ทำอย่างไร ให้ผู้ใช้บริการ รู้จักค้นคว้าด้วยตนเอง

ดิฉันเริ่มต้นเขียนบทความนี้ขึ้นมาด้วยการได้พบเห็นสภาพที่เป็นจริงของนิสิตใหม่ในช่วงเปิดภาคการศึกษา ช่วงหลายสัปดาห์ที่ผ่านมากระทั่งวันนี้ คนทำงานในห้องสมุดต้องประสบปัญหาการจัดเก็บหนังสือจำนวนมากเท่าที่เคยพบ ด้วยภาพหนังสือกองพะเนินบนชั้นพักหนังสือใช้แล้ว แถมด้วยหนังสือล้มไม่เป็นท่าเป็นแถวยาว แทบทุกชั้นหนังสือ ....  เป็นภาพที่ไม่เคยพบมากมายขนาดนี้  ตามจริงแล้ว ที่ผ่านมาคนทำงานขึ้นชั้นหนังสือ เคยพบสภาพนี้มาบ้างแล้ว ในทุกภาคการศึกษาฤดูร้อน ของนิสิตป โท ครูประจำการ  ด้วยการเรียนที่จำกัดเวลาและอาจเป็นว่าการบ้านที่อจ. ให้มาค้นคว้ามากมาย  จึงทำให้ผู้ใช้บริการที่มักใช้คอมพิวเตอร์สืบค้นไม่เป็น หยิบหนังสือจากชั้นมาเป็นกองๆ แล้วมาเปิดดูจากตัวเล่มมากกว่า

               

                แต่ ณ ปัจจุบัน สภาพเหล่านี้เกิดขึ้นแล้วกับนิสิตรุ่นใหม่ แต่คนทำงานห้องสมุด ก็คิดในแง่บวกว่า อาจเป็นเฉพาะช่วงแรกซักพัก เป็นช่วงที่นิสิตใหม่ที่เพิ่งพ้นจากรั้วโรงเรียน  ยังไม่รู้จักวิธีการเรียนรู้แบบช่วยตนเอง  จากเดิมที่ครูป้อนให้  และยังไม่รู้วิธีการค้นคว้า ...

               

                อย่างไรก็ตามยังมีสิ่งที่น่าเป็นห่วง สำหรับมหาวิทยาลัยที่ ไม่มีวิชาบังคับ “การศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง หรือการใช้ห้องสมุด ”  หากเป็นสถาบันที่มีการสอนหลักสูตร Library & Information Science  หรือที่เรียกว่า “ บรรณารักษศาสตร์และสารนิเทศศาสตร์ ” คงไม่น่าเป็นห่วง เพราะมีการเรียนการสอนวิชาการค้นคว้าเบื้องต้นเป็นวิชาเลือก หรือบังคับแน่นอน   แต่สำหรับสถาบันที่ไม่มีวิชาเหล่านี้บรรจุไว้ หรือมีแต่เป็นวิชาเลือก  นิสิตที่สนใจเลือกเรียนเองคงมีไม่มาก   ด้วยอาจเป็นชื่อ วิชาที่ดูไม่น่าสนใจ ไม่ทันสมัย น่าเร้าใจ  ก็ยิ่งไม่มีคนเลือกเรียนเข้าไปใหญ่

               

                ในฐานะคนทำงาน เราคงไปโทษปัจจัยอื่นคงไม่ดีเท่าไหร่นัก  คงเป็นหน้าที่รับผิดชอบหนึ่งของห้องสมุดเองด้วย ที่ต้องหาวิธีการช่วยตนเอง ด้วยการ “ ทำอย่างไร ให้ผู้ใช้บริการ ซึ่งเป้าหมายหลักก็คือนิสิต  รู้จักค้นคว้าด้วยตนเอง และใช้ห้องสมุดเป็น ” อาจโดยการประชาสัมพันธ์เชิกรุก หรือให้บริการเชิงรุก หรือใช้เทคนิคกลยุทธ์ใหม่ๆ เข้ามาช่วยให้ห้องสมุดน่าดึงดูดใจเข้ามาใช้

 

                สิ่งที่อยากเสนอแนะอีกอย่างหนึ่ง  ก็คือ การบรรจุให้ “ การศึกษาค้นคว้าเบื้องต้น หรือการใช้ห้องสมุดเบื้องต้น ” เป็นรายวิชาบังคับ อาจไม่คิดเกรด เพียงให้ผ่านหรือไม่ผ่าน เหมือนหลายมหาวิทยาลัยที่บังคับให้นิสิตต้องสอบผ่านวิชาภาษาอังกฤษพื้นฐานทุกคนในปีแรก  หรืออาจารย์ที่ปรึกษา หรืออาจารย์ผู้สอนในรายวิชาพื้นฐาน แนะนำให้นิสิตมาเข้าฟังการแนะนำการใช้ห้องสมุดในช่วงภาคเรียนแรก  ซึ่งห้องสมุดจัดเป็นประจำทุกปีก็น่าจะเป็นประโยชน์มาก