นากบุด

นาคบุตรวิชาการ
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ

นากบุด เป็นชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง ซึ่งวิทยาลัยครูนครศรีธรรมราชได้เลือกเป็นไม้ประจำวิทยาลัย ซึ่ง ผศ.ประหยัด เกษม ได้เขียนเรื่องราวของที่มาคำว่า “นาคบุตร” ไว้ว่า เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2534 วันสถาปนาวิทยาลัยครูนครศรีธรรมราช ปีนั้น ได้มีการสรรหา “พรรณไม้” ประจำสถาบัน โดยพิจารณาจากคุณลักษณะของต้นไม้ที่มีพ้องกับคุณลักษณะของสถาบันแห่งนี้ เช่น มีดอกสีเหลือง ปลูกได้ดีพื้นที่บริเวณเขามหาชัย หรือเป็นพรรณไม้ที่หาได้ในบริเวณป่าแถบนี้ เป็นต้น และในที่สุดคณะกรรมการได้พิจารณาเลือก “นากบุด” เป็นไม้ประจำสถาบัน ความในประกาศนั้นพรรณนาถึงคุณลักษณะที่สอดคล้องกับคุณลักษณ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราชดังนี้

ณ เชิงเขามหาชัยอันไพศาลแห่งนี้ เดิมเป็นบริเวณที่มีสภาพธรรมชาติร่มรื่น มีไม้ยืนต้นนาวาพรรณเจริญงอกงามประดับป่ายาวเป็นพืด จากนั้นมาปีพุทธศักราช 2500 กระทรวงศึกษาธิการ ได้ใช้พื้นที่ส่วนหนึ่งเป็นที่ตั้งของโรงเรียนฝึกหัดครู ซึ่งต่อมาได้พัฒนามาเป็นวิทยาลัยครู สถาบันราชภัฏ และมหาวิทยาลัยราชภัฏในปัจจุบัน ตามลำดับ

ทุกชีวิตที่ได้อยู่อาศัยในแนวป่าต่างรู้ซึ้งถึงคุณค่าของป่าดี ด้วยป่ามีส่วนปรุงแต่งให้แดดอุ่น ลมอ่อน และดินเย็นชุ่มชื่น ดอกไม้ ส่งกลิ่นหอมประเทืองใจ สัตว์น้อยใหญ่อาศัยอยู่อย่างสุขสบาย

หลายปีที่ผ่านมา สถานศึกษาแห่งนี้ ได้ใช้ประโยชน์จากป่านี้มากเกินจะพรรณนา ต่างตระหนักดีว่า ธรรมชาติ คือจุดกำเนิดของสิ่งมีชีวิต มวลมนุษยชาติ สิงสาราสัตว์ แม่น้ำลำธาร ตลอดจนภูเขาและป่าไม้ ธรรมชาติก็มีสถานภาพไม่แตกต่างไปจากมนุษย์ ในฐานะที่เป็นองค์ประกอบส่วนหนึ่งของโลกใบนี้ จึงควรมีสิทธิ์ที่จะไม่ถูกทำลาย และประกาศเจตนารมณ์ไว้ว่า เหล่าคณาจารย์ นักศึกษา บุคลากรทุกฝ่าย จะร่วมกันประสานมือ ประสานใจ ปลูกต้นไม้ตามรอยพระยุคลบาท สร้างป่าพลิกพื้นธรรมชาติให้มีความอุดมสมบูรณ์ให้จงได้ และในวาระสำคัญวันสถาปนามหาวิทยาลัย ได้ใช้โอกาสพิเศษนั้นจัดหาพรรณไม้แถบป่านี้มาเป็นไม้ประจำสถาบันบันหรือประจำมหาวิทยาลัย เพื่อจะได้ใช้เป็นเครื่องระลึกถึงอีกทางหนึ่งสืบไป

ในบรรดาพรรณไม้เหล่านั้น ได้พิจารณาเห็นว่า “นากบุด” เป็นไม้ที่มีค่าคู่ควรแก่การเป็นไม้ประจำมหาวิทยาลัย ด้วยมีความสอดคล้องในหลายประการ

“นากบุด” เป็นไม้ยืนต้นของขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ชนิด Mesua nervosa Planch. Et Triana ในวงค์ Guttiferae สูงประมาณ 15-25 เมตร บอกถึงความยิ่งใหญ่ ไม่ต่ำต้อยด้อยค่ากว่าใคร สามารถสูงชะลูดรับแสงแดดได้อย่างเต็มภาคภูมิ ไม่จำเป็นต้องอาศัยร่มเงาต้นไม้อื่นก็อยู่ได้

ส่วนใบเล็กเขียวเข้ม หนา และแข็งเป็นรูปหอก ไม่ผลัดใบ เรือนยอดเป็นพุ่มทึบรูปเจดีย์ต่ำ บ่งถึงความมุ่งมั่นตามปณิธานที่ตั้งไว้ ประหนึ่งปลายแหลมของใบและทรงพุ่มเจดีย์

ในขณะที่ลำต้นตรง เปลือกเรียบ เนื้อแข็ง ได้รับขนานนามว่า Iron Wood พิสูจน์ถึงความซื่อตรง มั่นคง เหนี่ยวแน่น แข็งแกร่ง แห่งความรักสามัคคี ยากที่ใครจะคิดทำลายได้ง่ายๆ

ความหมายที่ปรากฏให้เห็นชัดจากดอก ซึ่งมีกลีบดอกหนาและแข็งสีขาวนวล มีเกสรตัวผู้อยู่ภายในแผ่กระจายเป็นรัศมีสีเหลืองเข้มอยู่กลางดอก สีเหลืองนอกจากเป็นสีประจำสถาบันแล้ว ในทางจิตวิทยาบอกถึงความสดชื่น มีชีวิตชีวา คึกคัก กระตือรือร้น อยากรู้อยากเห็นและในทางความเชื่อ สีเหลืองเป็นสีแห่งศรัทธา เป็นสีแห่งความศักดิ์สิทธิ์ นับเป็นนิมิตที่รงกับที่ใจเรานึกไว้

สำหรับการแผ่กระจายเป็นรัศมีสีเหลืองรอบทิศของเกสรตัวผู้ คือบัณฑิตที่ผลิตออกไปรับใช้สังคมทั่งทุกทิศ และยังได้มีสิทธิ์ชื่นชมดมกลิ่นหอมเย็นของดอก บ่งบอกถึงคุณงามความดีของบัณฑิตแห่งสถาบันนี้ที่ขจรขจายสร้างชื่อเสียงและผลงานให้เห็นเป็นประจักษ์

นอกจากนั้นทุกส่วนของต้นนากบุด เปลือก ดอก ผล ต้น ราก ใบ มีคุณค่าทางสมุนไพรทั้งสิ้น นั้นคือคุณค่าของมหาวิทยาลัยโดยรวมที่พร้อมจะรับใช้สังคม

อนึ่งนามของพรรณไม้นี้ มีเสียงพ้องกับคำที่มีความหมายเป็นมงคล คือ “นาก” พ้องกับคำว่า “นาค” ซึ่งมีความหมายว่า ช้างสาร ดีบุก งูใหญ่ในสวรรค์หรือบาดาล และผู้ประเสริฐ และ “บุด” พ้องกับคำว่า บุตร ซึ่งมีความหมายว่า ลูก เมื่อนำทั้งสองคำนี้มาประกอบกันจะได้คำว่า “นาคบุตร” อยากจะใช้ความหมายว่า “บุตรของผู้ประเสริฐ” เพื่อสอดรับกับ “ราชภัฏ” แปลว่า “คนของพระราชา” จึงถือโอกาสสร้างศัพท์ “นาคบุตร” ที่คงไว้ซึ่งเสียงเดิม และ เสริมความหมายอันเป็นมงคลเข้าไป

เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2534 จึงได้มีการประกาศชื่อ “นาคบุตร” เป็นพรรณไม้ประจำสถาบันควรค่าแก่การปลูกขยายพันธุ์ให้แพร่หลายทั้งภายในและภายนอกสถาบันคงคู่สถาบันสืบไป


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน นากบุด



ความเห็น (0)