ท่านผู้นี้เองละที่ได้สร้างคุณอันใหญ่หลวงรื้อฟื้นคืนชีพพุทธสถานให้เป็นที่ปรากฏต่อสายตาชาวโลกนั้นแล.

 

ช่วงนี้มีเรื่องเล่าต่อจากตอนที่แล้ว เมื่อปี พ.ศ. 2317 นั้น Sir  William  Jones ( เซ่อร์  วิลเลี่ยม  โจนส์ ) ผู้พิพากษาศาลฎีกาแห่งเมืองกัลกัตตา จับมือกับ Samuel  Johnson ( แซมมวล  จอห์นสัน ) ผู้เชี่ยวชาญด้านงานพจนานุกรม ได้กระทุ้งผู้ปกครองอินเดียคือ Warren  Hastings ( วอร์เรน  ฮาสติงส์ )

ให้เร่งตรวจสอบโบราณสถานทั่วอินเดียค้นหาเมืองเก่าแก่และก่อเกิดอาเซียสมาคมแห่งเบงกอลตามมา เมื่อ พ.ศ. 2375 มี James  Prinsep ( เจมส์  ปรินเสป ) มาเป็นเลขานุการสมาคมนี้และเขาได้อ่านอักษรโบราณในศิลาจารึกเสาอโศกได้สำเร็จในราวปี พ.ศ. 2380

เมื่อหามามองรอบข้างในประเทศที่นับถือพุทธศาสนาอย่างพม่าในปี พ.ศ. 2367 ถึง 2369 เกิดสงครามอังกฤษรบพม่าครั้งแรก ในปี พ.ศ. 2395 ทั้งคู่รบกันอีกเป็นครั้งที่ 2  และในปี พ.ศ. 2429 พม่าก็ถูกอังกฤษปกครองเป็นแคว้นหนึ่งของอินเดีย จนมาถึงปี พ.ศ. 2491 พม่าจึงได้รับเอกราช

สำหรับอินเดียเองนั้นในปี พ.ศ. 2401 รัฐบาลอังกฤษได้เข้ามาปกครองอินเดียให้มีฐานะเป็นเมืองขึ้นอังกฤษโดยสมบูรณ์แบบ

ในปี พ.ศ. 2406  อังกฤษตั้งคณะสำรวจโบราณคดีอินเดีย มี Sir  Alexander  Cunningham  ( เซ่อร์ อเล็กซานเดอร์  คันนิ่งแฮม ) เป็นผู้อำนวยการ และท่านผู้นี้เองละที่ได้สร้างคุณอันใหญ่หลวงรื้อฟื้นคืนชีพพุทธสถานให้เป็นที่ปรากฏต่อสายตาชาวโลกนั้นแล.