อธิบายภาพ : การนวดข้าวด้วยควายเดินวน ใช้ตะเกียงเจ้าพายุ ระหว่างนวดด้วยควายเดินวน ชาวนาก็จะใช้คันฉายรุฟางข้าวเพื่อพลิกให้ฟางขึ้นมาอยู่ด้านบนและสงเมล็ดข้าวให้หล่นลงด้านล่าง คนเฒ่าคนแก่นั่งกินหมากเป็นกำลังใจ เด็กๆเล่นเงาตะเกียง มีน้ำแข็งเป็นมือใส่กระติกแช่น้ำยาอุทัยหมอมี
การนวดข้าว รุข้าวที่แต่ละบ้านมีลอมข้าวฟ่อนขนาดใหญ่มากๆ ปริมาณข้าวฟ่อนเป็นพันสองพันฟ่อนนั้น หากต้องนวดด้วยครอบครัวเดียวสามสี่คน ก็จะต้องหมดแรงกันเลยทีเดียว เมื่อก่อนใช้ควายนวดทั้งคนและควายเหนื่อยหอบตามๆกัน ควายนวดข้าวหลายๆวันเข้าเมื่อยมากๆถึงกับนอนคาตกข้าวในกองฟางเลยหนา เดินมากจนเล็บควายที่เหยียบฟ่อนข้าวฟางข้าวหลายวันนั้นเล็บเลื่อมเป็นมัน เล็บคมเพราะเสียดสีฟางข้าว
ควายชอบกินเมล็ดข้าวเปลือกเวลาหยุดพักเอาฟางลอยออก ฟางลอยคือฟางที่เมล็ดข้าวร่วงแล้ว เมื่อสง(เขี่ย)ฟางด้านบนออกนอกลาน ควายแต่ละตัวก็จะบุ๋นฟางจนถึงเมล็ดข้าวกินอย่างสบายโดยเจ้าของก็จะถือว่าเป็นรางวัลค่าตอบแทนการนวดข้าว แต่ถ้ามูมมามกินมากเกินไปก็จะถูกเตือนเล็กๆน้อยๆย้ายที่ซะ ควายบางตัวกินข้าวเปลือกมากเราจะสังเกตได้เวลาถ่ายมูล(ขี้)จะเหลวสีเหลืองเหมือนข้าวเปลือกเลย
วิธีที่ที่จะช่วยให้เราเหนื่อยน้อยหน่อยในการนวดข้าวก็คือการเอาแรงกัน ขึ้นแรงกัน เรียกว่าเอาแรงรุข้าว เพราะข้าวแต่ละตก(จำนวนฟ่อนข้าวที่นำมานวดแต่ละครั้ง)นั้น ตกน้อยก็เป็นร้อยสองร้อยฟ่อน ถ้าลานใหญ่ก็ตกใหญ่หลายร้อยฟ่อน ตอนรุข้าวนี่แหละเล่นเอาลิ้นห้อยเลย ต้องงัดข้าวฟ่อนที่ยังไม่ได้ตัดตอก ทุบ ตี ฟาด เขย่าฟ่างฟ่อนข้าวให้เมล็ดข้าวที่ร่วงไม่หมดให้ร่วงหล่น เมื่อยจนแขนจะหลุด ทั้งคายทั้งคันทั้งร้อนทั้งฝุ่นลองข้าว นี่แหละรสชาตินวดข้าวละ
ฉะนั้นการเอาแรงกันขึ้นแรงกันนวดข้าวในหมู่ญาติเพื่อนบ้านจะสนุก ได้พูดคุยเสวนาหัวเราะกันในขณะรุข้าวนี่เลย ไม่มีซีเรียด ไม่เคร่งเครียด เรียกว่าเหนื่อยแต่ก็สนุก
การนวดข้าวรุข้าวมีทั้งเหมือนและแตกต่างจากชุมนุมสมัยนี้แลยแหละ เหมือนอย่างไรละ ที่เหมือนก็คือมันคึกคักเพราะช่วยกันรุข้าวหลายคนนั่นเอง ที่ต่างก็เห็นจะเป็นเรื่องสีรุข้าวส่วนมากสีเขียว สีดำ สีน้ำเงิน กางเกงจีนสีดำ(ม่อฮ่อม)
พระมหาแล ขำสุข(อาสโย) วัดศรีโสภณ จังหวัดพิษณุโลก
ใน เวทีสร้างสุขภาวะคนหนองบัว http://gotoknow.org/blog/nongbua-community/295169
ตอนเป็นเด็ก ผมก็มีคันฉายประจำตัวเหมือนกันครับ มีการจุดตะเกียงเจ้าพายุ ใช้ควาย (วน ๆ ) นวดข้าวเหมือนกัน เหมือนในภาพของท่านอาจารย์ ดร.วิรัตน์เปี๊ยบเลยครับ
ที่บ้านออกเสียง...คันฉาย.....ได้กันทุกคน เพราะมีพ่อเป็นคนไทย/พูดภาษาไทยกับลูก ๆ ตลอด แต่ญาติพี่น้องที่มีพ่อแม่เป็นลาว เป็นพวน เป็นยวน เป็นแง้ว เป็นโซ่ง ออกเสียงเป็น....คันสาย.....กันทั้งนั้น
แต่ที่สำคัญ พวกแม่ครัวก็จะช่วยกันเตรียมอาหารไว้เลี้ยงแขกที่มาช่วยนวดข้าว ซื้อน้ำแข็งเป็นมือ ๆ มาแช่ในถังน้ำขาดใหญ่ไว้ให้แขกได้ดื่มกินยามเหน็ดเหนื่อย ส่วนใหญ่บ้านใหนก็บ้านนั้นครับ อาหารหลัก ๆ มักจะเป็นแกงไก่ใส่หน่อไม้เปรี้ยว/ใส่ฟักทอง/ใส่ฟักแฟง น้ำพริกปลาร้า/ผักต้ม ประเภทผักบุ้ง/ผักตำลึง/สะเดา ส่วนอาหารหวานนั้นก็พื้น ๆ ครับเป็นจำพวกข้าวเหนียวเปียกใส่แห้ว/มะพร้าว/ลำใยแห้ง/เผือก
สมบัติ ฆ้อนทอง นักวิชาการศุลกากร ชำนาญการ ด่านศุลกากรหนองคาย
ใน เวทีสร้างสุขภาวะคนหนองบัว http://gotoknow.org/blog/nongbua-community/295169
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ข้อมูลและบรรยาย : พระมหาแล ขำสุข(อาสโย) วัดศรีโสภณ พิษณุโลก
สมบัติ ฆ้อนทอง นักวิชาการศุลกากร ชำนาญการ หนองคาย
วาดภาพ : ดร.วิรัตน์ คำศรีจันทร์
ภาควิชาศึกษาศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์
มหาวิทยาลัยมหิดล
สวัสดีค่ะอาจารย์
สวัสดีครับอาจารย์
บ้านปู่เป็นชาวนา ช่วงปิดเทอมและวันหยุดเสาร์อาทิตย์จะต้องไปช่วยงานเล็ก ๆ น้อย ๆ ในไร่นา
ตอนนวดข้าว ที่บ้านมิได้ใช้ควายครับ
คนที่บ้านจะช่วยกันดายหญ้าและปรับพื้นดินให้เรียบเนียน แล้วก็เอาขี้วัวมาละเลงบนลานดินจนเต็ม
พื้นดินที่ถูกขี้วัวละเลงจะเป็นพื้นที่นวดข้าว โดยไม่ต้องเอาผ้าหรือพลาสติกมารอง
การรวบรวมข้าวที่ตกกระจายไปบนลานเพียงแค่นำไม้กวาดมากวาดกองรวมกันเท่านั้น
การนวดข้าวส่วนใหญ่ใช้เวลาเย็น เลยไปกระทั่งดึกดื่น
บางคราวก็นอนกันที่ลานนวดข้าว
ผมเองก็สนุกสนานกับกิจกรรมในลานนวดนี้มาก ๆ
...
ระลึกถึงอาจารย์ครับ
สวัสดีค่ะพี่ชาย อาจารย์ดร.วิรัตน์ คำศรีจันทร์
โรงสีเก่าตรงข้าวัดป่าโค ริมแม่น้ำป่าสัก จ.พระนครศรีอยุธยา
เห็นบรยากาศแบบนี้แล้วเย็นกายเย็นใจค่ะ
สวัสดีครับคุณครูคิมครับ
เลยขออนุญาตเปลี่ยนชื่อ 'การนวดข้าวแบบควายเดินวน' เป็น 'การนวดข้าวแบบควายเหยียบ' อย่างที่คุณครูคิมเรียกเลยดีกว่านะครับ แถวบ้านเขาเรียกย่ำ แต่ออกเสียง ญอ แบบลาวน่ะครับ เป็น ญ่ำ ใช้เรียกเวลาญ่ำลาน ซึ่งหมายถึงเอาควายเดินย่ำให้ดินแข็งก่อนเคลือบผิวหน้าด้วยขี้ควาย
แถวบ้านผมเดี๋ยวนี้ก็ไม่มีวัว-ควายเหลือแล้วครับ เกวียน-ไถและเครื่องมือทำนาแบบเก่าก็ไม่มีแล้ว เหลือแต่ยุ้งข้าวและสีข้าว แต่ก็ไม่ได้ใช้ ยุ้งข้าวนั้นเหลือไว้รำลึกถึงพ่อ ส่วนสีข้าวก็เก็บไว้รำลึกถึงแม่กับจิตวิญญาณของบ้านเก่าที่พวกเราได้สีข้าวและซ้อมข้าวกิน
ระหว่างที่เดินบวกไปกับความริเริ่มของท่านพระมหาแลและคนหนองบัวหลายท่าน รวมทั้งท่านอื่นๆ ที่เข้ามาช่วยกันเขียนในเวทีของคนหนองบัวนี้ ผมก็คิดและมองเห็นโอกาสที่จะสามารถนำไปใช้เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนแก่เด็กๆอย่างที่คุณครูคิมตั้งข้อสังเกตเลยครับ ไม่เพียงแต่จะสามารถพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเท่านั้น แต่เชื่อว่าจะสามารถพัฒนาให้เป็นแหล่งสร้างทักษะการศึกษาค้นคว้าและกล่อมเกลาให้เด็กๆรักการเรียนรู้ มีวัฒนธรรมการอ่านและสร้างความรู้ขึ้นมาใช้เพื่อการดำเนินชีวิตในชุมชนของตนเองได้ดีขึ้น
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ตามโรงเรียนต่างๆนั้น มักขาดจะสื่อกับหนังสือตำราที่มีความจำเพาะเจาะจง สามารถจัดกระบวนการเรียนรู้ให้มีความเชื่อมโยงกับชุมชนและแหล่งประสบการณ์ชีวิตของเด็ก บันทึกและสื่อรูปภาพทั้งการวาดและถ่ายรูป ตลอดจนข้อมูลชุมชนจากผู้คนหลากหลายรุ่น ที่รวบรวมและประมวลไว้ในบันทึกนี้ ก็จะช่วยลดข้อจำกัดดังกล่าวนั้นได้บ้าง เลยคิดว่าคงจะเป็นการสนับสนุนโรงเรียนและครูในทางอ้อมได้ดีเหมือนกัน
นอกจากเด็กๆและคุณครูในโรงเรียนแล้ว ก็คิดว่าจะเป็นเหมือนเวทีเรียนรู้สังคมและตลาดวิชาของคนหนองบัวทั่วไปด้วย น่าจะทำให้เป็นสื่อท้องถิ่นที่ทรงพลังได้มากเลยทีเดียวครับ โดยเฉพาะช่วยเปิดออกให้ทุกคนในชุมชนสามารถลุกขึ้นมาเป็นสื่อพลเมืองด้วยตนเอง
สวัสดีครับหนานเกียรติ รำลึกถึงหนานเกียรติด้วยเช่นกันนะครับ การทำลานนวดข้าวที่ยาลานด้วยขี้วัวขี้ควายนี่เป็นเทคโนโลยีที่เหมาะสม พอเพียง รักษาความเป็นหนึ่งกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมากเลยนะครับ เพราะพอหมดหน้าทำนา ขี้วัวควายที่เคลือบลานก็เหมือนกับจะหมดอายุ ดินก็จะอ่อนตัว พอฝนตกและน้ำหลากซ้ำมาอีก ลานดินก็คืนสภาพดังเดิม
สวัสดีครับน้องนก คุณครูจุฑารัตน์ครับ คลับคล้ายคลับคราว่าจะเคยเห็นนะครับเนี่ย ถ่ายรูปสวยจังเลยนะครับ ขอให้มีความสำเร็จอยู่เสมอๆครับ
ตกข้าวตกนี้(ภาพวาด)เป็นตกเล็กๆมีควายสองตัวแต่คนไล่ควายคนเดียว ขอเพิ่มเติมแบบชาวบ้านๆสักเล็กน้อย ดังนี้
การนวดข้าวใช้ควายสองตัวโดยไม่ผูกติดกันเหมือนภาพนี้ ยากพอสมควรทีเดียวเพราะควายมักจะเดินซ้ำรอยเก่าหรือเดินรอยเดิมซึ่งทำให้ฟางที่ถูกเหยียบป่น ฟางที่เหลือจากนั้นเมล็ดข้าวไม่ร่วง ถ้าจะให้สงฟาง-เขี่ยฟางออกได้พร้อมกันต้องให้ควายเหยียบสลับกันทั้งรอบใน รอบนอกโดยทั่วเสมอกัน
ตกเล็กๆสำหรับครอบครัวจะได้ข้าวเปลือกประมาณเกวียนกว่าๆ(๑ ตัน=๑พัน กิโลกรัม)ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับน้ำหนักข้าวฟ่อน ถ้าข้าวดีมีน้ำหนักมาก ก็จะได้ข้าวเยอะ แต่ถ้าข้าวฟ่อนเบาหลายฟ่อนยังไม่ได้ถึงหนึ่งถังอีก ก็จะคำนวณได้ยากด้วยปริมาณฟ่อนข้าว
นาบางแปลงได้ข้าวฟ่อนจำนวนมากมาย ลอมข้าวใหญ่โตยาวเหยียด ใครเห็นตกใจว่าบ้านนี้รวยแน่แต่พอนวดเสร็จได้ข้าวเปลือกนิดเดียว เพราะข้าวฟ่อนเบามาก นาดีจะได้ข้าวดีด้วยฟ่อนเดียวได้ข้าวเปลือกเกือบหนึ่งถัง พันฟ่อนก็คำนวณได้เลยว่าแปดร้อยถึงเก้าร้อยถัง(เกือบสิบเกวียน)อย่างนี้เจ้าของยิ้มแก้มปริ ข้าวเต็มยุ้งแน่ชัวร์
เวลาการนวดข้าวที่เหมาะสมที่สุดต้องเริ่มตั้งแต่แดดร่มลมตก ตะวันคล้อยได้ระดับยอดไผ่สีสุก อาศัยยอดไผ่สีสุกบังเงาแดดก็เริ่มสตาร์ทนวดได้เลย พอค่ำก็จุดตะเกียงเจ้าพายุ(กะเตียงโคม)ถึงตีหนึ่งตีสองก็พักนอน เบื้องต้นใช้ควายตัวเดียวก่อนขึ้นเหยียบฟ่อนข้าวที่ตั้งเรียงเป็นวงกลมสองร้อยกว่าฟ่อนหรือมากกว่าก็ขึ้นอยู่กับลานเล็กลานใหญ่ ทำไมต้องขึ้นตัวเดียวก่อน เพราะข้าวฟ่อนตั้งเรียงตรง ๙๐ องศาเหยียบได้ยากลำบากมาก ทั้งเล็บและกีบเล็บควายบางทีก็ถูกซังข้าวบาดจนเลือดออกเพราะซังข้าวเมล็ดข้าวนั้นแข็งและต้องเหยียบสวนลงด้านล่างโดยตรงทั้งคนและควายจะเหนื่อยช่วงแรกนี้
เมื่อเหยียบจนข้าวฟ่อนที่ตั้งนั้นล้มลงราบกับพื้นจากนั้นก็จะใช้ควายเพิ่มอีกได้อย่างมากสองตัวรวมเป็นสามตัวเหยียบจนเมล็ดข้าวด้านบนหล่นหมด ก็หยุดพักเหยียบไว้ก่อน ขั้นต่อไปก็เป็นคิวการรุข้าว
เมื่อรุข้าวแล้วฟางที่สงเสร็จก็ถูกกระจายจนกองฟางนั้นสูงท่วมหัว ทีนี้ก็สามารถใช้ควายได้ถึงห้าตัวหกตัวโดยผูกติดกันเรียงเป็นวงใช้เชือกจากตะพายแต่ละตัวผูกคอตัวอยู่ข้างหน้าจนถึงตัวรองสุดท้าย
การไล่ควายนวดข้าวนี่เด็กๆชอบมากสนุกดีด้วย เด็กบางคนก็ขี่ควายตัวหน้า-ตัวแรกซะเลย ช่วงที่เด็กจะได้ไล่ควายก็ช่วงที่ผู้ใหญ่กินข้าวเป็นการเปลี่ยนกะ เปลี่ยนผลัดกับพ่อแม่ช่วงระยะเวลาสั้นๆ ผลปรากฏคืออะไรเมื่อเด็กนวดข้าว ปกติควายจะนิยมเดินซ้ำรอยเดิมรอยเก่าโดยจะไม่ยอมเปลี่ยนช่องที่น้องควายเดินประจำ เด็กเธอก็สนุกโดยไม่สนใจว่าควายเดินรอยเดิมรอยใหม่อะไรหรอก ขออย่างเดียวเดินไม่หยุดเป็นใช้ได้อะไรประมาณนั้น
ควายเดินรอยเดียวจนพ่อแม่ผู้ใหญ่กินข้าวอิ่มนั้น ฟางที่ควายเดินเป็นช่องเป็นล่องลึกเมล็ดข้าวก็ร่วงแล้วร่วงอีก ส่วนที่เหลือฟางก็สูงและไม่ถูกเหยียบด้วย เมล็ดข้าวก็ไม่ร่วงนะซิ นี่คือผลงานเด็กๆละ อิ่มข้าวแล้วผู้ใหญ่ก็ต้องมาเคลียงานสะสางงานที่เจ้าตัวน้อยทำค้างไว้ให้สำเร็จเรียบร้อยอีกโดยไล่ควายเหยียบกองฟางสลับให้ทั่วทั้งด้านในด้านนอกอย่างสม่ำเสมอจนเมล็ดข้าวร่วงไปหมดจนฟางลอยก็เขี่ยฟางออกได้ด้วยประการฉะนี้
อ่านแล้วทำให้นึกถึงรายละเอียดต่างๆได้อีกเยอะเลยครับ ดีจริงๆ
สวัสดีค่ะพี่อาจารย์...
บ้านครูอ้อยนานมาแล้วใช้วัวนวดผูกวัวแบบการแข่งวัวลานคือผูกวัวเป็นแพประมาณ4-5ตัว มีเสาตรงกลางลานนวดข้าว เรียกว่า "เสาเกียรติ" เสาเกียรตินี้ทำด้วยไม้ไผ่ลำตันๆแข็งแรงทานแรงดึงของวัวได้ มักจะมีลำไม้ไผ่อีก2ท่อนขนาบ2ข้างของเสาสูงประมาณเอวของผู้ใหญ่และให้เสาเกียรติเป็นเสาตรงกลางยาวขึ้นไปอีกประมาณ1.20เมตร ปลายเสาจะมีผ้าแพร 3 สีและชะลอมเล็กใส่เครื่องไหว้ผูกไว้...(เหมือนในรูปจำลองนี้ แต่วัวจะไม่ใส่ตะกร้อค่ะ พ่อ-แม่ ปู่ย่า ตายาย ลุงป้า น้าอา บอกว่าให้เขาได้มีโอกาสกินข้าวบ้างเถอะเขาทำมาเหนื่อยเหมือนกัน)
สวัสดีครับท่านอาจารย์วิรัตน์และทุก ๆ ท่านครับ
ตามมาหาความรู้ครับ ขอบคุณครับสำหรับทุกความคิดเห็น
สวัสดีค่ะ อาจารย์วิรัตน์ เห็นภาพลายเส้น การนวดข้าวด้วยควายเดินเหยียบ ของอาจารย์แล้ว มองเห็นอยู่ ๒-๓ ประการค่ะ เห็นถึง .....
ความอบอุ่น ของกลุ่มคน ๓ วัย วัยเด็ก วัยทำงาน และวัยผู้สูงอายุ ถึงแม้ว่าจะไม่ได้ทำกิจกรรมร่วมกันแต่ยังแสดงให้เห็นถึงความอบอุ่นของญาติพี่น้อง ที่ทำกิจกรรมตามวัยในบริเวณเดียวกันที่ ลานกว้างหน้าบ้าน ลานวัฒนธรรมของครัวเรือน ที่ๆ ซึ่งสามารถทำกิจกรรมของครอบครัวได้สารพัดชนิด เด็กๆ เล่นซนแต่สร้างสรรค์ไปตามประสาเด็ก ซึ่งอยู่ในสายตาของผู้ใหญ่ คนวัยทำงาน ก็ขยันขันแข็ง เห็นถึงความสามัคคีช่วยกันคอนโทรลวัวพาเดินเหยียบ ช่วยกันรุข้าวด้วยคันฉาย เพื่อให้ควายเหยียบข้าวได้ทั่วๆ เหนื่อยๆ ก็ไปดื่มน้ำแช่ก้อนน้ำแข็งเย็นๆ ผสมน้ำยาอุทัย(ต้อง)หมอมี(เท่านั้น) ให้ชื่นนนใจ .. ถ้าเป็นเพลงก็คงมีนักร้องเกิดกันกลางวงการนวดข้าวให้เพลินใจ สนุกสนาน แค่เหนื่อยกันไป (แถวๆ นั้นไม่มีวิทยุทรานซิสเตอร์เหรอค่ะ หรือใช้เฉพาะเวลาออกนา แขวนตามเถียงนาน้อย) ... ส่วนวัยที่ผ่านการกรำงานมาหนัก ผู้สูงอายุ ผู้เฒ่า ผู้แก่ ถึงเวลาที่ได้พักผ่อน ตำหมาก เคี่ยวหมาก นั่งมอง ลูกๆ หลานๆ เจริญเติบโต ตั้งใจเรียน ตั้งใจทำงาน อยู่อย่างพอเพียง อย่างมีความสุข สบายใจ ดูแล้วอบอุ่นค่ะ ...
ความอุดมสมบูรณ์ ของชาวนาหนองบัว ประมวลจากภาพลายเส้นหลายๆ ภาพของอาจารย์แล้ว ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว ในยุ้งข้าวมีข้าวเปลือก แผ่นดินทองจริงๆ เล๊ยย เมืองไทยเราเนี่ยะ อุดมสมบูรณ์จริงๆ (แม้ควายที่หนองบัวยังดูอ้วนพี เอ๊ะ หรือจะพุงโร ค๊ะ) ... มีความอุดมสมบูรณ์ในวิถีวัฒนธรรม มีปราชญ์ชาวบ้าน ความชาญฉลาดแบบชาวบ้านๆ ที่ไม่ต้องเรียน ป.โท ป.เอก ก็สามารทำได้ และเป็นอยู่ ...
ความผูกพัน เห็นอาจารย์เอ่ยถึงยุ้งข้าวที่ยังเก็บไว้เพื่อเป็นที่รำลึกถึง พ่อ ของอาจารย์ จึงขอนำภาพนี้มาโพสไว้ในเวทีหนองบัวนี้ด้วยค่ะ ... เป็นความผูกพันทางจิตใจนะค่ะ ยุ้งข้าว หลังนี้ ไม้กระดานแต่ละชิ้นมีความหมาย และสามารถอธิบายภูมิปัญญาของชาวบ้านได้เป็นอย่างดี (โดยเฉพาะกับชาวนา)ด้วยตัวของมันเอง ... ซึ่งในภาพลายเส้นยุ้งข้าวได้กลายเป็นฉาก หรือ วิก หนังให้เด็กๆ มาเล่นสนุกกับเงาของตัวเองไป (เดาเอาเองค่ะว่าคงจะเป็นยุ้งข้าว) ...
พระคุณเจ้าพระอาจารย์มหาแล ท่านเอ่ยถึง ข้าวตก ทำให้นึกถึง น้ำนมข้าวตก ที่แม่ของอาจารย์ได้ทำนั้น ไม่ทราบว่ามาจากกรรมวิธีของ ข้าวตก ที่พระคุณเจ้าเอ่ยถึงหรือเปล่าค่ะ .... (อร่อยมากๆ ค่ะ)
สวัสดีครับน้องคุณครูอ้อยเล็ก : คลับคล้ายคลับคราว่าแถวบ้านผมก็จะมีเสาอย่างแถวบ้านน้องคุณครูอ้อยเล็กมีเหมือนกันครับ
สวัสดีค่ะ
แวะมาเรียนรู้กับบันทึกนี้ด้วยคนนะคะ
ขอบคุณมากค่ะ^__^
สวัสดีครับอาจารย์ณัฐพัชร์ครับ
สวัสดีครับหนูต้นเฟิร์นครับ ด้วยความยินดีนะครับ มีความสุขครับ
สวัสดีค่ะ
สวัสดีครับท่านอาจารย์วิรัตน์ครับ
สมัยยังเป็นเด็ก ที่บ้านมีควายอยู่ 2 ตัวครับ ชื่อไอ้ลานกับอีคูน
แถว ๆ บ้านเป็นที่ลุ่ม น้ำจากทางเหนือจะมารวมกันที่นั่นก่อนไหลลงบึงบรเพ็ด (ต้องผ่านบ้านอาจารย์มาก่อนแน่ ๆ ) ชื่อก็บอกยี่ห้ออยู่แล้วว่า....บ้านห้วยวารีหรือห้วยปลาเน่า เมื่อถึงฤดูน้ำหลากต้องหาโคกหรือจอมปลวกให้ควายอยู่ ควายจะหาหญ้ากินเองก็ลำบาก จึงเป็นภาระของเรา...หรือจะพูดว่าเป็นหน้าที่ของคนทั้งครอบครัวเลยก็ว่าได้ครับ
ผมเคยพายเรือไปหาเกี่ยวหญ้าให้เจ้าควาย 2 ตัวนี้กินเป็นประจำตลอดฤดูน้ำท่วม บางครั้งไปกับแม่ บางครั้งก็ไปกับพี่สาว ได้หญ้าจนเต็มลำเรือเชียวครับก่อนที่จะหันหัวเรือกลับบ้าน
พูดถึงควายแล้ว มีความรู้สึกรักและผูกพันกับมันอย่างบอกไม่ถูกเหมือนกัน เหมือนกับเป็นเพื่อนซี้ยังไงยังงั้นหรือยิ่งกว่า ยากที่จะอธิบาย
คนในเมืองที่ไม่เคยเลี้ยงควายนั้น คงเข้าใจเรื่องนี้ยากเหมือนกันนะครับ.
สวัสดีครับคุณครูคิมครับ : ไม่สายครับไม่สาย เรียนรู้ได้เสมอ ตลอดเวลา และตลอดชีวิตแหละครับ อันที่จริงคนพิษณุโลกนี่เป็นคนเมืองหลวงเก่าของรัฐอิสระแห่งหนึ่งนะครับ เลยไม่ตกขอบหรอกครับ มีความดั้งเดิมอยู่ในตนเองหลายอย่างครับ
สวัสดีครับคุณสมบัติครับ : คุณสมบัติพูดเรื่องควายและความเป็นเพื่อนซี้กับควายอย่างเข้าถึงจิตใจและได้จิตวิญญาณของคนบ้านนอกเลยทีเดียวครับ
เมื่อตอนเป็นเด็ก เด็กๆมักจะได้รับมอบให้เป็นเพื่อนควายอย่างน้อยก็ตัวหนึ่ง ทุกคนเลยมีของเล่นเป็นควาย บางทีก็อวดกัน เอาความแสนรู้มาคุยอวดกันเพราะมันสะท้อนความสามารถในการเลี้ยงควาย การเลี้ยงควายเลยเป็นเรื่องสนุกและมีกิจกรรมการเล่นตามมาอีกมากมาย