หลังจากเปิด website ที่เกี่ยวข้องกับ e-Learning และ e-Training มาได้ประมาณ 2 ปี ก็เหมือนกับเปิดโรงเรียน และเปิดศูนย์อบรมได้แล้ว ในศูนย์ก็มีสือการเรียนการสอนหลายเรื่อง มีคนผ่านไปผ่านมาแวะเข้ามา ซึ่งก็ตอบไม่ได้เหมือนกันว่า แวะเข้ามาเรียน หรือเพียงแต่ผ่านเข้ามาแล้วก็ผ่านออกไป แล้วก็ไม่รู้ว่า สิ่งที่ได้สร้างไว้นั้น เข้าขั้นที่เรียกว่า มีคุณภาพหรือไม่ เพราะคิดว่า เท่าที่ก่อตั้งมาได้ ก็จะแย่แล้ว เพราะปีที่ผ่านมา ทำอะไรหลายอย่าง มาถึงปีนี้ก็คงจะต้องพัฒนาให้มีคุณภาพมากยิ่งขึ้น ซึ่งตอนนี้เริ่มต้น 2 เรื่อง คือ

     e-Book คือสื่อต่างๆ ที่เผยแพร่อยู่ในขณะนี้ ที่ผ่านมาส่วนมากจะเหมือนกับเอาหนังสื่อขึ้นไปให้อ่านบน Internet เสียมากกว่า มีเป็นส่วนน้อยที่ สร้างเป็นสื่อ ที่เป็น Interactive Multimedia ดังนั้นปีนี้ จะต้องมีการยกเครื่องกันค่อนข้างมากเกี่ยวกับสื่อ หรือที่เราเรียกว่า e-Book โดยเริ่มทบทวนว่า จะใช้แบบไหน  เพราะจากพัฒนาการของการพัฒนา สื่อ e-Book เริ่มต้นจาก สร้างตามใจชอบโดยใช้ โปรแกรม Dreamweaver เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2544 และเมื่องานเร่ง บางเรื่องก็ทำในรูปแบบเอกสาร MS Word หรือ แปลงเป็น pdf ต่อมาก็เริ่มมี ประเภท Real Book ที่พัฒนาจากโปรแกรม Flip publisher เข้ามาใช้ และปัจจุบัน กำลังเริ่มมาให้ความสนใจกับสื่อ e-Book ที่สร้างจาก Macromedia Captivate แต่ไม่ว่าจะสร้างจากอะไร ความสำคัญจะอยู่ที่ทำอย่างไรให้เป็นสื่อเพื่อการเรียนรู้ คือ เมื่อเข้าไปศึกษาสื่อ แล้ว เกิดความรู้ คือ
     - ชวนติดตาม ถ้าสื่อใด คนเปิดเข้าไปก็เบื่อแล้ว ก็แสดงว่า ล้มเหลวตั้งแต่แรกแล้ว เพราะคนหยิบอ่านแล้วก็วาง แล้วจะติดตามศึกษาหาความรู้ทั้งหมดได้อย่างไร ดังนั้น ประเภทให้เข้าไปอ่านเหมือนหนังสือ คงจะไม่เหมาะสมนัก (แต่สำหรับผู้ที่อยากรู้จริงๆ เขาก็อ่าน)
    - ตรงตามความต้องการ เรื่องนั้น เป็นเรื่องที่เขาอยากรู้ หรือเอาไปใช้ประโยชน์ได้จริง กำลังเป็นเรื่องที่คนสนใจเป็นต้น
     - เป็นแหล่งการเรียนรู้ที่ผู้เรียนสามารถเรียนรู้และเข้าใจได้ง่าย โดยใช้สื่อที่เหมาะสมกับการเรียนรู้ บางเรื่องอาจจะเสนอด้วยภาพ แต่บางเรื่องอาจจะต้องมีเสียงประกอบ ขณะที่บางเรื่องอาจจะนต้องดูจาก Video หรืออาจจะต้องมีการแสดงเป็น Simulation ง่ายๆ
     -กระบวนการให้เกิดการเรียนรู้ ไม่ใช่เป็นกระบวนการเพียงให้ท่องจำ มีการนำเสนอเนื้อหาทีละน้อย มีกระบวนการให้นำเอาเนื้อหาไปคิด ไปแลกเปลี่ยนความคิดกับผู้อื่น เพื่อสร้างเป็นความรู้ ที่เกิดขึ้นโดยผู้เรียนเอง หรือเกิดปัญญาขึ้นกับผู้เรียน

      e-Learning เป็นกระบวนการเรียนรู้ หรือเราอาจจะได้ยินแต่คำว่า กระบวนการเรียนการสอน ที่ต้องคำนึงถึงการเรียนการสอนที่ไม่เหมือนกับการเรียนการสอนในชั้นเรียน แต่ต้องนึกถึงการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง ซึ่งจะต้องจัดสภาพแวดล้อมของการเรียนการสอนให้เหมาะสมกับสภาพของผู้เรียน และเอื้ออำนวยที่จะให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ ตามหลักจิตวิทยาการศึกษา เพราะสภาพของการศึกษาด้วยตนเองต่างจากการเรียนในห้องเรียนหลายประการ เช่น
      - ไม่มีครูสอน ดังนั้น จึงไม่มีใครคอยบอก คอยสอน คอยกำหนดว่าจะต้องทำอะไร คอยควบคุมติดตาม และประเมินว่า เราเรียนรู้ได้แค่ไหน ได้หรือตก ดังนั้นกระบวนยการเรียนรู้ จะต้องสร้างสิ่งเหล่านี้ขึ้นมาเพื่อเป็นตัวแทนของครู ที่คอยช่วยเหลือผู้เรียน
     - ไม่มีเพื่อนที่เรียนด้วยกัน ที่จะเป็นเพื่อนให้คำปรึกษา ช่วยเหลือ ปรับทุกข์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์
     - ไม่มีห้องสมุด ที่จะให้เข้าไปศึกษาค้นคว้าหาความรู้เพิ่มเติม
     - ฯลฯ
     สิ่งต่างๆ เหล่านี้ หลายอย่างจะต้องหาเข้ามาในระบบ e-Learning ที่จะคอยให้การสนับสนุนกระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียน

     ปีนี้ จะเป็นปีที่จะมีการพูดถึงสิ่งเหล่านี้ให้มากขึ้น ในการพัฒนาระบบ e-Learning และระบบ e-Training ของหน่วยงานการศึกษานอกโรงเรียนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ