771. Appreciative Inquiry สำหรับ "กระทิง"

ระยะนี้อยู่ในช่วงปลายปี ผมมาเริ่ม Reflection นั่งประเมินงานตนเอง ...แน่นอนครับ ผมศึกษา สอน Appreciative Inquiry (AI) ที่พยายาค้นหาสิ่งดีๆที่ซ่อนเร้น อยู่ในตัวคนในองค์กร เพื่อนำมาขยายผล ระยะนี้ผมเริ่มตามสัมภาษณ์ ลูกศิษย์ที่สามารถเรียนรู้ไปได้ไกลมากๆ ในระยะเวลาเท่ากัน ดูจากไหนครับ ดูจาก Bloom Taxonomy ที่ผมเชื่อว่าน่าจะเป็นวิธีการประเมินที่ดีวิธีหนึ่ง


ขั้นต่ำสุดคือ

Remeber จำเนื้อหา แนวคิดคร่าวๆ จำได้ว่า AI คืออะไร วงจร 4D คืออะไร

สูงขึ้นมาคือ Understand มองออกว่าจะทำ AI อย่างไรให้สำเร็จ มันต้องถามอย่างไร ขยายผลอย่างไรในบริบทของตนเอง

Apply ประยุกต์ AI ตั้งแต่ถามจนขยาลผลในงานของตนเองได้

Analyse วิเคราะห์ผล เชื่อมโยงทฤษฎีได้

Evaluate รู้ว่างาน AI แบบไหนดีไม่ดี สอนคนอื่นต่อได้

Create สามารถออกแบบ Model ใหม่ได้

ผมเลือกลูกศิษย์ที่ก้าวไปถึงขั้น Create ได้ มาสัมภาษณ์ โดยผมเองก็สนใจศาสตร์สัตว์สี่ทิศด้วย สัตว์สี่ทิศมองคนเป็นสี่บุคลิกคือกระทิง (ขาลุย) อินทรี (คิดต่าง) หมี (มีระบบ) หนู (เน้นความสัมพันธ์)

เริ่มจากลูกศิษย์กระทิงก่อน รายนี้ทำ Appreciative Coaching ประสบความสำเร็จในระดับ Create คือไม่ใช่วิเคราะห์เป็นแต่สร้างสรรค์งานใหม่ Model ใหม่ได้เลย

ผมค่อยๆตั้งคำถามเชิงบวก ผ่าน Bloom Taxonomy ทีละขั้น ลองดูรายละเอียดการสัมภาษณ์ดังข้างล่างนี้

Remeber ฟังบรรยายแล้วเห็นภาพ เป็นรูปธรรม ไม่ชอบเรียนในห้อง ชอบไปเรียนตาม Workshop สั้นๆ ตรงกับเรื่องที่ผมอยากรู้ บางที่ไปเรียนในห้อง

Understand “ผมอ่านจาก IS (งานวิจัยที่ MBA KKU เป็นแนว Case study).... แบบ AI มันไม่วิชาการจ๋า เล่าว่าไปทำอะไรให้ฟัง พอไปอ่าน เหมือนเราไปนั่งดูเขาทำ พอมโน พอนึกออก พูดอย่างนี้ มันพอเก็ตว่าคนนี้ทำอะไร ถามอะไร อย่างที่สองพออ่าน IS ผมเอาไปทำเลย ลองถามดูเลย เจอนักศึกษา ก็ลองถามแบบ IS มานั่งไล่ดู ผมจะจดคำถาม Discovery เอา Main หลัก ไปถาม .. ตอบไม่ได้ก็พลิกถาม มันถามไปมามันเป๊ะๆไม่ได้ ส่วนใหญ่ไม่ออก อีกประเด็นหนึ่งคือ ผมไปนั่งฟังอาจารย์คุยกับเพื่อนๆ น้องๆที่ทำ IS แต่ฟังแล้วได้เห็นวิธีการบางอย่าง ทำให้เราเข้าใจอะไรมากขึ้น กรณีนี้ต้องขยายผลอย่างนี้นะ”

Apply “นักศึกษามารายงานผล ผมไม่มีกรอบ อะไรที่จะให้ผมทำได้ ผมใส่ไปเลย ผมมีแค่เป้าหมาย ทำอย่างไรผมต้องช่วยเขาให้ได้ ไม่ไปทางตรง ทางตันไม่ได้ ผมใช้ Heron พอทำไปมีคนมา Feedback อันนี้ใช้ได้นะ ลูกค้ามาบอกเลย”

Analyse “มีเป้าหมายเป็นอย่างนี้ของลูกค้า อาการอย่างนี้ ผมพยายามซักถามอาการเหมือนหมอ ถามให้เขาวิเคราะห์ตนเอง ให้เช็คว่าปัญหานี้มาจากเรื่องนี้หรือเปล่า ถ้าใช่แล้ว ก็เริ่มหาว่าอะไรที่จะไปช่วยเขาได้ ผมเองก็ชอบเรื่องจิตวิทยาอยู่แล้ว AI มันมาทางจิตวิทยาอยู่แล้ว ผมก็ไปหาเครื่องมือมาช่วย ผมไม่ชอบการย้อนอดีต คนมีปม ทำวิธีไหนให้ไกล้วิธีการที่ใช้ Trance ก็ลองถามแบบ AI ว่า AI มันจะเชื่อมโยงไปในปรากฏการณ์ที่คล้ายๆกัน ผมเอา AI ไปเทียบ Trance จูงถึงปม ผมจูงถึงความสำเร็จ “

Evaluate “เกิดจากไปช่วยเพื่อนที่ทำ IS เรื่อง AI แล้ว ผมไปช่วยหาจุดแข็งของงานของเพื่อน ไปนั่งถามว่าเพื่อนทำอะไรมาบ้าง แล้วพาวิเคราะห์ปัญหาตามสูตร Heron เพื่อนลองไปทำ แล้วเอามาให้ Feedback”

Create “สร้างสรรค์อะไรใหม่ๆ ผมนั่งเขียนพยายามคิด Model ค่อยๆ คิดสบายๆ ก็เกิดขึ้นมาเอง เอา 5 ธาตุมาผสมผสานกับวงจร 4D ผมผ่อนคลาย แล้วมันเชื่อมขึ้นมาได้เอง”

ถามเพิ่มเติม

ใน AI Workshop ของผม คุณชอบเนื้อหาอะไรมากที่สุด

“เรื่องสามคนไม่ธรรมดา รูปโรงเรียนสร้างด้วยคนสามคนไม่ธรรมดา เหมือนเราไปคิดต่อยอดได้ ผมสนใจ KM แต่ผมว่ามันจับต้องไม่ได้ และชอบจิตวิทยาอยู่แล้วเอง”

คุณชอบ Style การสอนของผมตรงไหนมากที่สุด

“ระหว่างเรียนชอบ Style การสอนของอาจารย์คือ คือพูดกันง่าย สบายๆ ถามอะไรก็ได้ คุยได้เต็มที่ ผมไม่ขั้นตอน อาจารย์ให้อิสระในการทำงาน ไม่มา Block ว่าผมต้องทำตามอย่างนี้อย่างนั้นเท่านั้น มันมีช่องให้คิดอะไรต่อได้”

ชอบบรรยากาศการทำงานกลุ่ม AI Research ตรงไหนมากที่สุด

“บรรยากาศในการทำงานเป็นกลุ่ม ชอบตรงที่คนที่มาทำนี่อยากทำจริงๆ พอเจอคนที่อยากทำ มันคุยแล้วมัน มี Case มาแลกเปลี่ยน พอได้เรียนรู้จากหลายๆ field ...เช่นรถไถ บอร์ดเกมส์ เรามีกรอบกว้างๆ จริงๆมันเร็ว ตัว Tipping Point มีคนมันส์หนึ่งคนคนอื่นเลยมันส์ “

Case study ของใครที่จุดประกายคุณมากที่สุด

“ครัวคุณย่า อ่านแล้วพอมองออกว่าเขาทำอะไรกัน มันมีวิธีการชัด “

เนื้อหาใน Workshop ที่ชอบคือ

“ 3 คนไม่ธรรมดา กับ Six Senses” โดยเฉพาะ Six Senses คนที่ไม่อยู่ในสาย AI ก็เอาไปประยุกต์ใช้ได้เลย

จากนั้นผมถามอีกว่าพัฒนาการแต่ละขั้นนั้น ใช้เวลาเท่าไหร่ ได้ความดังนี้ คือเอาง่ายๆ มาถึงขั้น Create ได้เขาใช้เวลาประมาณ 3 เดือน

Remember ถึง Understand 1-2 weeks

Understand มา Apply 1 Month

Apply มา Analyse 2 เดือน

Analyse มาคิด 3-4 วัน

ตั้งแต่ Remember มาถึง Create 3 เดือน


ข้อค้นพบสำหรับกระทิงนี่จุดประกายผมจริงๆ

กลุ่มผมมีกระทิงมาเรียนหลายคนทุกปี ข้อค้นพบนี้ผมจะนำไปขยายผลต่อ

ชัดเจนมากกำหนด Timeline ประมาณ 3 เดือน

สอนเรื่อง The Tipping Point และ Six Senses สองอย่างนี้กระทิงจะเอาไปประยุกต์ได้ทันที

เริ่มสอนโดยให้ไปดู case ครัวคุณย่า

เชิญกระทิงเข้ากลุ่มแล้วทำ KM กันไปมา โดยผมให้ทุกคนถามและผมแชร์ case

แนะนำให้กระทิงทำจริง ให้กลับมาคุญแนะนำหนังสือให้ กระทิงจะเริ่ม Undertsand และเมื่อไป Appy เมื่อไหร่ มีโอกาสจะขยับไปถึงขั้น Create ได้ไม่ยาก

และถ้ามาเชื่อมโยงกับที่ผมไปถามคนในกลุ่มกระทิงมา จะเห็นว่าสอดคล้องกับผมการวิจัยที่ผมไปถามคนราวๆ น่าจะเกือบ 1,000 คนแล้ว ว่าระบบการเรียนรู้เป็นอย่างไร คุณจะเห็นความสอดคล้องกันชัดเจน ...กระทิงต้องให้ Authority ไปทดลอง เปิดกว้างๆ เขาจะทดลองทำด้วยตนเองมากๆ .. โดยเป็นการลองผิดลองถูก เราเพียงอยู่ตรงนั้น คอยเล่า case สร้างกระบวนการกลุ่มเพื่อบ่มเพาะความรู้ กับ case ไม่กี่ case เท่านี้ก็ไปโลดแล้วครับ



และที่ไม่เหมือนใครคือ ...กระทิงท่านนี้ตั้งเป้าด้วยว่าอยากเห็น Case ตนเองมีคนรุ่นหลังไปเล่า..เหมือนกรณีที่เจอใน case ครัวคุณย่า .. เขามีเป้าหมายของเขาอยู่ ... กระทิงชัดๆครับ..

และนี่เป็นกระทิงจบใหม่ เดวผมกำลังตามสัมภาษณ์กระทิงและทิศอื่นๆทั้งที่เพิ่งจบและที่จบไปนานแล้วแต่ไป Create ได้มากมายในโอกาสต่อไปนะครับ

ใครเป็นกระทิง นี่คือเส้นทางของคุณครับ จะคล้ายๆกัน ส่วนใครเป็น Consultant/Coach/อาจารย์ ลองเอาไปต่อยอดฝึกศิษย์กัน จะส่งเสริมเขาให้ไปได้ไกลได้ไม่ยากครับ

วันนี้พอเท่านี้ เพียงเล่าให้ฟัง ลองเอาไปพิจารณาดูนะครับ

Note:

IS และทฤษฎีที่กระทิงชอบดูที่ Link ข้างล่างนี้ครับ

1. สามคนไม่ธรรมดา https://www.gotoknow.org/posts/539174

2. Six Senses https://www.gotoknow.org/posts/552218

3. งานวิจัย IS ฉบับเต็มเรื่องครัวคุณย่า https://www.gotoknow.org/posts/617397

4. ดูงานวิจัยเรื่อง Appreciative Coaching ผลงานจะดับ Create ของโค้ชแบ๊งค์ คนที่ให้สัมภาษณ์ในบทความนี้ได้ที่นี่

https://www.gotoknow.org/posts/617379




บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Appreciative Inquiry



ความเห็น (0)