คุณครูหนึ่ง – ศรัณธร สะท้อนว่าในระหว่างดูวิดีโอคิดว่าเด็กๆ เหล่านี้ใจกว้างมาก แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันอย่างไม่มีกั๊ก
คุณครูปาด จึงถามกลับไปว่า ทำไมเด็กใจกว้างขนาดนี้ละ ครูอ้อได้แลกเปลี่ยนในประเด็นนี้ว่า “เพราะครูไม่ตัดสินในสิ่งที่เด็กพูดออกมา”
คุณครูต้อย – สุวรรณา เพิ่มเติมอีกว่า ตั้งแต่ต้นคาบ ครูมีสถานการณ์ปัญหาให้เด็กคำนวณการได้มาของผลลัพธ์ และดำเนินการเรียนรู้ด้วยคำถามเพียงไม่กี่คำถาม แต่ครูค่อยๆ เพิ่มความเข้มข้นไปเรื่อยๆ เช่น ใครคิดอย่างไร? ใครคิดต่างจากนี้บ้าง? มีใครคิดต่างอีกไหม? มีใครที่คิดต่างจากนี้อย่างสิ้นเชิง?
โดยครูจะเน้นเฉพาะประเด็นของการคิดต่าง เพื่อการสร้างบันไดการเรียนรู้ไปสู่หลักคิดสำคัญที่เป็นวัตถุประสงค์หลักของการเรียนรู้ นั่นคือการคูณในแนวตั้ง ที่ทุกคนไม่เคยเรียนรู้มาก่อน แต่ความเข้าใจของทุกคนค่อยๆ เกิดขึ้นจากคำถามที่กระตุ้นให้คิด และท่าทีที่เปิดกว้างต่อคำตอบที่ได้มาจากทุกคนนั่นเอง
บทบาทที่สำคัญของครูจึงคือการใช้คำถามมาสร้างให้เด็กเกิดทักษะในการเรียนรู้ร่วมกัน เข้าใจในวิธีการเรียนรู้ของตนเอง ของเพื่อนร่วมชั้นเรียน และค่อยๆ ยกระดับของความเข้าใจขึ้นไปด้วยกัน
เรื่องที่ครูเล็กประหลาดใจตั้งแต่ต้นที่ชมการเรียนรู้ของนักเรียนห้องนี้คือ ทำไมแค่ครูเปิดกระดาษที่มีวงกลมทึบสีดำเพียง ๒๓ จุด ให้เห็น จึงสร้างความสนใจและตื่นเต้นให้เกิดขึ้นกับเด็กได้อย่างมากมาย ทุกคนพยายามที่จะคาดคะเนว่าจะมีวงกลมทั้งหมดกี่วง ซึ่งจำนวนที่บอกออกมาก็เพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆ ตามจำนวนของแถวที่เผยตัวให้เห็น
ที่แน่ๆ คือ นักเรียนห้องนี้มีเจตคติที่ดีมากต่อการเรียนรู้!
ครูปาด เพราะเหตุใดถึงเป็นเช่นนี้
คำตอบที่ได้รับจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันก็คือ เงื่อนปมที่ครูได้ทิ้งท้ายไว้ในการเรียนคราวที่แล้วนั่นเอง พวกเราคิดว่า ครูต้องทิ้งความท้าทาย ความสนใจเอาไว้ เพราะในตอนท้ายของคาบเรียนหลังจากที่ครูสรุปแนวคิดเรื่องของการคูณแนวตั้งด้วยเลขสองหลักแล้ว ครูได้ทิ้งแรงบันดาลใจที่ทำให้เด็กรู้สึกว่าการคูณแนวตั้งสองหลัก ช่วยทำให้เขาสามารถหาคำตอบให้กับตัวเลขที่เคยคิดว่ามีความซับซ้อนได้อย่างง่ายดาย ซึ่งคำว่า “ซับซ้อน” นี้ก็เป็นคำที่ได้มาจากการนำเสนอวิธีคิดคำนวณของเด็กคนหนึ่ง
ครูปาด บรรยากาศการเรียนรู้แบบ Active Learning และ Constructionism ได้เกิดขึ้นแล้วตั้งแต่ช่วงเวลา ๑๐ นาทีแรก แต่เหตุใดครูผู้สอนจึงยังคงใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการถามเด็กๆ อย่างละเอียดลึกซึ้ง และค่อยๆ จดประเด็นที่น่าสนใจลงบนกระดานด้วยถ้อยคำที่เด็กใช้อย่างประณีตบรรจงต่อไป
คำตอบที่ได้จากการร่วมกันหาคำตอบก็คือ ครูใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการเปิดพื้นที่ให้เด็กแสดงความคิดของตนเองเพื่อสอนเรื่องการเคารพความแตกต่าง การยอมรับในตัวตนของแต่ละคน รวมไปถึงการดึงศักยภาพสูงสุดของแต่ละคนร่วมกัน ซึ่งนับเป็นกลวิธีที่ละเอียดอ่อนและลึกซึ้งเป็นอย่างมาก เพราะครูกำลังเปิดโอกาสให้เด็กได้ซึมซับคุณค่า และการเคารพผู้อื่นผ่านการปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม จะเห็นได้ว่า ห้องเรียนนี้ไม่เพียงแต่จะได้เรียนรู้เรื่องของคณิตศาสตร์เท่านั้น แต่ยังได้เรียนรู้เรื่องของคุณธรรม และจริยธรรม โดยมีครูทำหน้าที่เป็นผู้อำนวยการเรียนรู้
