“...บ่คือ บ่คือ บ่คือดอกหลวงพ่อ บ่เคยเห็น พระขี่จักรยานเป๋นจังได๋ บ่เคยเห็น จั้งใด๋มันสิคือบ่ ?...”

     ชาวบ้านคนหนึ่งในที่ประชุมกล่าวขึ้นอย่างไม่เห็นด้วย เมื่อพระปลัดสมบูรณ์ สุมงฺคโล เจ้าอาวาสวัดป่าธรรมศิลาราม เอ่ยปากกับที่ประชุมชาวบ้านว่าจะขอปั่นจักรยานไป-กลับ วัดและโรงเรียนเพื่อไปสอนศีลธรรมให้แก่นักเรียน และไม่อยากจะรบกวนเวลาทำมาหากินของชาวบ้านที่ต้องคอยไปรับไปส่ง

     ท่านได้รับนิมนต์จากทางโรงเรียนให้ไปสอนศีลธรรมแก่นักเรียนในทุกวันศุกร์ การเดินทางไปทำหน้าที่ของท่านในปีแรก ครูจากโรงเรียนจะมารับ-ส่งทุกครั้ง แต่พอขึ้นปีที่สองครูที่เคยมารับส่งเกษียณอายุ ที่โรงเรียนเหลือเพียงครูผู้ชายคนเดียวซึ่งเป็นผู้อำนวยการ นอกนั้นเป็นครูผู้หญิงทั้งหมด วันใดที่ผู้อำนวยการไปประชุมการเดินทางไปโรงเรียนก็จะยากลำยากขึ้น บางคราวต้องว่าจ้างรถจักรยานยนต์ให้ไปส่ง และบ่อยครั้งต้องเดินไป-กลับ ระยะทางเกือบ ๘ กิโลเมตร

     ความจำเป็นดังกล่าวนี้เอง เป็นที่มาของการเดินทางไป-กลับ โรงเรียนด้วยการปั่นจักรยาน

     ในที่สุด ภาพพระสงฆ์กำลังบั่นจักรยานไปตามเส้นทาง ก็เริ่มเป็นภาพชินตาของผู้คนแถบตำบลปราสาท อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ และต่างก็อนุโมทนาสาธุในกุศลเจตนาของท่าน ที่ยอมเหนื่อยยากเดินทางไป-กลับ ระยะทางหลายกิโลเมตรด้วยรถจักรยาน เพื่ออบรมสั่งสอนกุลบุตร-ธิดา ซึ่งเป็นลูกหลานของพวกเขา

     ขาไปท่านปั่นจักรยานไปลำพัง แต่ขากลับเวลากลับเป็นเวลาเลิกเรียน การปั่นจักรยานกลับวัดจึงมีบรรดาลูกศิษย์ลูหาปั่นจักรยานล้อมหน้าล้อมหลังตามมาส่งถึงวัด และวันเสาร์อาทิตย์ก็มารวมตัวกันที่วัดอีก การมาวัดของเด็ก ๆ เหล่านี้ล้วนปั่นจักรยานคู่ใจเดินทางมา

     เมื่อมีเด็กจำนวนมากมาวัดในวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ ท่านจึงใช้โอกาสนี้จัดกิจกรรมเรียนรู้นอกสถานที่ โดยการปั่นจักรยานไปเป็นขบวน ในเย็นวันศุกร์เด็ก ๆ เหล่านี้จะได้เรียนธรรมภาคทฤษฎี แต่ในวันหยุดเด็ก ๆ ก็จะได้เรียนธรรมภาคปฏิบัติ บ้างก็ไปเรียนรู้ตามวัดต่าง ๆ ในละแวกนั้น บางสัปดาห์ก็จะไปทำกิจกรรมบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ เช่น เก็บขยะ ทำความสะอาดสถานที่ เป็นต้น

     ทั้งมวลนั้นเป็นการใช้จักรยานสื่อธรรม และเป็นที่มาของ “ชมรมจักรยานเด็กใจวิเศษ” ที่ท่านจัดตั้งขึ้น ท่านกล่าวว่า การจัดตั้งชมรมนี้ขึ้นเพื่อที่จะให้ความสำคัญกับศีลธรรมที่ไม่แยกออกไปจากวิถีการดำเนินชีวิตประจำวันของเยาวชน ทำให้เห็นว่าธรรมะศักดิ์สิทธ์จริงด้วยการคิด-พูด-กระทำ ที่อยู่ภายใต้สัมมาทิฏฐิ สามารถล่วงพ้นจากความทุกข์ได้จริงด้วยความเพียรแห่งตน ที่มิใช่การบนบาน อ้อนวอน ร้องขอ ฯลฯ

.....

 

     สายวันหนึ่ง ขบวนจักรยานหลายสิบคัน ค่อย ๆ เคลื่อนตัวออกจากวัดป่าธรรมศิลารามมุ่งหน้าไปยังเทศบาลตำบลบ้านกรวด และโรงเรียนบ้านกรวดวิทยาคาร ระยะห่างออกไปกว่า ๑๐ ก.ม. เพื่อเดินทางไปเรียนรู้ปัญหาจากขยะและกระบวนการจัดการขยะ

     พวกเขาประกอบด้วยนักเรียนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาเรื่อยไปจนถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย กว่า ๕๐ คน มาค้างแรมที่วัดตั้งแต่คืนก่อนเพื่อเข้าค่ายฯ ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการจัดการปัญหาขยะ ค่ายฯ นี้จัดต่อเนื่องมาเป็นครั้งที่สามแล้ว พวกเขาบางคนมีโอกาสเข้าค่ายทั้งสองครั้งที่ผ่านมาด้วย ในขณะบางคนก็เพิ่งจะมาเข้าค่ายฯ นี้เป็นครั้งแรกจากคำชักชวนของเพื่อน

     วันนี้ทั้งวันเด็ก ๆ ได้เรียนรู้เรื่องราวเกี่ยวกับปัญหาขยะ การจัดการกับปัญหาขยะด้วยวิธีการต่าง ๆ ได้ฝึกปฏิบัติการจัดการขยะผ่านฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ ได้แก่ ธนาคารขยะ, น้ำหมักชีวภาพ และศิลปะจากขยะ ฯลฯ และหลังจากนั้นระหว่างทางที่ขบวนจักรยานเดินทางกลับวัด บรรดาขยะต่าง ๆ ระหว่างทาง ก็ถูกเก็บจากน้ำมือน้อย ๆ ของพวกเขาคนละไม้ละมือ

      “...คนทิ้งขยะขาดคุณธรรมข้อใด ?...” 

     คำถามจากพระปลัดสมบูรณ์ สุมงฺคโล เอ่ยถามเด็ก ๆ ขณะที่กำลังช่วยกันเก็บขยะบริเวณข้างทางอย่างขะมักเขม้น

     เด็ก ๆ แย่งกันตอบคำถาม ไปพร้อมกับช่วยกันเก็บขยะจนหมดจด วันนี้ไม่เพียงได้ความรู้และได้ทำประโยชน์เพื่อส่วนรวมแล้ว พวกเขายังได้ปฏิบัติธรรมที่สอดคล้องไปกับวิถีปฏิบัติตลอดทั้งวัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการปั่นจักรยาน ที่จะได้ทั้งการฝึกสติ ฝึกความสามัคคี ความอดทน และความเพียรพยายาม ฯลฯ

     กิจกรรมตลอดทั้งวันนี้ ซึ่งสืบเนื่องมาตั้งแต่เมื่อวานและจะไปสิ้นสุดในเย็นวันพรุ่งนี้ เป็นความพยายามในการปลูกฝังคุณธรรมผ่านปฏิบัติการต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน รวมทั้งการปรับเปลี่ยนทัศนคติพื้นฐานสู่สุขภาวะทางปัญญา โดยเฉพาะการทำให้เด็ก ๆ ได้ประจักษ์ด้วยตนเองว่าความสุขนั้นสามารถเกิดขึ้นได้และมีจริงโดยไม่จำเป็นต้องพึ่งพาวัตถุเพียงประการเดียว ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการที่ได้รับการสนับสนุนจากเครือข่ายพุทธิกาและสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ ภายใต้ชุดโครงการสุขแท้ด้วยปัญญา

     การเข้าค่ายฯ ต่อเนื่องทั้งสามครั้ง เด็ก ๆ จะ พักค้างแรมและทำกิจกรรมที่วัดป่าธรรมศิลาราม ซึ่งมิได้มีความเป็นอยู่ที่สะดวกสบายมากนัก ตรงกันข้ามค่อนจะออกไปทางยากลำบากด้วยซ้ำไป เด็ก ๆ จะนอนรวมกันที่ศาลา ไม่มีที่นอนหนานุ่ม ต้องตื่นมาทำวัตรสวดมนต์ตั้งแต่ตีห้า ต้องทำงานที่ได้รับมอบหมาย ไม่มีเครื่องอำนวยความสะดวก อาหารที่รับประทานก็เป็นอาหารพื้น ๆ ไม่สามารถทำอะไรตามใจตนเองได้ทั้งหมดหรือเป็นส่วนใหญ่ ต้องอยู่ในกฏเกณฑ์กติกาในการอยู่ร่วมกัน บางคราวก็ต้องปั่นจักรยานไปยังแหล่งเรียนรู้ในระยะทางไกล ฯลฯ

     แม้ว่าสภาพความเป็นอยู่ในค่ายฯ จะค่อนไปทางยากลำบาก แต่เด็ก ๆ ทุกคนก็มีความสุขจากการเข้าค่ายฯ ไม่น้อย ทุกคนกลับมาเข้าค่ายฯ อีก บางคนยังชักชวนเพื่อนมาเพิ่ม และเมื่อหลังจากสิ้นสุดค่ายฯ แล้ว ก็ยังแวะเวียนมาทำกิจกรรมสาธารณที่วัดอีกอย่างต่อเนื่อง

     เด็ก ๆ ทั้งหลายได้รับการตอกย้ำและปลูกฝังทัศนคติ แต่ละคนต่างประจักษ์ด้วยตนเองว่าความสุขไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นจากการพึ่งพาวัตถุเท่านั้น ความสุขที่แท้ยังสามารถเกิดจากการได้ทำงานร่วมกับผู้อื่น การสร้างสรรค์ผลงานด้วยตนเอง ความสำเร็จของงานที่เกิดจากความเพียรของตนเอง ฯลฯ ได้อีกด้วย

     วันนี้คุณธรรมกำลังเคลื่อนไปในใจของเด็ก ๆ ชมรมจักรยานเด็กใจวิเศษ ที่พระปลัดสมบูรณ์ สุมงฺคโล พยายามคิดค้นกิจกรรมสนุก ๆ มาเป็นกุศโลบาย โดยมีชาวบ้านพ่อแม่ผู้ปกครองเด็ก ๆ ให้ความช่วยเหลือ ไม่เว้นแม้แต่ผู้ที่เคยไม่เห็นด้วยกับการเดินทางของท่านด้วยการปั่นจักรยาน