัย และเริ่มจะลืมๆกันไป และดูเหมือนเราจะตั้งสมมติฐานว่า ทุกคนในปัจจุบันต้องรู้เรื่องนี้อยู่แล้ว จึงไม่เห็นการฝึกอบรมที่เน้นหัวข้อเรื่อง “ความคิดเชิงระบบ” นี้กันอีกเลย</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">และผมยังไม่แน่ใจว่าพวกเราที่ทำงานกันอยู่ในปัจจุบันนี้ ทุกคนมีและใช้ความคิดเชิงระบบมากน้อยแค่ไหน </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">เพราะถ้ายังไม่มี หรือไม่ใช้ คำว่า “บูรณาการ” ก็ไม่มีความหมายอะไรเลย นอกเหนือจากการเอาไว้คุยอวดกันเฉยๆ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">ดังนั้น การพัฒนาบุคลากรในปัจจุบันมีแต่เรื่องที่ยืนอยู่บนฐานของ “ความคิดเชิงระบบ” โดยไม่ฝึกให้เขามีความคิดเชิงระบบกันก่อนจึงทำให้ฐานความคิดไม่แข็งพอที่จะมาพัฒนาต่อได้</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">เมื่อผู้เรียนขาดความคิดเชิงระบบ การบูรณาการก็ทำได้ยาก การทำงานแบบองค์รวมก็ไม่เกิด</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">ฉะนั้น ผมจึงขอเสนอว่า เราลองมาทบทวนและแทรก “หลักคิดเชิงระบบ” ในการพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ในสาขาต่างๆ กันดีไหมครับ ก่อนที่คนรุ่นใหม่จะหลงทางไปไกลเกินไป แล้วระบบการพัฒนาการเรียนรู้ที่ปราศจากฐานที่แข็งแรงนั้น ย่อมมีปัญหาได้ง่าย ในทุกเรื่อง อย่างอาจคาดไม่ถึง </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal">ดังสุภาษิตจากหนังจีนกำลังภายในว่า</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 4.55pt" class="MsoNormal"> “พื้นฐานไม่ดี ฝึกร้อยปีไม่ก้าวหน้า”</p>  นั้นแหละครับ