ช่วงนี้พอมีเวลาเขียน เลยรีบเขียนครับ อย่างที่ผมบอกอยู่ทุกครั้ง ผมสอน Appreciative Inquiry (AI) ซึ่งคือกระบวนการค้นหาสิ่งดีๆ ร่วมกัน โดยเชื่อว่าทุกสิ่ง ทุกอย่าง ทุกระบบ ทุกคน มีเรื่องราวดีๆ ซ่อนเร้นอยู่เสมอ

ดูอะไรคล้ายๆ คิดบวกไหมครับ จริงๆ แล้ว AI ต่อยอดมาจากจิตวิทยาบวก (Positive Psychology โพสิทีพ ไซโคโลยี่) และในการสอน AI ทุกครั้ง ผมจะสอนพื้นฐานทฤษฎี Positive Psychology ด้วย ก็คือเล่าให้ฟังนั่นแหละ แต่ถ้ามีเวลายาวหน่อย ผมก็จะสอนแบบ Workshop ครับ ผมก็จะประยุกต์หลักของ Happy 8 หรือความสุขแปดประการมาสอน (หรือบางครั้งเราเรียกว่า Happy Workplace)

โดยประยุกต์กับหลักการของ AI คือเราเชื่อว่าทุกคนมีความสุข มีเรื่องราวดีๆ ที่สามารถแบ่งปันกันได้ วิธีการของผมไม่ได้เน้นการเชิญ ผู้มีประสบการณ์ความสุข ในรูปแบบต่างๆ มาบรรยายนะครับ ไม่ได้เอาวิธีการของใครจากภายนอกองค์กรของผู้เรียนมาใช้ หากแต่ใช้วิธีการถามคำถามแบบ AI เพื่อดึงเรื่องเล่าความสุขทุกคนออกมา แล้วต่อยอดเป็นกิจกรรมทำต่อไปเลย

Cr: http://www.smh.com.au/news/technology/biztech/google-named-australias-best-place-to-work/2009/04/29/1240982266605.html

Happy 8 คือความสุขแปดประการครับ ผมยกตัวอย่างง่ายๆ เช่น เรื่อง Happy Money นี่เป็นเรื่องโลกแตก ที่หลายองค์กรไม่ได้พูดถึงครับ บางโรงงานผมไปทำ AI Happy 8 ก็ได้เรื่องครับ ตกใจคนงานจำนวนมาก มากจริงๆ เป็นเหยื่อของหนี้นอกระบบ ครับ พอถามว่า ช่วยเล่าประสบการณ์ที่ดีที่สุด ตอนที่คุณมาความสุขเกี่ยวกับเงิน จะได้คำตอบเช่น ใช้หนี้หมด ผมจะโยงต่อ ใครเป็นไอดอล เรื่องความสุขด้านการเงิน ในที่นั้นก็มักจะมีใครสักคน เช่น มีพี่หัวหน้าคนหนึ่งในโรงงานที่ผมไปมา ปรากฏว่าเป็นตัวอย่างของคนสู้ชีวิต สามีพิการทำงานไม่ได้ เป็นหนี้นอกระบบ แล้วใช้หมด ผมก็เชิญมาเล่าครับ ปรากฏว่า ขอโทษ พี่แกเล่ายังกับคนจบ MBA ด้านการเงิน (ผมจบสาขานี้ในระดับปริญญาโท)

Cr: http://lolitationgson.wordpress.com/2010/04/11/blog-post-15/

“มันต้องแบ่งหนี้ ต้องไปเจรจา เอาตรงนี้ไปใช้ตรงนี้....” ที่สุดเราก็เชิญไอดอลท่านนี้เป็น “ปราชญ์โรงงานด้านการเงิน” ให้เขาเป็นคนให้คำปรึกษาเพื่อนๆ ที่ติดหนี้อยู่

ล่าสุดประทับใจมากๆ สอนป.โท MBA มีนักศึกษาท่านหนึ่ง มีคุณพ่อคุณแม่เป็นชาวนา ผมไม่แปลกใจว่าทำไมจึงมีลูกที่เรียน MBA ได้ เขาเล่าว่า “คุณแม่ดีมากค่ะ พอทำนาได้แล้ว แม่จะขอตังค์พ่อส่วนหนึ่ง หักไว้เลย แล้วขึ้นรถมากรุงเทพ เพื่อซื้อทองเก็บไว้”

เอาแค่ความรู้เรื่องการเงิน ที่ทำให้คนในองค์กรมีความสุข มันมี แต่มีเป็นจุดๆ เป็นคนๆ ที่ถ้าเราดึงออกมาได้แล้วจะเป็นตัวอย่างที่ดีสำหรับคนในเศรษฐานะนั้น บรบทนั้น ทั้งหนี้นอกระบบ และการสร้างตัว แบบชาวบ้านๆที่บอกจริงๆ ว่าตำรา MBA การเงินไม่มีปรากฏครับ และถ้าคนในองค์กรแก้ปัญหา หรือมีทางออกเรื่องการเงิน เอาแค่เรื่องเดียวนี่แหละ เราจะสามารถทำอะไรได้อีกเยอะ เพราะคนจะมีสุขภาพจิตดีเยี่ยม ไม่งั้น คุณจะได้คนสติแตกเต็มโรงงาน มาทำงานก็จินตนาการเอาเองว่ามันจะไปไกลแค่ไหน ใครจะมีใจมาเพิ่มผลผลิตให้คุณ และของอย่างนี้เป็นอะไรที่ “บังตา” องค์กรอยู่ครับ

เป็นอย่างที่วิชา AI ว่าไว้ ทุกคนไม่ว่าจะอยู่ในระดับเศรษฐานะใด ล้วนมีเรื่องราวดีๆ ซ่อนเร้นอยู่ เรื่องราวต่างๆ ล้วนสามารถสร้างแรงบันดาลใจ ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงได้

นี่แค่ Happy Money ครับ มาดูเรื่อง Happy Soul หรือเรื่องความสุขด้านจิตวิญญาณ ถ้าจะถามแบบ AI เราก็ถามว่า “ลองนึกถึงประสบการณ์ที่ทำให้เราเบิกบาน มีความสุข ประมาณอิ่มบุญ” ให้เล่ามาหนึ่งเหตุการณ์ เช่นผมเจอพี่ท่านหนึ่งจบวิศวะจุฬา ไม่เคยเลย ตั้งแต่รู้จักกัน ว่าพี่จะสนใจศาสนา วันหนึ่งพี่แกก็มาบอกว่า “ผมไปฝึกเป็นครูสมาธิ ไปฝึกอยู่หกเดือน ทุกวัน” ผมถึงอ้าปากค้าง เพราะว่าไม่น่าเชื่อ อย่างพี่เหรอไปนั่งสมาธิ ที่สุดก็เข้าใจ “มีวันหนึ่งผมไปวัด ไปทำบุญ หลวงพ่อก็ชวนไปฝึกสมาธิ (โครงการหลวงพ่อวิริยังค์).. นั้งทุกเย็น พี่ก็บอกหลวงพ่อว่า ผมไม่ว่างๆ ผมเป็นอาจารย์ มีงานเยอะ” หลวงพ่อก็ยิ้มแล้วตอบท่านพี่ว่า “ไม่วาง ก็ไม่ว่าง”..... โอ้โห ภิญโญ ผมคิดได้เลย... แล้วพี่ท่านก็เปลี่ยนไปเป็นคนที่น่าเคารพ เป็นครูทางธรรมของผมได้ ตอนหลังผมใช้วลีเด็ดนี้ไปพูด ก็เข้าท่าครับหลายคนได้คิดเรื่องการแบ่งเวลาให้จิตวิญญาณของตัวเองได้

เพื่อนรักคนหนึ่งของผม ขณะที่ผมกำลังโลดแล่นอยู่ในวงการ OD ทำ AI ระเบิดเถิดเทิง มีคนเชิญแหลก วันหนึ่งเรานั่งคุยกัน เพื่อนที่เข้าวัดก็มาเปรยกับผม “ภิญโญ.. แน่ใจเหรอว่าชาติหน้าจะได้เกิดเป็นมนุษย์อีก.” ผมฟังแล้วขนลุก เมื่อปีที่แล้วผมเลยไปบวชอยู่สามเดือน นี่หละครับ

Cr: http://www.cleaus.com/spirituality/

สำหรับพนักงาน ก็มีหลายแบบ บางคนมีความสุขที่ได้พาครอบครัว ไปทำบุญด้วยกัน บางคนถึงกับไม่มีเลยนึกไม่ออก ลองให้เขาเล่าปรากฏว่าสามีฝรั่งเป็นมะเร็ง คุณพ่อมีปัญหาทางจิต อาจารย์จะช่วยได้ยังไง... เกินที่วิชาผมจะช่วยได้ คุณอยู่แถวไหน ก็แถวสิงห์บุรี ก็วัดป่าอัมพวันไง หาหลวงพ่อจรัญ แล้วก็เลยฝากเพื่อนที่เคยไปพาไปเลย ผมบอกเจาบางครั้ง มีอะไรที่มองไม่เห็นเช่นโรคกรรม ที่ความรู้สมัยใหม่จัดการไม่ได้ บางทีไปหาพระท่านอาจช่วยแบ่งเบา ให้ใจเรามีความสดชื่นไปอีกแบบได้ และอาจค้นพบหนทางใหม่ในชีวิตได้

Happy Body ครับ เรื่องความสุขเรื่องสุขภาพร่างกาย ก็บอกให้เขาลองเล่าเหตุการณ์ที่ทำให้เขามีความสดชื่น ร่างกายแข็งแรง แถมถามถึง Idol ไอดอล ของเขาด้วย (บางครั้งให้เล่าเรื่องเขาเองนึกไม่ออก ผมเลยให้นึกถึง Idol คนที่เป็นแบบอย่างต่อเขาในเรื่องนั้นๆ)

สำหรับผมเองผมนึกถึง Idol คนหนึ่ง ที่โรงงานในนครสวรรค์ ที่เคยสุขภาพแย่มากๆ แต่ต่อมาเห็นคนเล่นฮูล่าฮูป เลยเอามาเล่นบ้าง 10 นาทีก่อนเข้าทำงานในสายการผลิต และหลังเลิกงานปรากฏว่า สุขภาพดีสุดๆ ไปเลย พอฟังเรื่องเล่าเสร็จ ผมก็ภถามว่าในห้องชอบเรื่องของใครที่สุด จำนวนมากชอบเรื่องของพี่ท่านนี้ มารวมตัวกันฮูล่าฮูสิบนาทีไหม ก็เกิดกลุ่มฮูล่าฮูปขึ้นมา

Cr: http://www.flickriver.com/photos/tags/hulahoop/interesting/

เอาหล่ะ วันนี้ผมพอสาม Happy ก่อน ว่าจะเขียนต่ออีกสองสามตอน จะได้ว่า Happy ทั้งหมด รวมทั้งจะครอบคลุมถึงทฤษฎี Positive Psychology ที่ผมได้เชื่อมโยงเข้ากับ การทำ Happy 8 Workhop แบบ AI ด้วยครับ

การทำกิจกรรม AI Happy 8 สรุปแล้วเราเอาแนวคิด Happy 8 เป็นตัวตั้งจากนั้นอาจารย์กับลูกศิษย์ช่วยกันเล่าความสุขในแง่มุมต่างๆ ไปที่ละ Happy โดยแบ่งเป็นกลุ่ม เมื่อเขาเล่าประสบการค์ที่ดีที่สุดในแต่ละ Happy แล้ว ผมจะบอกให้เขาเลือกตัวแทน ออกมาแบ่งปันเรื่องเล่าของความสุข Happy นั้น จากนั้นพอเป็นโครงการ OD จริงๆ ก็จะให้เลือกความสุขที่ได้เจอระหว่างการคุยกันไปขยายผล ในระดับครอบครัวบ้าง ในที่ทำงานบ้าน โดยนัดมาคุยกัน และนำเสนอต่อที่ประชุมในระยะเวลาต่อมาอาจสักเดือนหนึ่ง

ทั้งหมดนี้มีวัตถุประสงค์หลักคือเป็นการวางพื้นฐานการสอน AI ของผม ในแบบภาคปฏิบัติ คือให้สัมผัสความสุขจริงๆ เลย ลองขยายความสุขจริงๆ มีกิจกรรมจริงๆ ขณะเดียวกันก็สอดแทรกความรู้ด้าน Positive Psychology แถมธรรมะไปด้วย ใครเข้า Workshop นี้จะรู้จักเพื่อน พี่ น้องในองค์กรมากขึ้น ว่าเขามีวิถีชีวิตอย่างไร และถ้าเอาทำด้านการบริหารธุรกิจ การตลาด จะทำให้คุณค้นพบวิถีชีวิต (Lifestyle ไลฟ์สไตล์) ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการตลาด การสร้างโอกาสด้านธุรกิจ เรียกว่าทำได้ทุกบริบท แต่ที่สำคัญจะเป็น Workshop ที่ทำให้คนรู้จักตัวเองมากขึ้น พร้อมเห็นทางออกในปัญหาที่ไม่ค่อยมีใครพูดครับ

สุดท้าย เนื่องจากผมค้นพบว่า Appreciative Inquiry เป็นตัวช่วยอย่างมากๆ ในการดึงเรื่องราวดีๆออกมา ผมเลยอยากมี Happy ที่ 9 คือ Happy Appreciative Inquiry คือทำ AI ให้เป็นครับ ซึ่งจะเป็นตัวเสริมให้เกิดสุขได้อย่างดี ด้วยการดึงศักยภาพของสิ่งที่มีอยู่ AI จึงเป็น Happy ที่ 9 ได้ครับ

อ้อ สำหรับแนวคิด Happy 8 มีคนทำเป็น Poster สวนงามมากๆ ครับ ผมเจอใน Facebook

Cr: Sook Magazine


BY