จิตวิทยาว่าด้วยเรื่องการทำงาน


บทวิจารณ์หนังสือ Why We Work เขียนโดยศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยา Barry Schwartz วิจารณ์ลงในนิตยสาร Scientific American Mind ประจำเดือน กันยายน - ตุลาคม ๒๕๕๘ โดย Robert Epstein ช่วยให้ผมรู้จักสำนักพิมพ์ใหม่ คือ TED Book ที่มีนโยบายจัดพิมพ์หนังสือที่หนาไม่เกิน ๑๐๐ หน้า ใช้หลักการเดียวกันกับ TED Talk ที่ห้ามเกิน ๑๘ นาที

เร็วๆ นี้ Gallup สอบถามคน ๒๕ ล้านคน ใน ๑๘๙ ประเทศ พบว่างานสร้างความอึดอัดมากกว่าความพอใจ ในคนเกือบร้อยละ ๙๐ ทำให้ผมรู้สึกเห็นใจเพื่อนมนุษย์ทั้งหลาย และดีใจที่ตนเองอยู่ในกลุ่ม ร้อยละ ๑๐ กว่าๆ ที่มีความสุขจากการทำงาน

รู้กันมาหลายสิบปี ว่าปัจจัยความพึงพอใจในงานได้แก่ ความเป็นอิสระ (autonomy), ความหลากหลาย (variety), ความมั่นคง (security), เป็นที่ยอมรับ (appreciation), ความสัมพันธ์เชิงบวก และโอกาสก้าวหน้า (Robert Hoppock. Job Satisfaction, 1935)

Barry Schwartz เขียนหนังสือ Why We Work เพื่อเถียงปราชญ์ใหญ่ของโลก ๓ คน คือ Adam Smith บิดาแห่งเศรษฐศาสตร์ (ศตวรรษที่ ๑๘), Frederick Taylor บิดาแห่ง Management Science (ศตวรรษที่ ๒๐), และ B.F. Skinner ปราชญ์ด้าน Behavioral Psychologyที่ต่างก็ให้ความสำคัญแก่ “สิ่งปลุกเร้า” (incentives) ในการทำงาน

สิ่งที่ Schwartz ให้ความสำคัญคือ “แรงจูงใจภายใน” (intrinsic motivator) ที่ผมเรียกว่า “แรงปรารถนา” (inspiration)

ทำให้ผมแยกแยะคนออกเป็นคนทั่วไป กับคนที่ชีวิตยกระดับขึ้นไปขั้นหนึ่ง คนทั่วไปดำรงชีวิตและการงานอยู่ภายใต้กำกับของแรงกระตุ้นภายนอก คือ “สิ่งปลุกเร้า” (incentives) แต่มีคนโชคดีจำนวนหนึ่ง ที่ทำงานภายใต้กำกับของแรงกระตุ้นภายใน คือ “แรงปรารถนา” (inspiration)

ผมตีความว่า การศึกษา/การเรียนรู้ เป็นการเดินทางแห่งชีวิตของมนุษย์ จากทำงานหรือดำรงชีวิตอยู่ เพื่อลาภยศ ไปสู่ชีวิตที่ทำงานหรือดำรงอยู่ เพื่อทำสิ่งที่มีคุณค่าตามที่ตนเชื่อ ซึ่งก็คือ “มนุษย์ระดับ ๖” ตามแนวของ Lawrence Kohlberg

ผมเคยบันทึกความในใจ เกี่ยวกับเรื่องทำนองนี้ไว้ ที่นี่



วิจารณ์ พานิช

๒๖ พ.ย. ๕๘


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สภามหาวิทยาลัย



ความเห็น (0)