การทำงานของทั้ง ๕ กลุ่มจาก ๙ จังหวัดของกลุ่มอสม.และนักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการในการอบรมเชิงปฏิบัติการในครั้งนี้ ทุกกลุ่มทำงานและเตรียมการนำเสนอผลงานของตนอย่างจริงจัง การเตรียมทีม เตรียมสื่อ และการติดตั้งในรูปแบบที่แต่ละทีมต้องการ ดำเนินไปอย่างเรียบร้อยพร้อมนำเสนอก่อนเวลาที่นัดหมายคือ ๘.๓๐ น.บ่งบอกถึงประสิทธิภาพและความเป็นคนรู้งานของทุกคน ผมจัดกระบวนการให้เวทีไปก็เกิดความประทับใจผู้ร่วมเวทีไปด้วย 'คนกลุ่มนี้เป็นชาวบ้านคนทำงานแนวประชาคมและเป็นพลเมืองที่แข็งขันของสังคมในระดับชุมชน...' ผมคิด

                         ภาพที่ ๑ กลุ่มผู้เข้าอบรมเชิงปฏิบัติการจาก ๙ จังหวัด ๔ ภูมิภาคทั่วประเทศ เป็นอสม.ดีเด่นหลายสาขาทั้งระดับเขตและระดับชาติ กับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขและนักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการหลายสาขาเช่นกัน ทีมวิทยากร : หน้าสุด อาจารย์นพดล พุ่มยิ้ม และที่สองแถว ๒ จากซ้าย อาจารย์กมาลาภรณ์ คงสุขวิวัฒน์ ศูนย์ สช.ภาคเหนือ นครสวรรค์ แถวหลังสุด ยืนกลางเสื้อลายสก๊อต : อาจารย์กฤตภพ จันทวงศ์ ศูนย์ สช.ภาคกลางและภาคตะวันออก ชลบุรี ริมขวาสุดแถวสองและแถวหนึ่งตามลำดับ อาจารย์ศิรินทร์ภรณ์ อัจจิมางกูร และอาจารย์วีณาพร สำอางศรี ศูนย์ สช.ภาคใต้ นครศรีธรรมราช แถวสองที่ ๓ อาจารย์ณัฐพัชร์ ทองคำ และริมซ้ายสุดแถวที่ ๑ ผู้ช่วยศาสตราจารย์วิรัตน์ คำศรีจันทร์ จากภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล

                         ภาพที่ ๒ การสาธิตการจัดกระบวนการเรียนรู้และวิธีสอนแบบกลุ่มพี่เลี้ยงโดยใช้ของจริงและฐานการทำงานในชุมชนเป็นสื่อการเรียนรู้ ของกลุ่มผู้เข้าอบรมจากกลุ่มจังหวัดภาคกลางและภาคตะวันออก กลุ่มอสม.มีทักษะการสอนและการจัดกระบวนการเรียนรู้ในรูปแบบนี้ได้อย่างมีพลังมาก

    เตรียมความพร้อมเพื่อการเรียนรู้ที่แยบคายและลึกซึ้ง

จากความกระตือรือล้นของทีมและการที่เวทีไม่ได้มีถึง ๙ กลุ่มตามจำนวนจังหวัด แต่ลดลงเหลือ ๕ กลุ่ม อีกทั้งดูบรรยากาศและการเตรียมตนเองของทุกกลุ่มแล้ว ก็ประเมินได้ทันทีว่าจะเป็นเวทีนำเสนอผลงานที่ราบรื่นและมีพลังมาก ผมจึงขอใช้เวลา ๑ ชั่วโมงก่อนการนำเสนอ เพื่อให้เวทีทำกิจกรรม Reflection หรือทบทวนเรียนรู้คุณค่าและความหมายของกิจกรรมต่างๆที่ตนเองได้ทำ ตลอดจนผู้คนรอบข้างและสิ่งต่างๆที่ผ่านเข้ามาในประสบการณ์ของตน เพื่อเกิดความซาบซึ้งและเป็นแรงบันดาลใจของตนเองสำหรับทำงานต่อไป

จากนั้น ก็ให้เวทีพัฒนาเครื่องมือเพื่อฟังการนำเสนอและทำเวทีเรียนรู้ให้เป็นการแสดงออกในเชิงวัฒนธรรมของสังคมประชาธิปไตยไปด้วยโดยการโหวตและให้คะแนนประเมินอย่างมีหลักเกณฑ์ กลุ่มนักวิชาการและเจ้าหน้าที่จะได้เห็นจุดเชื่อมของวิถีชุมชนกับเครื่องมือการวิจัยและแบบฟอร์มที่ตนเองคุ้นเคย ส่วนอสม.และผู้นำชุมชนก็จะเห็นพัฒนาการและการยกระดับประสบการณ์ชีวิตของตนให้เป็นประเด็นที่ปรากฏขึ้นเป็นแบบสอบถาม เห็นวิธีเดินเชื่อมต่อกันให้เกิดจุดร่วมที่พอดี

เนื่องจากเวทีอบรมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้เป็นหัวข้อเกี่ยวกับการเดินอย่างมียุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาวิธีการเป็นครูและนำเอาหลักสูตรไปใช้สร้างเครือข่ายคุ้มครองผู้บริโภคในระดับชุมชนผ่านการขับเคลื่อนเครือข่ายครูอสม.และโรงเรียนอสม. ดังนั้น เราจึงควรจะเรียนรู้และให้เสียงสะท้อนแก่ทุกกลุ่มไปด้วยว่าจากการออกแบบวิธีคิด วางแผน และนำเสนอผลงานซึ่งได้เห็นจากแต่ละกลุ่มนั้น สะท้อนให้เห็นถึงความเข้มแข็งและแนวโน้มที่บ่งบอกความเข้มแข็งยั่งยืนในการกลับไปดำเนินการต่อไปของกลุ่มอย่างไรบ้าง

     การสร้างเครื่องมือบนเวทีและวิธีการใช้ 

 ๑.  ใช้ฟลิปชาร์ตบนบอร์ดขาตั้งระดมความคิดของเวที โดยถาม ๓ คำถาม คือ
     ๑.๑ คำถามที่ ๑ หากจะพิจารณาดูมิติความเข้มแข็งและแนวโน้มความเข้มแข็งยั่งยืนของเครือข่ายครูโรงเรียนอสม.ผ่านแนวคิด การวางแผนงาน และการนำเสนอผลงานในเวทีครั้งนี้สัก ๓ องค์ประกอบ เวทีเห็นว่าควรจะดูผ่านอะไรบ้าง ? 
           เวทีอภิปรายและสะท้อนแนวคิดพอเป็นตัวอย่างการเรียนรู้ รวบรวมได้ ๓ องค์ประกอบคือ
           (๑) ความต่อเนื่องของการดำเนินงาน
           (๒) ความเป็นวิถีชีวิต
           (๓) ความเป็นประโยชน์ต่อชุมชน
       ๑.๒ คำถามที่ ๒ ในแต่ละองค์ประกอบ มีอะไรเป็นตัวชี้วัดบ้าง ? ซึ่งรวบรวมทรรศนะได้จากเวทีพอเป็นตัวอย่างการเรียนรู้ คือ....
           (๑) ความต่อเนื่องของการดำเนินงาน
                 - มีการสร้างคน สร้างการสืบทอด
                 - มีการสร้างสิ่งใหม่ นวัตกรรม
           (๒) ความเป็นวิถีชีวิต
                 - มีการสร้างการมีส่วนร่วม ร่วมคิด ร่วมทำ
           (๓) ความเป็นประโยชน์ต่อชุมชน
                 - นำไปใช้ได้
                 - ก่อเกิดการเปลี่ยนแปลง
                 - ทุกภาคส่วนได้เป็นเจ้าของ
        ๑.๓ คำถามที่ ๓ แต่ละองค์ประกอบ เวทีจะมีเกณฑ์ในการให้คะแนนกี่ระดับ และความหมายการให้คะแนนเป็นอย่างไร ? ซึ่งได้ข้อตกลงว่าจะให้คะแนน ๔ ระดับ โดยมีน้ำหนักความหมายต่างกันไป คือ... ดี =  ๑ | ดีมาก = ๒ | ดีเยี่ยม = ๓ | อัศจรรย์ = ๔
 ๒.  ทำแบบให้การประเมินพิมพ์เป็นตารางลงในคอมพิวเตอร์โน็ตบุ๊คและฉายผ่าน LCD ขึ้นจอให้เห็นทั่วทั้งห้อง เตรียมเป็น ๕ ตารางสำหรับให้คะแนนและสะท้อนผลการประเมินจากเวทีสำหรับการนำเสนอ ๕ กลุ่ม
 ๓.  เมื่อแต่ละกลุ่มนำเสนอเสร็จแล้ว ผมซึ่งเป็นวิทยากรบนเวทีก็จะฉายแบบประเมินเพื่อร่วมกันให้คะแนนพร้อมกันทั้งเวทีโดยการยกมือโหวตโดยถามทีละองค์ประกอบและให้ทุกคนยกมือให้คะแนนอย่างอิสระ
 ๔.  เมื่อทุกคนยกมือให้คะแนน ก็จะมีทีมวิทยากรผู้ช่วย ช่วยนับคะแนนและแจ้งผลบันทึกลงคอมพิวเตอร์และฉายให้เห็นพร้อมกัน เมื่อครบทุกองค์ประกอบก็รวมคะแนน
 ๕.  นอกจากการให้คะแนนจากวิธีร่วมกันโหวตโดยเวทีแล้ว วิทยากรก็ร่วมตั้งข้อสังเกตให้แก่ทีมและหมายเหตุกำกับให้เป็นรายกรณีไปด้วย
 ๖.  นอกจากแต่ละกลุ่มและทั้งเวทีจะทราบผลทันทีแล้ว เมื่อทุกกลุ่มนำเสนอเสร็จเรียบร้อย ผมเองและทีมวิทยากรของศูนย์สุขภาพภาคประชาชนก็ร่วมกันให้ข้อสังเกตเพื่อเสริมความมั่นใจในด้านที่เป็นความเข้มแข็งของแต่ละทีมด้วย

     เห็นตนเองจากเสียงสะท้อนและความคาดหวังของสังคมภายนอก

กลุ่มจากจังหวัดภาคใต้ ผลการโหวตจากเวที : มีความโดดเด่นระดับดี่เยียมในด้านเห็นความต่อเนื่องของการดำเนินงาน ข้อสังเกตของวิทยากร : มีความเด่นด้านความเป็นทีม วิชาการหลากหลาย มีความเป็นหนุ่มเป็นสาว การคิดเชื่อมโยง เชิงระบบ ความกล้าแสดงออก

กลุ่มจากจังหวัดภาคเหนือ ผลการโหวตจากเวท : มีความโดดเด่นระดับดีเยี่ยมในองค์ประกอบที่จะเป็นฐานความยั่งยืนอยู่ที่องค์ประกอบด้านความเป็นวิถีชีวิต ข้อสังเกตของวิทยากร : มีทีมวิชาการเข้มแข็ง เปิดกว้างให้เครือข่ายอสม.และชุมชน

กลุ่มจากจังหวัดภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ผลของการโหวตจากเวที : มีความโดดเด่นระดับดีเยี่ยมในองค์ประกอบที่จะเป็นฐานความยั่งยืนอยู่ที่องค์ประกอบด้านความต่อเนื่องของการดำเนินงาน ข้อสังเกตของวิทยากร : ทีมมีความเป็นธรรมชาติ สื่อบุคคล สื่อความจริงใจ การสนทนา การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าเชิงบวก พลังของสื่อบุคคล ความกลมกลืนกับวิถีชีวิต

กลุ่มภาคกลางและภาคตะวันออก ผลการโหวตจากเวที : มีความโดดเด่นระดับดีเยี่ยมในองค์ประกอบที่จะเป็นฐานความยั่งยืนอยู่ที่องค์ประกอบด้านความมีประโยชน์ต่อชุมชน ข้อสังเกตของวิทยากร : ทีมของกลุ่มภาคกลางและภาคตะวันออกเป็นทีมที่เก่งในการจัดกระบวนการ ความเป็นทีมเข้มแข็ง มีวิธีคิด วิธีสะท้อน เป็นกลุ่มเรียนรู้ที่มีพลัง

กลุ่มจังหวัดนครสวรรค์(ท่าตะโก) ผลของการโหวตจากเวที : มีความโดดเด่นระดับดีมากในองค์ประกอบที่จะเป็นฐานความยั่งยืนอยู่ที่องค์ประกอบด้านการมีความต่อเนื่องของการดำเนินงาน ด้านที่เด่นขึ้นมาได้ระดับดีเยี่ยมมากกว่าด้านอื่นคือด้านความเป็นวิถีชีวิต ข้อสังเกตของวิทยากร : ทีมอสม.และเครือข่ายครูอสม.ของกลุ่มนครสวรรค์มีความเด่นในการสอน บรรยาย การพูด การเป็นวิทยากรให้การเรียนรู้เชิงเนื้อหา

  คลิ๊กเพื่อเข้าไปดู  เครื่องมือและผลประเมินของเวทีโดยการโหวต   : ความเข้มแข็งและแนวโน้มความยั่งยืนของเครือข่ายครูโรงเรียนอสม. : มิติการพิจารณาความยั่งยืน ๓ องค์ประกอบ ๖ ตัวชี้วัด [Click here]

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 คลิ๊กลงไปบนชื่อเรื่อง  เพื่ออ่านเนื้อหาทั้งหมด ๑๒ ตอน  ท่านกำลังอ่าน ตอนที่ ๑๒  

ตอนที่ ๑    ขับเคลื่อนเครือข่ายโรงเรียน อสม.               ตอนที่ ๒   จิตวิญญาณความเป็นครูโรงเรียน อสม.
ตอนที่ ๓    ความเป็นครูโรงเรียน อสม.                        ตอนที่ ๔   ร่วมกันสร้างกรอบตัวแบบค้นหาครูโรงเรียน อสม.
ตอนที่ ๕    มิติทักษะความเป็นครูของอสม                   ตอนที่ ๖   วิธีค้นหาครูขับเคลื่อนโรงเรียนอสม.ของชุมชน
ตอนที่ ๗    ฐานชีวิตของครูโรงเรียนอสม.                     ตอนที่ ๘   เงื่อนไขสังคมของครูโรงเรียนอสม.
ตอนที่ ๙    การพัฒนาการศึกษาเรียนรู้ครูโรงเรียนอสม.   ตอนที่ ๑๐ เครื่องมือ สื่อ เทคโนโลยี สิ่งสนับสนุนครูโรงเรียนอสม.
ตอนที่ ๑๑  การนำเสนอแผนการสอนและสาธิตกระบวนการเรียนรู้ของครูโรงเรียนอสม. 
ตอนที่ ๑๒  เพิ่มลูกเล่นและใส่ศิลปะเพื่อเรียนรู้การนำเสนอให้สร้างสรรค์