เมื่อ ๕ ปีที่ผ่านมาบ้านหลังเล็กข้างโรงเรียนมีผู้หญิงป่วยด้วยติดเชื้อ HIV ร่างกายซูบผอม บางทีก็ร้องครวญครางเป็นระยะ ๆ ส่วนสามีได้เสียชีวิตไปก่อนหน้านี้ด้วยสาเหตุเดียวกัน  ต่อมาไม่นานเธอได้เสียชีวิตลง  ทิ้งลูกชาย ๑ คนให้อาศัยอยู่กับตายายที่ยากจนไม่มีรายได้อะไรเลย

         นอกจากนี้  ในปัจจุบันลูก ๆ ของยายที่ไปทำงานส่งหลาน ๆ มาให้ยายเลี้ยงอีก ๓ คน เล็ก ๆ และส่งเงินมาให้ตาและยายไม่มากนัก มีขาดมีเกินอยู่ประจำ ฉันได้ย้ายมาอยู่อาคารใกล้บ้านยาย  ทำให้ได้คุยกับยายบ่อยขึ้น  บางวันยายก็เดินมาคุยที่ห้องเรียน  ยายมีน้ำใจกับฉันมาก  เมื่อมีผักที่ยายปลูกเองยายจะนำมาฝาก  ยายเล่าว่ายายเป็นห่วงหลานชายที่ไม่มีทั้งพ่อและแม่ ส่วนหลานคนอื่น ๆ เขามีพ่อแม่ ยายขอให้ฉันช่วยอบรมหลานชายของยายให้เป็นคนดี ได้ร่ำเรียนพอเป็นที่พึ่งของตนเองได้

        ปัจจุบันหลานชายของยายอยู่ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ถ้าหากได้รับการดูแล อบรมสั่งสอน น่าจะเป็นผู้มีอนาคต  เพราะหลานชายของยายเป็นเด็กที่มีสติปัญญาดี แต่ยายไม่มีเวลาอบรมสั่งสอนเพราะต้องดูแลเด็กน้อย ๆ หลานของยายอีก ๓ คน  แต่ฉันก็มีการบ้านจากยายและหลานยายกลับบ้านทุกวัน

        รายต่อมาคือเด็กหญิงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ พ่อและแม่เสียชีวิตทั้งคู่ เดิมฉันเคยเห็นเด็กหญิงอยู่ที่โรงเรียนนี้ในชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ และ ๕ แล้วลาออกไปอยู่กับยายที่บ้านนอก ต่างอำเภอ  และปีนี้ย้ายกลับมาเข้าเรียนใหม่ในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑  รูปร่างผ่ายผอมมาก

       จากการไปเยี่ยมบ้านทำให้ทราบว่าเด็กหญิงคนนี้  พ่อและแม่เสียชีวิตด้วยการติดเชื้อ HIV เช่นกัน  เมื่อเธออายุได้ ๕ ขวบ พ่อได้เสียก่อนและต่อมาแม่เสียตามไปด้วย  ก่อนที่แม่จะเสียได้ฝากเด็กหญิงคนนี้ไว้กับเพื่อนที่ทำงานโรงงานด้วยกัน 

       เพื่อนของแม่  จึงนำเด็กหญิงมาอยู่ในครอบครัว  กับลูกชายหญิงของเธอรวมเป็น ๓ คน และเลี้ยงดูเด็กหญิงเหมือนลูกสาวคนหนึ่ง คุณตาและคุณยาย (เพื่อนของแม่) รักและเอ็นดูเด็กหญิงคนนี้ด้วย 

       เมื่อเด็กหญิงกำลังจะขึ้นชั้นประถมศึกษาปีที่ ๖ คุณยายซึ่งเป็นแม่ของแม่จริง  มารับตัวเด็กหญิงให้ไปอยู่ด้วยที่ต่างอำเภอ  เด็กหญิงได้รับความลำบากมากกว่า  จึงหนีกลับมาหาเพื่อนของแม่และกลับมาเรียนที่โรงเรียนวิทยสัมพันธ์ตามเดิม 

      นับเป็นชีวิต...ที่สับสนของเด็ก ปัจจุบันเด็กหญิงอาศัยอยู่กับครอบครัวเพื่อนของแม่ โดยไม่ใช่ลูกหรือหลานตามเลือดเนื้อเชื้อไข ทุกเรื่องเกี่ยวกับความเป็นอยู่ของเด็กเมื่อครูรับรู้  ไม่มีครูคนไหนปฏิเสธไม่ช่วยเหลือเป็นไปได้น้อย  ไม่มั่นใจว่าน้องเล็ก ๆ ที่ฉันไม่ได้สอนจะพบปัญหาอะไรอีกบ้าง  วันพรุ่งนี้จะเป็นการแลกเปลี่ยน กิจกรรมเยี่ยมบ้านกันทั้งโรงเรียน  ไม่ทราบว่าจะเจอการบ้านโจทย์ปัญหาอีกมากมายแค่ไหน  ต้องเต็มใจสู้รับ