คัมภีร์ฤคเวท เป็นคัมภีร์ที่เก่าแก่ที่สุดในบรรดาเวททั้งหลาย

ฤค มาจากรากกริยา ว่า ฤจ แปลว่า สรรเสริญ

เวท มาจากรากกริยา ว่า วิท แปลว่า รู้

พระเวท คือ ความรู้เรื่องการสรรเสริญพระเจ้า คือเป็นคัมภีร์ที่รวมบทสวดสรรเสริญพระเจ้าเอาไว้ มีด้วยกัน ๑๐ เล่ม (มัณฑละ หรือ มณฑล) แต่งเป็นร้อยกรอง ชนิดต่างๆ กัน เรียกว่า ฉันท์ นั่นเอง แต่เขาไม่มีสัมผัส บังคับแต่จำนวนคำในบท เพื่อจะได้เหมาะกับการใส่ทำนอง หรือการสวดนั่นเอง

ฤคเวทบทที่ ๑ เล่มที่ ๑ มักจะถูกกล่าวถึง (เพราะว่าเป็นบทแีรกนั่นเอง) แต่บางท่านก็ว่าของเก่าจริงๆ ต้องเริ่มที่เล่ม ๒

มีการแปลฤคเวทเป็นภาษายุโรปหลายภาษา ภาษาอื่นก็ึคงจะมี แต่ภาษาไทยยังไม่มี

ผมลองแปลไว้ ๑ บท (บทแรกนั่นแหละ) ยังติดขัดอยู่้ เพราะหาคำลำบากมาก ไม่อยากเพิ่มหรือตัดทอน จะเสียความหมายไป ลองอ่านเท่าที่ทำได้ก็แล้วกันนะครับ

ฤคเวทสัมหิตา มณฑลที่ ๑
สูกตะ (บท) ที่ ๑


    ๑. …ข้าขอสดุดี                แด่เทพอัคนี    
        ปุโรหิตแห่งพิธีบูชา
    ผู้อัญเชิญเทวา                 ผู้ประกอบพิธีนานา
        แลผู้ทรงทรัพย์อนันต์             
    ๒. อ้า อัคนิเทวัน              บูรพ แล ปัจจุบัน
        ปวงฤษีพร่ำสดุดี
    ขอองค์เทพอัคนี               โปรดเชิญเทพเทพี
        มา ณ ที่นี้ด้วยเทอญ            
    ๓. ขอข้าจงจำเริญ            ด้วยเกียรติยศสรรเสริญ
        แลสมบัติพัสถาน
    จงทวีขึ้นทุกวันวาร             เลิศด้วยความกล้าหาญ
        ประทานแต่องค์อัคนิพลัน            
    ๔. ข้าแต่ อัคนิเทวัน           ผู้รายรอบพิธียัญ
        อันปลอดพ้นอันตราย
    ยัญนั้นแลย่อมหมาย           มุ่งสู่เทพทั้งหลาย
        ทั้งปวงแห่งห้วงเทพยดา
    ๕. อันว่าพระอัคนิเทวา        ผู้อัญเชิญชาวฟ้า
        ผู้ทรงเกียรติอันอัศจรรย์
    ผู้ทรงมีคำสัตย์มั่น              จงพร้อมทวยเทวัญ
        เชิญมาสู่ยัชญพิธีฯ
    ๖. ข้าแต่ อัคนิเทพไท้        สิ่งประเสริฐอันใด
        จักบันดาลแก่ผู้บูชา
    ข้าแต่ อังคิรสเทวา             ขอสิ่งประเสริฐล้ำค่า
        จงปรากฏเป็นจริงทุกสิ่งอัน
    ๗. ข้าแต่ องค์อัคนิ เทวัน        ผู้ขับความมืดไปพลัน
        ปวงข้าเข้าใกล้องค์อัคนี
    ทุกทิวาทุกราตรี                 พร้อมความนบนอบในฤดี
        ถ้วนวารวันวารวัน
    ๘. แด่เจ้าพิธีแห่งยัญ           อันปลอดภัยมหันต์
        แลเจ้าแห่งกฎจักรวาล
    แด่ผู้สว่างฉายฉาน               ทวีขึ้นในเรือนชาน
        เรือนชานแห่งตนแห่งตน
    ๙. ข้าแต่ พระอัคนี จงดล        ผองเราล่วงพ้น
        เข้าใกล้ท่านสะดวกดาย
    ดั่งบุตรใกล้บิดาดังหมาย        โปรดจงผันผาย
        สถิตกับเราพร้อมสุขสวัสดี

(ฉบับสันสกฤต)

อคฺนิมีเฬ ปุโรหิตํ ยชฺญสฺย เทวมฺฤตฺวิชมฺ |     โหตารํ รตฺนธาตมมฺ || ๑
อคฺนิะ ปูรฺเวภิรฺรฺษิภิรีฑฺโย นูตไนรุต |            ส เทวาเนห วกฺษติ || ๒
อคฺนินา รยิมศฺนวตฺ โปษเมว ทิเวทิเว |          ยศสํ วีรวตฺตมมฺ || ๓
อคฺเน ยํ ยชฺญมธฺวรํ วิศฺวตะ ปริภูรสิ |            ส อิทฺเทเวษุ คจฺฉติ || ๔
อคฺนิรฺโหตา กวิกฺรตุะ สตฺยศฺจิตฺรศฺรวสฺตมะ |     เทโว เทเวภิรา คมตฺ || ๕
ยทงค ทาศุเษ ตวมคฺเน ภทฺรํ กริษฺยสิ |           ตเวตฺตตฺสตฺยมงคิระ || ๖
อุป ตวาคฺเน ทิเวทิเว โทษา วสฺตรฺธิยา วยมฺ |     นโม ภรนฺต เอมสิ || ๗
ราชนฺตมธฺวราณำ โคปามฺฤตสฺย ทีทิวิมฺ |          วรฺธมานํ สฺเว ทเม || ๘
ส นะ ปิเตว สูนเว’อคฺเน สูปายโน ภว |            สจสฺวา นะ สวสฺตเย || ๙